ءوندىرىسى ءورىستى, ساۋلەتى كەلىستى قالا

 

كاسىپكەرگە كەدەرگىسىز قىزمەت كورسەتىلەدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ داعدارىس كەزىندە كاسىپكەرلىك سالاسىنا قولداۋ كورسەتۋ تۋرالى تاپسىر­ماسىنا سايكەس, شىمكەنت قالاسىندا «بيز­نەسكە ارنالعان ۇكىمەت – Shymkent INVEST» كەڭسەسى جاڭا فورماتتا قايتا اشىلدى.

بۇل جوبا كاسىپكەرلەرگە ءبىر كوزدەن ور­تالىقتاندىرىلعان مەملەكەتتىك جانە سەرۆيستىك قىزمەتتەردى جەدەل الۋعا كو­مەكتەسەدى. مۇندا نيشالىق جوبالاردى سۇيە­مەلدەۋ, جەڭىلدەتىلگەن 1 پايىز­دىڭ  نەسيە بە­رۋ, «1000 ساۋدا ورنى» باعدار­لا­ماسى بويىنشا جەر تەلىمدەرىن الۋ جانە قارجى سەكتورى, تاۋاردى جىلجىتۋ, ينۆەس­­تيتسيا, تسيفرلى, قۇقىقتىق, كوم­پە­تەنتسيا جانە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىلەدى. وسىلايشا كاسىپكەرلەر مەن ينۆەستورلار ءۇشىن بىرىڭعاي حاب قۇرىلادى. سونىمەن قاتار مۇندا كاسىبىن جاڭا باستاعان كاسىپ­كەرلەرگە «بيزنەس-مەكتەپ», «باستاۋ-بيز­نەس» وقىتۋ باعدارلامالارى بويىنشا كاسىپ­كەرلىكتىڭ نەگىزى وقىتىلادى.

            

كەڭسەنىڭ اشىلۋ راسىمىنە قاتىسقان قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆ وڭىردەگى ەكو­نوميكالىق جاعدايدى جاقسارتۋ بويىنشا قابىلدانعان انتيكريزيستىك شارالار ءوز جەمىسىن بەرەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق باعدارلامادا مەجە­لەنگەن ميكروقارجى ۇيىمىن قۇرىپ, جەڭىل­دەتىلگەن نەسيە, نيشالىق جوبالار مەن «ەگىستىكتەن دۇكەن سورەسىنە دەيىن» جانە باسقا مەملەكەتتىك باعدار­لا­ما­لار­دىڭ بۇكىل مۇمكىندىگى بارىنشا قول­دانىلاتىنىن ايتتى.             

ءىس-شارا بارىسىندا ءسوز العان شىمكەنت قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان قابىشتاەۆ مەملەكەتتىك باع­دارلامالار اياسىندا كاسىپكەرلىك سالاسىندا جىل سوڭىنا دەيىن جالپى 29,5 ملرد تەڭگە يگەرۋ جوسپارلانعانىن اتاپ ءوتتى.

«باعدارلاما اياسىندا نيشالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ قولعا الىنىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا كاسىپورىندارمەن وسى نيشالىق جوبالاردىڭ ءتىزىمىن جاساق­تاۋ ۇستىندەمىز. بۇگىندە 80-نەن اس­تام نيشالىق جوبالار جاساقتالدى. وسى­نىڭ اياسىندا ءبىز يمپورت الماستىرۋ­دى قامتاماسىز ەتىپ, 400 ادامدى جا­ڭا جۇمىس ورنىمەن قامتىپ, 100 جاڭا تاۋاردىڭ ءتۇرىن جانە جاڭا 30 كاسىپورىن اشۋدى جوسپارلاۋدامىز. بۇل باستامانى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قۇرىلىپ جات­قان ميكروقارجى ۇيىمى ارقىلى قار­­جىلاندىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. بۇ­دان بولەك, ميكروقارجى ۇيىمى «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا ءبولى­نىپ جاتقان قارجىلاردى دا يگەرۋگە ىق­پا­لىن تيگىزەدى», دەدى نۇرلان قابى­ش­تاەۆ.     

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشى­سىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, جامبىل, الماتى جانە تۇركىستان وبلىستارىندا «ەگىستىكتەن دۇكەن سورەسىنە دەيىن» قاناتقاقتى جوبالارى ىسكە قوسىلاتىن بولادى. بۇل رەتتە تۇركىستاندىق شارۋالار وندىرەتىن تاۋارلاردى وتكىزۋ نارىعىنىڭ بىردەن ءبىر نۇكتەسى شىمكەنت قالاسى بولماق. تۇركىستان وبلىسىندا وندىرىلەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن شىمكەنت قالاسىندا قايتا وڭدەپ, وراۋ جانە قاپ­تاما جاساۋ ارقىلى تاماق ونەركاسىبىن دا­مىتۋعا مۇمكىندىك بار. بۇل ءوز كەزەگىندە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا, وزىندىك قوسالقى شارۋاشىلىقتىڭ (لپح) كولەڭكەلى ەكونوميكادان شىعۋىنا جانە قوسىمشا جۇمىس ­­ورىندارىن اشۋعا ىقپال ەتەدى.

ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تۇرعىزىلۋدا

شىمكەنتتە «7-20-25» باعدارلاماسى اياسىندا «Shymkent» اكك» اق قار­جىلاندىرۋىمەن «اسار-2» شاعىن اۋدا­نىنداعى 10 تۇرعىن ءۇي جانە تۇران شاعىن اۋدانىنداعى ەكى كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى كارانتين جاعدايىنا قاراماستان قارقىنىن توقتاتار ەمەس.

جىل باسىندا ەكىنشى دەڭگەيلى بانك سالىمشىلارىنا تيەسىلى تۇرعىن ۇيلەردى جاستار جىلى اياسىندا قالاداعى جاس ماماندارعا بەرگەن بولاتىن. اشىنعان بانك سالىمشىلارى وزدەرىنە تيەسىلى ۇيلەرىنە قول جەتكىزە الماي ابىگەرگە تۇسكەن ەدى. وسى ماسەلەنى ەسكەرگەن جەر­گىلىكتى بيلىك شىمقالاداعى كوپقاباتتى تۇر­عىن ۇيلەردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋدى مىقتاپ قولعا الدى.

جۋىردا قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆ قالاداعى سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىس بارىسىمەن تانىسىپ, «شىمكەنت سيتي» مەن «تۇران» شاعىن اۋداندارىندا مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىنىپ جاتقان ۇيلەردىڭ قۇرى­لىسىن ارالاپ شىقتى.

شاھار باسشىسى قۇرىلىس جۇمىستا­رىنىڭ قانداي ساپادا جۇرگىزىلىپ جاتقانىن باقىلاپ, مەردىگەرلەرگە جۇمىستى جانداندىرۋدى جانە قۇرىلىستا وتاندىق ماتەريالداردى پايدالانۋدى مىندەتتەدى. سونداي-اق جاۋاپتى سالا باسشىلارىنا ينفراقۇرىلىم ماسەلەسىن كەشەۋىلدەتپەي تەز شەشۋدى تاپسىردى.

جالپى, مەگاپوليستە بيىل «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جانە «7-20-25» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا, بارلىق قارجى كوزدەرى ەسەبىنەن 13 636 پاتەرلى 252 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. سونىڭ جالپى اۋدانى 1 ملن شارشى مەتردى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە, 78 تۇرعىن ءۇي بيۋدجەت, 48 ءۇي «Shymkent» اكك» اق جانە 126 ءۇي جەكە سالۋشىلار ەسەبىنەن جۇرگىزىلىپ وتىر. بيىل 136 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي نەمەسە 7561 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلەدى.

ەلىمىزدىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليسىندەگى «Shymkent» اكك» اق-مەن جالپى اۋدانى 146 مىڭ شارشى مەتردەن استام 44 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىنۋدا. ونىڭ ىشىندە «7-20-25» باعدارلاماسى اياسىندا 24 ءۇي, ونداعى پاتەر سانى 1016, ال بيۋدجەت قارجىسىمەن جالپى پاتەر سانى 1213 بولاتىن 20 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ وتىر. بۇدان بولەك كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەرگە جاپسارلاسىپ, الەۋمەتتىك, تۇرمىستىق, ساۋدا-ساتتىق جانە ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى دا سالىنادى.

تۇرعىن ۇيلەر «تۇران», «اسار-2», «شىمكەنت سيتي», «شىعىس» شاعىن اۋداندارى مەن اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعىندا جانە ۆودوپيانوۆا كوشەسىندە سالىنۋدا. بۇل تۇرعىن ۇيلەردىڭ 24-ءى ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا پايدالانۋعا بەرىلسە, 17-ءى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي تاپسىرىلادى. قالعان ءۇش تۇرعىن ءۇي كەلەر جىلى بەرىلمەك.

بۇل پاتەرلەردىڭ 1 شارشى مەترى 225 مىڭ – 250 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا ساتىلماق. تاڭداعان پاتەر قۇنىنىڭ 20 پايىزى بولسا, قالعان قارجىنى بانك ارقىلى «7-20-25» باعدارلاماسىمەن 7 پايىزعا, 25 جىلعا دەيىن راسىمدەۋگە بولادى.

 

جىلىجايلاردىڭ كولەمى ارتا تۇسپەك

شىمكەنت جىلىجايلاردىڭ وتانىنا اينالادى. وعان جىل سايىن قالا اۋماعىندا اشىلىپ, جۇمىس ىستەپ جاتقان ءىرى اگرو سەكتورلاردىڭ جۇمىسى دالەل. شىمكەنت قالاسىندا جىلىجاي كولەمى ارتىپ كەلەدى. بيىلدىڭ وزىندە 6 گەكتارعا جۋىق جىلىجاي كەشەنى ىسكە قوسىلىپ, قا­لاداعى جابىق كەشەندەردىڭ جالپى اۋماعى 200 گەكتارعا جەتتى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 15 گەكتار ونەركاسىپتىك جىلىجاي اينالىمعا قوسىلادى دەپ جوس­پارلانىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا قۇرىلىس جۇمىستارى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر.

شاھارداعى جىلىجايلاردىڭ 62 گەكتارى سوڭعى ۇلگىدە جابدىقتالعان الەۋەت­تى وندىرىستەر. جاڭا تەحنولوگيا بو­­­يىن­شا, ياعني تۇركيالىق, يسپانيالىق قون­­دىرعىلارمەن جابدىقتالعان. وسى­لايشا جىلدان-جىلعا قالادا وندىرىلەتىن كوكونىستىڭ ساپاسى ارتىپ كەلەدى.

شارۋالار مەگاپوليس تۇرعىندارىن جىل بويى كوكونىسپەن قامتۋدى جوسپارلاپ وتىر. بىلتىر شىمكەنتتەگى جىلىجايلاردان 7200 توننا ءونىم جينالىپ, ودان تۇسكەن قارجى كولەمى 2,4 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, بيىل ءونىم كولەمىن 10 مىڭ توننادان اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر.

سونداي-اق وسى سالاعا ماماندانعان كاسىپكەرلەردى قولداۋ ماقساتىندا قالادا «اگرويندۋستريالدى ايماق قۇرىلدى. قازىرگى تاڭدا جىلىجايلارعا 32,3 ملن تەڭگەگە دەيىن تىڭايتقىشتاردىڭ قۇنىن ارزانداتۋ بويىنشا سۋبسيديا بەرىلىپ, مەملەكەتتىك قولداۋلار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جۋىردا شىمكەنتتەگى اگرويندۋس­تريالدى ايماقتاعى 30 گەكتار جەرگە جىلىجاي كەشەنى سالىنادى.

شىمكەنتتە جاڭادان قۇرىلعان اگرويندۋستريالدى ايماقتا جالپى ينۆەستيتسيا قۇنى 5,5 ملرد تەڭگە بولاتىن 6 جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. ناتيجەسىندە, جاڭادان 500-دەن استام جۇمىس ورنى قۇرىلادى دەپ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار قۇرىلىس بارىسىندا 300-گە جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلماق. بۇل تۋرالى قالا اكىمى م.اي­تە­نوۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن وتكەن جيىن­دا اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەرينا­ريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسقار قانىبەكوۆ مالىمدەدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى جوبالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋ ماقسا­تىن­دا ەكى كەزەڭدى قامتيتىن جول كارتاسى دا­يىندالعان.  

«جول كارتاعا سايكەس ءبىرىنشى كەزەڭدە اگرويندۋستريالدىق ايماقتا 30 گەكتار ونەر­كاسىپتىك جىلىجاي كەشەنىن سالۋشى ين­ۆەس­تورلارعا جەر ۇيلەستىرۋگە قاجەتتى قۇجاتتارى جيناقتالدى. ءوز كەزەگىندە, جەكە ينۆەستورلار جىلىجاي كەشەنىن سا­لۋ جوبالارىن 2020-2022 جىلدار ارا­لىعىندا جۇزەگە اسىرماق. ال ەكىنشى كەزەڭنىڭ جوبالارى 2025 جىلعا دەيىن جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى», دەدى باسقارما باسشىسى.

وسى رەتتە قالا باسشىسى اگرويندۋستريالدى ايماقتى دامىتۋ ارقىلى قالانىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتىپ, اۋىل شارۋاشىلىق ونىم­دەرىنىڭ يمپورتتالۋىن ازايتۋ قاجەت ەكە­نىن ايتتى. «اگرويندۋستريالدى اي­ماق­تاردى قۇرۋداعى باستى ماقسات – قا­لامىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىگىن ارتتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ينۆەستورلارعا قولايلى جاعداي جاساۋ. جوبادا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتىپ, اگرارلىق سەكتوردى ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدىرۋ كوزدەلىپ وتىر, سوندىقتان دا ءتيىستى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا قارقىن بەرۋ كەرەك», دەدى م.ايتەنوۆ.

اگرويندۋستريالدى ايماقتىڭ نەگىز­گى ارتىقشىلىقتارى: ينجەنەرلىك-كوممۋني­كاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى شارۋالارعا تەگىن جەتكىزۋ, كاسىپكەرلەرگە سۋبسيديا الۋعا قولداۋ كورسەتۋ, ءونىمدى تاسىمالداۋ مەن ساقتاۋدى ۇتىمدى ۇيىمداستىرۋ.

 

ينتەرنەت قىزمەتىن جاقسارتۋ – باستى نازاردا

شىمكەنت قالاسى اۋماعى 100 پا­يىز جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. مۇنداي تاپسىرمانى قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆ شاھاردى ينتەرنەتپەن قامتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ونلاين رەجىمدە وتكەن اپپاراتتىق جيىن­دا بەردى.

جىل باسىندا شاھار باسشىسىنىڭ جىلدىق ەسەبىندە قالاعا قوسىلعان ەلدى مەكەن تۇرعىندارى بايلانىس قىزمەتىنىڭ ناشارلىعى تۋرالى بازىناسىن ايتقان ەدى.

جۋىردا قالاداعى شاعىن اۋدانداردى جوعارى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جايىن بايانداعان تسيفرلاندىرۋ باس­قارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ر.اقجىگىتوۆ قالا اۋماعىنداعى 105 شاعىن اۋدان مەن تۇرعىن الاپتارى ينتەرنەت جەلى­سىمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن, سونىڭ ىشىندە ءموبيلدى ينتەرنەتكە  – 74, سىمدى ينتەرنەتكە – 79, تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس ارناسىنا 49 شاعىن اۋدان قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتتى.

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ينتەرنەت جەلىسىنە قاتىناۋ مۇمكىندىگى بار ءۇي شارۋاشىلىقتارىنىڭ ۇلەسى 90,7 پا­يىزدى قۇراعان. ونىڭ ىشىندە 98,5 پا­يىزى ءموبيلدى كەڭ جولاقتى بايلانىسقا, ال 21,8 پايىز سىمدى كەڭ جولاقتى باي­لانىسقا قوسىلعان. ال ينتەرنەت جەلىسىن پايدالانۋشىلار ۇلەسى 80 پايىزدى, تىركەلگەن ينتەرنەت ابونەنتتەرىنىڭ سانى 75,5 پايىزدى قۇرايدى ەكەن. بۇدان بولەك, ول 20 شاعىن اۋداندا ينتەرنەت جەلىسى, ال 16 تۇرعىن الابىندا ءموبيلدى ينتەرنەت ساپاسى ناشار ەكەنىن ايتتى.

جيىن بارىسىندا بايلانىس وپەراتورلارى تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىققا زيان كەلتىرەدى دەگەن شاعىمدارىنىڭ اسەرىنەن بىرنەشە شاعىناۋدانداردا بازالىق ستانسالار الىنىپ تاستالعانىن ايتىپ, بازالىق ستانسالاردى ورناتۋعا ارنايى جەردىڭ قاراستىرىلماعانىن جەتكىزدى.

وسى رەتتە, قالا اكىمى جىلدامدىعى تومەن ايماقتاردى 100 پايىز جىلدام­دىعى جوعارى ينتەرنەت جەلىسىمەن قام­تاما­سىز ەتۋدى تاپسىردى.

«قالانىڭ ءاربىر تۇرعىنى ساپالى ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋى كەرەك. قازىر مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ باسىم بولىگى ينتەرنەت ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سوندىقتان ساپاسى تومەن ەلدى مەكەندەرگە كوڭىل ءبولىپ, 5G جىلدام ينتەرنەت جەلىسىن قولعا الۋىمىز كەرەك», دەدى م.ايتەنوۆ.

قالاداعى كەيبىر شاعىن اۋداندا 5G تۇرماق, 4G جەلىسىنىڭ ساپاسى تومەن ەكەنىن ايتقان شاھار باسشىسى شىمكەنت قالاسىن جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق جوسپار قۇرىپ, 5G تەحنولوگياسىنا ءوتۋدى جۇكتەدى. سونىمەن قاتار اكىم سالالىق باسقارماعا ۇيالى بايلانىستىڭ بازالىق ستانسالارى مەن قاجەتتى جابدىقتاردى ورناتۋعا ءتيىستى جەر ۋچاسكەسىن ءبولۋ بو­يىنشا ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەدى.

ءححى عاسىر جاڭا تەحنولوگيالار عاسى­رى. سوندىقتان عالامتوردىڭ قالا تۇگىل اۋىل, ەلدى مەكەندەردە دۇرىس قىزمەت كور­سەتۋىن قاداعالاۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىس. وسىنى ەسكەرگەن قالا اكىمى شاعىن اۋدانداردى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتۋ ماسەلەسى قارالعان كەڭەس وتكىزدى.

ەلىمىزدىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليسىن ساپالى ينتەرنەتپەن قامتۋ جايى – كۇن تارتىبىندە تۇرعان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جانداندىرۋ ماقساتىندا اكىم ءار ون كۇن سايىن وسى سالاعا جا­ۋاپتى مامانداردىڭ باسىن قوسىپ, ينتەرنەت ساپاسىن جاقسارتۋ شارالارى قا­لاي جۇرگىزىلىپ جاتقانىن پىسىقتاۋدا. قاشىقتان وقۋ بارىسىندا اتا-انالاردان ينتەرنەت ساپاسىنىڭ ناشارلىعى تۋرالى كوپتەگەن شاعىم كەلىپ تۇسكەنىن ايتقان مۇرات دۇيسەنبەك ۇلى توتەنشە جاعداي كەزىندە قالا اۋماعىندا ساپالى ينتەرنەتپەن قامتۋ مەن جىلدامدىعىن كۇشەيتۋ ماسەلەسى ءالى كۇنگە شەشىلمەگەنىن كورسەتكەنىنە توقتالدى. وسى رەتتە اكىم ينتەرنەت جەلىسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا, بايلانىس وپەراتورلارىمەن بىرلەسە, بايلانىس جەلىسىنىڭ ساپاسى تومەن جەرلەردى انىقتاپ, ولشەم جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى جانە ساپاسى ناشار قامتىلعان ايماقتاردا قوسىمشا بازالىق ستانسالاردى ورناتۋ بويىنشا بىر­قاتار ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەدى.

جيىندى قورىتىندىلاعان قالا اكىمى كەلەسى باسقوسۋعا دەيىن ينتەرنەتپەن قامتۋ ماسەلەسى بويىنشا 5 جانە 10 جىلدىق دا­مۋ جوسپارىن دايىنداۋدى تاپسىردى.

 

ەسكى قالاشىقتاعى قىزۋ ەڭبەك

تمد ەلدەرىنىڭ مادەني استاناسى جىلىنا وراي كونە شىمكەنتتىڭ 2200 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ قارساڭىندا ەسكى قالاشىق شاھارداعى تاريحي ساۋلەتتىك جوبانىڭ بىرىنە اينالارى انىق. بۇگىندە اتالعان ورىندا ارحەولوگتەر, رەستاۆراتورلار مەن قۇرىلىسشىلاردان قۇرالعان 100 شاقتى ادام اسپان استى مۋزەيىنىڭ قۇرىلىسىندا ەڭبەك ەتىپ جاتىر.

2002-2003 جىلدارى ءا.مارعۇلان اتىن­داعى ارحەولوگيا ينستيتۋتى مەن م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ-دىڭ بىرلەسكەن ەكسپەديتسياسىنىڭ كومبە زاتتاردى قا­زىپ شىعارۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى شىمكەنتتىڭ تاريحي جاسى 2200 جىل دەگەن قورىتىندى جاساۋعا سەبەپ بولدى. زەرتتەۋلەر قالانىڭ ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى ەكىنشى مىڭجىلدىقتان باستاۋ الاتىن تاريحى تىم تەرەڭدە ەكەنىن دالەلدەپ بەردى. ەسكى قالاشىقتاعى مادەني قاباتتاردىڭ تەرەڭدىگى ورتا ەسەپپەن 14 مەتر­گە دەيىن بارادى. ارحەولوگتەر ەڭ تومەنگى قاباتىنان ب.ز.د. ءىى عاسىردىڭ باسى مەن ءىىى عاسىردىڭ اياعى دەپ كورسەتىلگەن كەراميكا بۇيىمدارىنىڭ بولىكتەرىن تاپقان.

وسىلايشا ارحەولوگتەردىڭ بىرلەسە كۇش سالۋىنىڭ ناتيجەسىندە كەلەشەك تۋريستىك, تاريحي ورىننىڭ 8 مىڭ شارشى مەتر اۋماعىندا ارشۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋى كەرەك ەدى. سول ارالىقتا ءحىح عاسىرداعى قالالىق تسيتادەلدىڭ تاريحي تۇرپاتىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن رەستاۆراتورلار دا قوسىلدى. قۇجات قابىرعالار مەن مۇنارانى, قىرعىن كەزىندەگى جانە باقىلاۋ الاڭشالارىن, كىرۋ ەسىكتەرىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە جول اشتى. ال 2019 جىلدىڭ كۇزىندە تاريحي جەردەگى قازبا جۇمىستارىنا قۇرىلىسشىلار دا كىرىستى.

 

شىمكەنت