پارلامەنت
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارناۋلى بەتى
جۇدىرىقتاي جۇمىلعان ەل عانا جەتىستىككە جەتەدى
ەلباسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋى ەلدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتاعى بارلىق ماسەلەلەردى قامتيتىن باعدارلامالىق قۇجات بولىپ تابىلادى. ال جەلتوقسان ايىندا جاريا ەتىلگەن جاڭا جولداۋدىڭ ءجونى بولەك. ويتكەنى, بۇعان دەيىنگى جولداۋلار الداعى قىسقا عانا كەزەڭدى قامتيتىن بولسا, بۇل جولعى جولداۋ ەلدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى ماقساتى مەن مىندەتتەرىن, قول جەتكىزۋگە ءتيىستى مەجەلى كورسەتكىشتەردى ايقىنداپ بەردى. بۇل جولداۋ ەڭ العاشقى 1997 جىلى جاريا ەتىلگەن ەلىمىزدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋىن ايقىنداعان كەشەندى قۇجاتپەن عانا سايكەس دەۋگە نەگىز بار.
ەگور كاپپەل,
ءماجىلىس دەپۋتاتى,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى.
الەمدە 2050 جىلعا دەيىنگى ءوز باعدارىن ايقىنداعان ەلدەر ساناۋلى عانا. سونىڭ ءبىرى – قازاقستان. جانە دە ەلىمىز الدىنا ۇلكەن ءمىندەتتەر قويىپ وتىر. باسەكەگە قابىلەتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ – قازاقستاننىڭ عاجايىپ جوسپارى. «ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز–2050 جىلعا قاراي جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىن قۇرۋ. قازاقستان ءححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىندا بولۋعا ءتيىس.
پارلامەنت
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارناۋلى بەتى
جۇدىرىقتاي جۇمىلعان ەل عانا جەتىستىككە جەتەدى
ەلباسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋى ەلدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتاعى بارلىق ماسەلەلەردى قامتيتىن باعدارلامالىق قۇجات بولىپ تابىلادى. ال جەلتوقسان ايىندا جاريا ەتىلگەن جاڭا جولداۋدىڭ ءجونى بولەك. ويتكەنى, بۇعان دەيىنگى جولداۋلار الداعى قىسقا عانا كەزەڭدى قامتيتىن بولسا, بۇل جولعى جولداۋ ەلدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى ماقساتى مەن مىندەتتەرىن, قول جەتكىزۋگە ءتيىستى مەجەلى كورسەتكىشتەردى ايقىنداپ بەردى. بۇل جولداۋ ەڭ العاشقى 1997 جىلى جاريا ەتىلگەن ەلىمىزدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋىن ايقىنداعان كەشەندى قۇجاتپەن عانا سايكەس دەۋگە نەگىز بار.
ەگور كاپپەل,
ءماجىلىس دەپۋتاتى,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى.
الەمدە 2050 جىلعا دەيىنگى ءوز باعدارىن ايقىنداعان ەلدەر ساناۋلى عانا. سونىڭ ءبىرى – قازاقستان. جانە دە ەلىمىز الدىنا ۇلكەن ءمىندەتتەر قويىپ وتىر. باسەكەگە قابىلەتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ – قازاقستاننىڭ عاجايىپ جوسپارى. «ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز–2050 جىلعا قاراي جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىن قۇرۋ. قازاقستان ءححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىندا بولۋعا ءتيىس. ءبىزدىڭ جەتىستىكتەرىمىز بەن قازاقستاندىق دامۋ ۇلگىسى جاڭا ساياسي باعىتتىڭ نەگىزى بولۋعا ءتيىس», – دەدى ءوزىنىڭ جولداۋىندا ەلباسى – قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. بۇل – جاي ايتىلا سالعان ءسوز ەمەس. وتە ماڭىزدى قادام. بارلىق سالانى العا دامىتۋ قاي مەملەكەت ءۇشىن دە قيىن شارۋا. قازىر 50-ءشى ورىندا تۇرساق, ەندى 37 جىلدىڭ ىشىندە قارقىندى دامۋدىڭ ءناتيجەسىندە 30 ەلدىڭ قاتارىنان كورىنۋىمىزگە تولىق مۇمكىندىگىمىز بار. ءبارى دە تەك وزىمىزگە بايلانىستى.
مەملەكەت باسشىسى ەلدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ارقىلى حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا ءمان بەرىپ كەلەدى. الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ – قازاقستاننىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. تاۋەلسىز ەلىمىزدە ءاربىر قازاقستاندىق باقىتتى, ەرتەڭگى كۇنىنە سەنىمدى ءومىر ءسۇرۋى ءتيىس. ول ءۇشىن كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋعا ماڭىز بەرىلىپ وتىر.
ءبىز بۇرىن «الدىمەن – ەكونوميكا, سودان سوڭ – ساياسات» دەگەن قاعيدانى ۇستانعان بولساق, قازىرگى تاڭدا ادام كاپيتالىن دامىتۋ ەكونوميكامەن تەڭ دارەجەدە تۇرۋى كەرەك. مەملەكەتىمىزدە ەكونوميكالىق قاتىناستار جان-جاقتى ورنىقتى, ازاماتتىق قوعام قالىپتاستى. ءبىرتۇتاس قازاقستان قوعامىنىڭ ىرگەسى نىعايا تۇسۋدە. مەملەكەتتىك ءتىل ەلدى بىرىكتىرۋدىڭ نەگىزگى ءبىر تەتىگىنە اينالىپ كەلەدى. ەلىمىز ءبىرىنشى كەزەكتە قازاقتىڭ سالت-داستۇرلەرىن جانە بىزدە تۇراتىن بارلىق ۇلتتاردىڭ سالت-داستۇرلەرىن دامىتۋعا جول اشىپ وتىر. قازىر ءبىزدىڭ قوعام وزىندىك مادەنيەتتى قالىپتاستىرا ءبىلدى. سونىڭ نەگىزى قازاق مادەنيەتى بولسا, وزگە ۇلتتاردىڭ مادەنيەتى دە ونى بايىتىپ, تولىقتىرا ءتۇستى.
قازاقستان قوعامىنىڭ مەنتاليتەتى – قازاق. مەن ءاردايىم «قازاقستاندىق» دەگەن ۇعىمنىڭ نەگىزگى ءتۇبىرى – «قازاق» دەگەن ءسوزدەن شىققانىن ايتىپ جۇرەمىن. قازاق مەنتاليتەتى بۇگىنگى تاڭدا ماقساتكەرلىگىمەن, ءوز مىندەتتەرىن ورىنداي بىلۋىمەن, اتا-بابالاردىڭ وزىق سالت-داستۇرلەرىمەن ەرەكشەلەنەدى. قازاق حالقىنىڭ جەرگە, وتباسىنا دەگەن ەرەكشە قۇرمەتپەن قارايتىن كوزقاراسى ءبىزدى دە وزىنە تارتىپ وتىر.
بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدەگى بارلىق ۇلتتار مەن ۇلىستار بىرىگىپ, ءبىر حالىقتى قۇرايدى. ەلىمىزدەگى 138 ۇلت وكىلىن وزىنە تارتۋ ارقىلى قازاق حالقى ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتتى. قازىر باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قۇرامىنا ەنگەنىمىزدە دە, 2030 جىلعا دەيىنگى بولجانعان نەگىزگى كورسەتكىشتەرگە الدىن الا قول جەتكىزگەنىمىزدە دە ۇلتارالىق تاتۋلىق جانە دىنارالىق كەلىسىمنىڭ ۇلەسى بار. بۇل – ءبىر ماقساتقا جۇمىلعان ءبىرتۇتاس ەلدىڭ جەتىستىگى. ەندى ەلباسى دامىعان 30 ەلدىڭ قۇرامىنا ەنۋ ماقساتىن العا قويىپ وتىر. وعان دا تەك بىرلىكتىڭ ارقاسىندا عانا قول جەتكىزە الاتىنىمىز انىق.
«قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – وتە جاۋاپتى دا ماڭىزدى مىندەت. العا قويعان ماقساتقا جەتۋ جولىندا حالىقتىڭ دا, اتقارۋشى جانە زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگى زور بولماق. ەلىمىزدە تۇراتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ دە اتقاراتىن مىندەتى – ورتاق ماقسات جولىندا تۋعان وتانىمىزعا ادال قىزمەت ەتۋ.
ەلباسى قازاق حالقى ۇلتتاردى بىرىكتىرۋشى جانە جاۋاپتى بولۋى كەرەك ەكەنىن ايتتى. ماسەلەن, شەتەلگە بارعان ادامعا «ءسىز كىمسىز؟ قايدان كەلدىڭىز؟» دەگەندە «مەن – قازاقستاندىقپىن» دەپ, بىراق قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن بىلمەي تۇرسا, قالاي بولعانى؟ ءوزى تۋىپ-وسكەن جەردىڭ قاراپايىم ەرەكشەلىكتەرىن, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن بىلمەسە, ونىڭ مەملەكەتكە, ءوز وتانىنا دەگەن قۇرمەتى قانە؟! ول مادەنيەتتى ادامنىڭ قاسيەتى ەمەس. جاس ۇرپاقتى ۇلتارالىق كەلىسىمگە, حالىق ءداستۇرىن بىلۋگە, ۇلتتىق جانە مەملەكەتتىك قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەي بىلۋگە تاربيەلەۋ ءۇشىن – بىزدەر جاۋاپتىمىز! وسى ورايدا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا جولداۋدا جاڭا پاتريوتتىق سەزىمدى قالىپتاستىرۋ تۋرالى ايتقان ويلارىندا وسىنداي تەرەڭ ءمان جاتقانىن ۇعۋعا بولادى. ەلباسىنىڭ: «جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزم بارلىق قوعامدى, بارلىق ەتنوستىق اركەلكىلىكتەردى بىرىكتىرۋگە ءتيىس», دەگەن ۇستانىمى بارشامىزدىڭ كوكەيىمىزدەن شىعىپ وتىر.
اسىرەسە, ورىس تىلدە تاربيە العان ۇرپاقتىڭ ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى, رۋحاني-مادەني بايلىقتى بىلۋىنە ءمان بەرگەنىمىز ءجون. قازىر ءبىز ولاردىڭ بويىنا سىڭىرمەسەك, ەرتەڭگى كۇنى ولار باسەكەگە قابىلەتتى بولا المايدى! مەملەكەتتىك ءتىلدى, ءوزى تۋىپ-وسكەن ەلدەگى ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى بىلمەي, قوعامدىق-ساياسي ىستەرگە بەلسەندى ارالاسا الا ما؟ بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ باعدارلاماسى بار. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ارقىلى بىرقاتار ىستەر اتقارىلۋدا. ءتىل مەن مادەنيەتتى ۇعىنۋ, وتاندى ءسۇيۋ قاسيەتتەرى ادامعا جۇرەك ارقىلى بەرىلۋى ءتيىس. وسى ورايدا, اعا ۇرپاق وكىلدەرى جاستارعا كوبىرەك ءتۇسىندىرۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. سونداي-اق, ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندە تۋىپ-وسكەن جاستار وڭتۇستىكتىڭ تاريحي مەكەندەرىن, تابيعي, مادەني ەرەكشەلىكتەرىن ءبىلۋى قاجەت. سول سەكىلدى وڭتۇستىكتە تۋعاندار سولتۇستىكتىڭ وتە كەرەمەت تاريحي جانە تابيعي قۇندىلىقتارىن ءبىلۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. ياعني, بىرگە تۋعانداي ارالاسىپ, يگى داستۇرلەر ءوزارا قولداۋ تاپقانى ءجون. مۇنىڭ ءبارى ەلدىڭ ورتاق مۇراسى رەتىندە قابىلدانۋى ءتيىس.
*ىسكەرلىك ءىسساپارلارى
سەسسيا تاقىرىبىنىڭ اۋقىمى كەڭ
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سۆەتلانا جالماعامبەتوۆا ەۋروپا كەڭەسى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ (ەكپا) جىل سايىنعى سەسسياسىنىڭ ءتورتىنشى بولىگىنە قاتىستى. شارا ستراسبۋرگ قالاسىندا ءوتتى, دەپ حابارلادى پارلامەنت سەناتىنىڭ باسپاسوز قىزمەتى.
سەسسيانىڭ كۇن ءتارتىبى بويىنشا پارلامەنتشىلەر البانياداعى پارلامەنتتىك سايلاۋعا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ قورىتىندىلارىن, بوسنيا مەن گەرتسەگوۆيناداعى دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتىن, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ەىدۇ) 2012-2013 جىلدارداعى ءىس-قيمىلىن, بالالار مەن قارتتاردىڭ قۇقىقتارىن, ازىق-ت ۇلىك جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك, سونداي-اق ەۋروپاداعى ومبۋدسمەن ينستيتۋتىن كۇشەيتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
قازاقستان مەن اسسامبلەيانىڭ قاتىناستارى ەلىمىز پارلامەنتى مەن ەكپا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى 2004 جىلى ستراسبۋرگتە قول قويىلعان كەلىسىمگە نەگىزدەلگەن. سوندان بەرى قازاقستاندىق زاڭ شىعارۋ ورگانىنىڭ دەلەگاتسياسى ەكپا سەسسيالارى مەن ونىڭ كوميتەتتەرىنىڭ وتىرىستارىنا قاتىسىپ كەلەدى.
ء*سىزدى نە تولعاندىرادى؟
ماڭىزى مول ماگيسترالدى كانال
سەناتتىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات قۋانىش ايتاحانوۆ پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان بولاتىن. وندا بىلاي دەلىنەدى:
«قۇرمەتتى سەرىك نىعمەت ۇلى!
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇركىستان قالاسى مەن ورداباسى, وتىرار, بايدىبەك اۋداندارى شارۋالارىنىڭ نەگىزگى كۇنكورىس كوزى بولىپ تابىلاتىن ەگىن شارۋاشىلىعىن اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن – «ارىس – تۇركىستان» ماگيسترالدى كانالى. اتالعان ماگيسترالدى كانالدى كۇردەلى جوندەۋ ماقساتىندا 2010 جىلى ءتيىستى قۇجاتتامالار ازىرلەنىپ, كانالدى قايتا قۇرۋ جوباسى بويىنشا ءى جانە ءىى كەزەڭدەرى يگەرىلىپ, 2,9 ملرد. تەڭگە كولەمىندە قارجى جۇمسالدى.
الايدا, جوبانىڭ ءىىى كەزەڭىن 2013 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋ تۋرالى جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ وتىنىشتەرى بەلگىسىز سەبەپتەرمەن قولداۋ تاپپاي كەلەدى. اتالعان نىساننىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامالارى ازىرلەنىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ قورىتىندىسى الىنعان. جوبانىڭ جالپى سمەتالىق قۇنى 2 236,4 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى.
بۇل جوبا ەگىن شارۋاشىلىعىن اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋمەن بىرگە, توتەنشە جاعدايلار بولعان كەزدە تاريحي ەسكەرتكىشتەرى كوپ تۇركىستان قالاسى مەن ىرگەلەس ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردى سۋ تاسقىنىنان امان الىپ قالۋ ءۇشىن دە جۇمىس اتقارادى.
قۇرمەتتى سەرىك نىعمەت ۇلى!
جوعارىداعى اتالعانداردىڭ نەگىزىندە, 2014 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ بارىسىندا «وقو ورداباسى جانە تۇركىستان اۋداندارىنداعى تۇركىستان ماگيسترالدى كانالىن قايتا قۇرۋ ء(ىىى كەزەڭ)» جوباسىنا قاجەتتى 2 236,4 ملن. تەڭگە قارجىنى بولدىرۋگە ىقپال ەتۋىڭىزدى سۇرايمىن».
*سايلاۋشىلار ساپارى
ۇسىنىستار ەسكەرىلەتىن بولدى
پارلامەنت سەناتىنىڭ ءبىر توپ دەپۋتاتى قىزىلجار وڭىرىندە بولىپ, بىرقاتار ەلدى مەكەندەر مەن كاسىپورىنداردى ارالادى. حالىق قالاۋلىلارىن تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى سەرگەي كۋلاگين باستاپ كەلدى.
سەناتورلار الدىمەن قىزىلجار اۋدانىنا قاراستى «ياكور سك» سەرىكتەستىگىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. مۇندا 8 مىڭ گەكتار القاپقا استىق وسىرىلسە, گەكتار بەرەكەلىلىگى 20 تسەنتنەردەن اينالۋدا. اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قاراماستان, ءونىم ساپاسى جاقسى. بۇدان كەيىن «سۇلتان ەدمك» اق-قا اتباسىن تىرەپ, ەڭبەك ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. كاسىپورىن 40-قا جۋىق ماكارون ونىمدەرىن شىعارىپ, الىس-جاقىن شەتەلدەرگە جونەلتەدى. 360 ادام ەڭبەك ەتەدى. «مولپرودۋكت» جشس-ءنىڭ تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋى حالىق قالاۋلىلارىنىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. كۇنىنە 20 توننادان استام ءسۇت قابىلدانىپ, وڭدەلەدى.
دەپۋتاتتاردىڭ قاتىسۋىمەن وبلىستىق اكىمدىكتە وتكەن كەڭەستە تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى سەرىك ءبىلالوۆ اتقارىلعان جۇمىستاردان حاباردار ەتتى. وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايداربەك ساپاروۆ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ دامۋ قارقىنى جونىندە ماعلۇمات بەردى. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر مەن قايتا وڭدەۋشى كاسىپورىن جەتەكشىلەرى تاراپىنان تولعاقتى ماسەلەلەر كوتەرىلىپ, شەشۋ جولدارى ۇسىنىلدى.
ماسەلەن, ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانىنىڭ اكىمى مارات تاسماعامبەتوۆ 700 مىڭ گەكتاردان استام القاپقا بىتىك ءوسكەن استىقتىڭ شاشاۋسىز جينالعانىن ايتا كەلىپ, سۋبسيديالاۋ تەتىكتەرىن جەڭىلدەتۋدى ءوتىندى. جەڭىلدەتىلگەن قاراجاتتى الىنعان ءونىم كولەمىنە ەسەپتەپ بەرگەننەن گورى, الدىن الا بوساتۋ الدەقايدا ءتيىمدى بولماق. «زەنچەنكو جانە ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى گەننادي زەنچەنكو ءداندى داقىلداردىڭ باعاسى ءالى ناقتىلانباي وتىرعانىن كولدەنەڭ تارتىپ, بۇل ماسەلەنىڭ كۇزدە ەمەس, ەرتە كوكتەمدە بەلگىلەنۋى ديقانداردىڭ جان-جاقتى قامدانۋىنا يگى ىقپال جاسار ەدى دەگەن وي ايتتى. «پولتاۆكا» جشس-ءنىڭ جەتەكشىسى ەلتاي زىكىرين جەر سالىعىنىڭ كولەمىن وڭتايلاندىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارىن دايارلاۋ ماسەلەلەرىن العا تارتتى.
كوميتەت توراعاسى س.كۋلاگين ۇسىنىستاردىڭ جان-جاقتى ەسكەرىلەتىنىن, ءتيىستى ورىندار الدىنا قويىلاتىنىن جەتكىزدى.
جيىن سوڭىندا وبلىس اكىمى سامات ەسكەندىروۆ ەلباسى تاپسىرمالارىن ورىنداۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
*ارىپتەستىك الەۋەتى
پارلامەنتارالىق بايلانىستار كوكجيەگى كەڭ
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتى حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى يكرام ادىربەكوۆ شۆەيتساريا كونفەدەراتسياسى فەدەرالدىق جينالىسىنداعى «شۆەيتساريا-قازاقستان» پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق توبىنىڭ جەتەكشىسى كريستيان ميشپەن كەزدەستى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كەزدەسۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى ەكى ەل اراسىنداعى ءوزارا پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ بولدى. «بىزدە ەكىجاقتى پارلامەنتارالىق ۇنقاتىسۋدى كەڭەيتۋ ءۇشىن جاقسى نەگىز جاسالعان. ءبىز شۆەيتساريا فەدەرالدىق جينالىسىنىڭ «شۆەيتساريا-قازاقستان» پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق توبىن قۇرۋ تۋرالى شەشىمىنە قولداۋ بىلدىرەمىز», – دەپ اتاپ ءوتتى سەناتور. ي.ادىربەكوۆ سونداي-اق قازاقستاندىق پارلامەنتشىلەر شۆەيتساريالىق ارىپتەستەرىمەن ەقىۇ, ەۋروپا كەڭەسى جانە ناتو پارلامەنتتىك اسسامبلەيالارى, سونداي-اق, پارلامەنتارالىق وداق سەكىلدى حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى كوپجاقتى بايلانىستاردى ورىستەتۋگە مۇددەلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كەلەسى جىلى ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋ شۆەيتسارياعا وتەدى. «ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ مەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدا ەقىۇ نەگىزگى تىرەكتەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەتىنىنە سەنەمىن. ءبىز ۇيىمعا شۆەيتساريانىڭ توراعالىق ەتۋى كەزىندەگى ايماقتاعى ءىس-قيمىلىنا جان-جاقتى كومەك بەرۋگە ءازىرمىز», – دەدى ي.ادىربەكوۆ.
قارۋلى كۇشتەردى دەموكراتيالىق باقىلاۋدىڭ جەنەۆا ورتالىعى – DCAF ۇيىمىنىڭ دا وكىلى بولىپ تابىلاتىن ك.ميش قازاقستاندىق پارلامەنتشىلەردى وسى ورتالىقپەن بەلسەندى ىنتىماقتاستىققا جانە DCAF-تىڭ تولىق قۇقىقتى مۇشەسى بولۋعا شاقىردى. قازاقستان بۇل ۇيىمعا وتكەن جىلى بايقاۋشى رەتىندە كىرگەن بولاتىن.
سەناتور سونداي-اق, شۆەيتساريالىق كومپانيالاردى استاناداعى ەكسپو-2017 دۇنيەجۇزىلىك كورمەسىنە قاتىسۋعا شاقىردى.
*تۇراقتى كوميتەتتەر تىنىسى
كۇن تارتىبىندە بيۋدجەت ماسەلەلەرى
پارلامەنتتە داريعا نازارباەۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءماجىلىستىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ وتىرىسى ءوتتى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ باسپاسوز قىزمەتى.
وتىرىستا 2014-2016 جىلداردىڭ بيۋدجەتىنە ارنالعان ۇكىمەتتىك زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ شەڭبەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن ءدىن ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ بيۋدجەتتىك ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى.
دەپۋتاتتاردىڭ سۇراقتارىنا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىربەكوۆا مەن اگەنتتىكتىڭ جاۋاپتى حاتشىسى تولەگەن يسمايىلوۆ جاۋاپ بەردى.
حاتتاماعا تۇزەتۋلەر قارالدى
ءماجىلىستىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ جۇمىس توبى «2008 جىلعى 12 جەلتوقسانداعى ايرىقشا جاعدايلاردا ءبىرتۇتاس كەدەندىك ءتاريفتىڭ ءمولشەرلەمەلەرىنەن ەرەكشەلەنەتىن كەدەندىك اكەلۋ باجدارىنىڭ مولشەرلەمەلەرىن قولدانۋ شارتتارى مەن ءتارتىبى تۋرالى حاتتاماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قارادى.
بۇل جۇمىس توبىنىڭ اتالعان زاڭ جوباسى بويىنشا العاشقى وتىرىسى بولدى. جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى, دەپۋتات زاعيپا باليەۆا 2008 جىلعى 12 جەلتوقساندا ماسكەۋ قالاسىندا قول قويىلعان وسى حاتتامانىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل حاتتاما بەلارۋس, قازاقستان جانە رەسەي ۇكىمەتتەرى اراسىندا جاسالعان جانە 2008 جىلعى 25 قاڭتارداعى ءبىرتۇتاس كەدەندىك-تاريفتىك رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمنىڭ 4-بابىنىڭ 6-تارماعىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىن كوزدەيدى.
وتىرىستى قورىتىندىلاعان ز.باليەۆا: «زاڭ جوباسى بويىنشا انىقتاۋدى قاجەت ەتەتىن كەيبىر سۇراقتار بويىنشا ناقتى جاۋاپتار الدىق. بارلىق ماسەلە شەشىمىن تاپتى دەۋگە نەگىز بار. زاڭ جوباسى الداعى ۋاقىتتا كوميتەتتىڭ وتىرىسىنا, ودان كەيىن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىنا شىعارىلاتىن بولادى», – دەدى.
وزگەرىستەر تالقىلاندى
ماجىلىستە ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆتىڭ قاتىسۋىمەن دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
پارلامەنتشىلەر ۇكىمەتتىك زاڭ جوباسىندا سالىق زاڭناماسىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردى تالقىلادى.
وتىرىس قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلجان قاراقۇسوۆانىڭ تورايىمدىعىمەن ءوتتى. سالىققا تۇزەتۋ ەنگىزەتىن زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى بولىپ دەپۋتات قۇتتىقوجا ىدىرىسوۆ بەكىتىلگەن.