جاقىندا پاۆلودار قالاسىنىڭ تۇرعىنى, جۋرناليست بەيبىت بوجەن ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىنا ء«ۇمىت اپانىڭ ارۋاعىن قورلاتىپ قويامىز با؟!» دەگەن تاقىرىپتا جازبا جاريالاعان بولاتىن. ماسەلەنىڭ ءمانىسى بىلاي. جەرگىلىكتى «رۋبيكوم» كاسىپورنى ون جىل بۇرىن پاۆلودار قالاسىنىڭ ىرگەسىندە تۇرعان ءۇمىت اپا اۋىلىنا جاقىن اۋماقتا شوشقا فەرماسىن سالعان.
جاقىندا اتالعان كاسىپورىن جەكەمەنشىك جەر اۋماعىندا فەرمالارىن كەڭەيتۋ جوباسى بويىنشا ميچۋرين اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن ونلاين رەجىمدە قوعامدىق تىڭداۋ وتكىزگەن ەكەن. ياعني 1200 مەگەجىنگە ارنالعان ەكى قورا سالماق. اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى ورالبەك كوپەنوۆ تۇرعىندارعا ونلاين رەجىمدە قوعامدىق تىڭداۋ وتەتىنى تۋرالى حابار بەرىلگەنىن, وكرۋگتە 2 مىڭنان استام ادام بارىن جانە جوبا ءتيىستى ورگانداردا بەكىتۋدەن وتكەنىن العا تارتادى. بىراق ءناجىستىڭ ءيىسى تۇرعىندارعا قولايسىز ەكەنىن جاسىرمايدى. سونىمەن قاتار جوبانىڭ جۇزەگە اسۋىنا ادامداردىڭ ءبىر بولىگى قارسى بولسا, ەكىنشىلەرى قولدايتىنىن جەتكىزدى.
«باعدارلاما بويىنشا ولار جەر العان, قورا سالعان. ەندى سونىڭ جانىنا تاعى باز سالىپ جاتىر. نەگىزگى جۇمىستارى ون جىل بۇرىن باستالعان. قازىر شارۋشىلىقتى كەڭەيتۋ ۇستىندە. ءبىزدىڭ اۋىل قالادان 20 شاقىرىمدا. ال جاڭاعى شارۋاشىلىق اۋىلدان 3 شاقىرىم قاشىقتىقتا. زاڭ بويىنشا ونىڭ ارا قاشىقتىعى 2 شاقىرىم بولۋى كەرەك. سەس-ءتىڭ, ەكولوگتاردىڭ قاراۋى بويىنشا ولاردىڭ ءىسى زاڭدى. مەنىڭ بۇل جاقتا اكىم بولعانىما كوپ بولعان جوق, بەرتىندە عانا كەلدىم. بىراق بۇل ماسەلەدەن حابارىم بار. اۋىلدان الىس ورنالاسقاندىقتان قورادان شىعاتىن ءيىس قىرعا قاراي باعىتتالادى», دەيدى ميچۋرين اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ورالبەك كوپەنوۆ.
ول ونلاين رەجىمدە وتكەن قوعامدىق تىڭداۋدى ەلەكتروندى قاتىناسقان ادامدار عانا تىڭداعانىن تىلگە تيەك ەتتى. جازبا اۆتورى بەيبىت بوجەننىڭ سوزىنشە, تىڭداۋعا جەتپىستەن استام عانا ادام قاتىسقان. ءۇمىت اپا مەشىتىنىڭ يمامى ەرمۇرات قاجى بۇل جوبانىڭ جالعاسۋىنا قارسى.
ء«بىزدىڭ اۋىلدا نەگىزىنەن قازاقتار, مۇسىلمان قاۋىمى تۇرادى. اتالعان فەرمادا قازاقتار جۇمىس ىستەمەيدى. بۇل حارام نارسە. مەنىڭشە, مۇسىلماندىق تۇرعىدان بۇل دۇرىس ەمەس, حالىق قارسى. ءبىزدىڭ تاعى ءبىر ءوتىنىشىمىز, اينالامىزعا ءناجىسىن توكپەسە ەكەن. اۋىلعا ءۇمىت اپا اتىن بەرگەننەن كەيىن اتىنا ساي بولىپ, تازالىق ساقتالۋ كەرەك. وسىنىڭ بارلىعىن ەل بولىپ قولداسا دەگەن نيەتتەمىز», دەيدى ول.
ال اۋىل تۇرعىنى باقىت راحمەتوللاقىزى مۇندا تۇراتىنداردىڭ 99 پايىزى قازاقتار ەكەنىن ايتادى.
ء«بىر شوشقا ورتا ەسەپپەن 10 باس توراي تۋاتىنىن, ال 1200 باس ءبىر جىلدا نەشە توراي تۋاتىنىن ساناي بەرىڭىز. ول ەرتەڭ وسەدى, ونىڭ ىشەك-قارىنىن قايدا جىبەرەدى؟ ءبىزدىڭ اۋىل حالقىنىڭ 99 پايىزى قازاقتار. باسقا ۇلت وكىلدەرى دە قارسى. قۇرىلىسقا ءبىزدىڭ باسشىلار رۇقساتىن بەرىپ وتىر. ەندى كەڭەيتەمىز دەيدى. اۋىل ىرگەسىنە سالىنعاندىقتان, ول جاعىن كىشكەنە ويلاستىرماي ما, قاي جەرگە سالىپ جاتىر, قانداي زيانى بار دەگەن سۇراقتاردى قاراۋ كەرەك قوي. قاعازدارىن كورسەتەدى بىزگە, ءبىز ونى ۇقپايمىز, بىلمەيمىز. بارىنە ايتىپ جاتىرمىز, جازىپ جاتىرمىز», ولار قۇلاقتارىنا بىردەڭە كيىپ العان, ەشتەڭە ەستىمەيدى, دەيدى باقىت راحمەتوللاقىزى.
سونىمەن بىرگە ول شارۋاشىلىقتان شىققان جاعىمسىز ءيىس بۇرقىراعاندا ءوزىمىزدى قويارعا جەر تاپپايمىز دەيدى.
«مىنا ءيىسى بۇرقىراعاندا جانىمىزدى قويارعا جەر تاپپايمىز. بۇدان بىلاي ءتىپتى شوشقانىڭ استىندا قالامىز. سول ماسەلەنى كوتەرىپ جاتىرمىز. 26 مامىر كۇنى ونلاين رەجىمدە وتىرىس ءوتتى, اۋىل تۇرعىندارى قاتىسا الماي قالدى, ويتكەنى بىزدە ينتەرنەت ۇستامايدى. وعان باسشىلار باسىن اۋىرتقان جوق. ايتەۋىر بولدى دەپ ەسەپتەلدى. مەن ءوزىم قاتىستىم. «رۋبيكوم» كاسىپورنىنان ءۇش كىسى بولدى. ميچۋرين, چەرنوياركا اۋىلدارىنان ەكى-ءۇش ادام قاتىستى. سولار عانا سويلەدى. بولدى. نەگىزىندە, ءبىز بۇل ماسەلەنى وسىدان 8 جىل بۇرىن كوتەرگەنبىز. ولار ەندى 42 گەكتار جەرگە شارۋاشىلىقتارىن تىپتەن كەڭەيتىپ جاتىر. باستاپقىدا دۇرىس تۇسىندىرمەي, بارا-بارا اۋىلىمىزعا جاقىنداپ الدى. جەرگىلىكتى اۋىل تۇرعىندارى قوي, سيىر, جىلقى ۇستايدى. مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. باعاتىن جەرىمىز بار. بار بولعانىمەن, ەرتەڭ جاڭاعى كاسىپورىن ورنالاساتىن بولسا, ولار مال باعاتىن جەرلەرگە شوشقانىڭ ءناجىسىن توگەدى. سودان كەيىن اۋا قالاي لاستانبايدى؟ ءبىز بارلىعىنا تۇسىنىستىكپەن قارايمىز. مەملەكەتتى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك ەكەنىن دە بىلەمىز. پرەزيدەنت ق.توقاەۆ كاسىپكەرلىكتى دامىتىپ, شارۋاشىلىقتى كەڭەيتۋ كەرەك ەكەنىن ۇنەمى ايتادى. بىراق وسىنداي كيەلى جەرلەردى, قاسيەتتى مەكەندەردى لاستاۋ تۋرالى ايتقان جوق قوي. اسىرەسە ءبىزدىڭ جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى وسى جاعىن دۇرىستاپ ويلاستىرىپ, بىزبەن كەڭەسىپ, تۇسىندىرگەندە مۇنداي جاعداي بولماس ەدى. وسى ماسەلە ەندى كوتەرىلە باستاعاندا اتقارۋشى ديرەكتورىنان باستاپ «رۋبيكومنىڭ» وكىلدەرى ماعان كەلدى. ەشقانداي ءيىس شىقپايتىنىن, قالدىقتارى, ناجىستەرى تىڭايتىلاتىنىن ايتتى. مەن دە ولارعا ءوزىمنىڭ پىكىرىمدى ايتتىم. ولار ء«بىز وسىعان ميلليونداعان قارجى جۇمسادىق, كوپتەگەن شىعىن كەتىپ بارا جاتىر» دەيدى. مەن شارۋانى باستاماي تۇرىپ, ىرگەدە تۇرعان اۋىل تۇرعىندارىمەن اقىلداسىپ الۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدىم. باسقا اۋىلدارمەن اقىلداسىپ, ءۇمىت اپا اۋىلىن نازارعا ىلمەيتىندەرىنە نارازىلىق ءبىلدىردىم. مامانداردان سۇراسام جوبا ءالى بەكىتىلمەگەن, بىراق قۇرىلىس جۇمىستارى باستالىپ كەتكەن. سول جاعى تۇسىنىكسىز», دەيدى ول.
ءيا, جاعىمسىز ءيىس اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تىرشىلىگىنە دە كەرى اسەرىن تيگىزەتىنى ايقىن دۇنيە. تۇرعىنداردى الاڭداتقان تاعى ءبىر نارسە, ناۋقاسقا شيپا قوندىرىپ, ەلدى ەمدەپ, كوپكە كومەك قولىن سوزعان ءۇمىت اقتانقىزىنىڭ اتىمەن اتالاتىن اۋىلدىڭ ماڭىنان وسىنداي شارۋاشىلىقتىڭ بوي كوتەرۋى. ءۇمىت اپا وسىدان 16 جىل بۇرىن ومىردەن وزعان. جيىرما جىلعا جۋىق ەمشىلىك ەڭبەك ەتكەن. سول كىسىنىڭ ەمى دارىپ, سىرقاتىنان ساقايعان ادامدار رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن الاقانداي اۋىلعا ءالى كۇنگە دەيىن ات باسىن بۇرادى.