ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اقمادي سارباسوۆ توتەنشە جاعداي كەزىندە تابىسىنان ايىرىلۋعا بايلانىستى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان 42 500 تەڭگە مولشەرىندە تولەنەتىن تولەمدى تاعايىنداۋ جايىن قورىتىندىلادى.
«جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە وتاندىق كاسىپكەرلەردى قولداۋ ماقساتىندا 2020-2021 جىلدارعا ارنالعان جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى قابىلداندى. ۇكىمەتتىڭ داعدارىسقا قارسى جوسپارى اياسىندا 2020 جىلى جۇمىسپەن قامتۋعا تىكەلەي ىقپال ەتۋ شارالارى 1,2 ملن ادامعا جەتەدى. سونداي-اق مەملەكەت تابىسىنان ايىرىلعان كاسىپكەرلەر مەن جۇمىسشىلاردى قولداۋ ماقساتىندا توتەنشە جاعداي تۋىنداعان كەزدە الەۋمەتتىك تولەم تاعايىندادى. وعان كەلەسى ساناتتاعى ادامدار يە بولدى. اقىسىز ەڭبەك دەمالىسىنا جىبەرىلگەن شوب, ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى (كارانتين ەنگىزىلگەن وڭىرلەردە), كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار (مەملەكەتتىك سەكتوردى قوسپاعاندا) جۇمىسشىلارى, جەكە كاسىپكەرلەر, جەكە تاجىريبەمەن اينالىساتىن ادامدار, بىرىڭعاي جيىنتىق تولەمدى تولەۋشىلەر (ونىڭ ىشىندە بجت تولەگەن بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعاندار), ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى شارت بويىنشا تابىس الاتىن جەكە تۇلعالار بار. ءبىز ءوتىنىش بەرۋ ۇدەرىسىن بارىنشا جەڭىلدەتتىك. ول ءۇشىن ءارتۇرلى تەحنيكالىق شەشىمدەر ىسكە اسىرىلدى. دالىرەك ايتساق, 42500.enbek.kz ۆەب-پورتالى, «ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ» ۆەب-پورتالى, 18 Telegram-بوت, ۇيالى تەلەفون ءنومىرى تىركەلدى. بانكتەردەگى ۇزىن-سونار كەزەكتىڭ پايدا بولۋ قاۋپىن ازايتۋ ماقساتىندا, بانك دەرەكتەمەلەرىنسىز ءوتىنىش بەرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى, ەسەپشوتتاردى ونلاين اشۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى. بۇل شارالاردىڭ بارلىعى وتىنىشتەردى بەرۋ جانە قاراۋ ۇدەرىسىن تەزدەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. بارلىعى 8 ملن ادامنان ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى, ونىڭ 4,6 ملن-ىنا تاعايىندالدى. توتەنشە جاعدايدىڭ توقتاتىلۋىنا بايلانىستى 2020 جىلدىڭ 11 مامىرىنان باستاپ جاڭا وتىنىشتەردى قابىلداۋ اياقتالدى», دەدى اقمادي سارباسوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, العاش رەت 194,2 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى 4,6 ملن تولەم تاعايىندالعان, ونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى ايعا 158,9 ملرد تەڭگە سوماسىندا 3,7 ملن, ەكىنشى ايعا 35,4 ملرد تەڭگەگە 834 مىڭ تولەم تيەسىلى. ەكىنشى ايدا 2,9 ملن ادامعا تولەم ۇزارتىلىپ, 122,2 ملرد تەڭگە تولەنگەن.
«جالدامالى قىزمەتكەرلەرگە الەۋمەتتىك جاردەماقى تاعايىنداۋدىڭ باستى شارتى – بۇل اقىسىز دەمالىستا بولۋ جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ ءوتىلى, باسقا ساناتتارعا توتەنشە جاعداي كەزىندە تولىق كىرىستەن ايىرىلۋ جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ ءوتىلى بولدى. ال اقس شارتتارى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار ءۇشىن زەينەتاقى جارنالارىنىڭ بولۋى سۇرالدى.
ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ مالىمەتتەرىن تەكسەرۋ كەزىندە جەكە كاسىپكەرلەر مەن قىزمەتكەرلەردىڭ جوعارىدا اتالعان تالاپتارعا سايكەس كەلمەۋى جاعدايلارى انىقتالدى. وسىعان بايلانىستى ولارعا الەۋمەتتىك تولەمدەر تولەۋدەن باس تارتىلدى.
ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ مارتەبەسى بويىنشا دا تولەمدەر تاعايىندالمادى. ناقتىراق ايتساق, جۇمىسسىزدىق مارتەبەسىنىڭ بولۋى, قايتىس بولعان ادامداردىڭ اتىنان جالعان ءوتىنىش جولداۋ, شەتەلگە شىعىپ كەتكەن ادامداردىڭ اتىنان وتىنىشتەر, قاماۋدا وتىرعان ادامداردىڭ وتىنىشتەرى, توتەنشە جاعداي كەزىندە جۇمىس ىستەگەن مەملەكەتتىك سەكتوردىڭ, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ جانە باسقا كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتىنىشتەرى, بەلسەندى زەينەتاقى جانە جاردەماقى الۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرى.
توتەنشە جاعدايدىڭ توقتاتىلۋىنا بايلانىستى, 2020 جىلدىڭ 11 مامىرىنان باستاپ جاڭا وتىنىشتەردى قابىلداۋ اياقتالدى. سونىمەن بىرگە «42 500 تەڭگە» تولەمى تاعايىندالماعان جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىنە بايلانىستى مينيسترلىك مۇنداي تولەمدەردى تاعايىنداۋدىڭ ءىس-قيمىل سىزباسىن ازىرلەدى. بۇدان بۇرىن باس تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان «42 500 تەڭگە» الەۋمەتتىك تولەمىن تاعايىنداۋ وتىنىشتەرىن قايتا قاراۋ ءۇشىن اۋداندىق (قالالىق) شتابقا راستايتىن قۇجاتتارمەن بىرگە ءتيىستى ءوتىنىش بەرۋ كەرەك», دەدى ا.سارباسوۆ.
ۇسىنىلعان قۇجاتتاردى قاراعاننان كەيىن اۋداندىق (قالالىق) شتاب «42 500 تەڭگە» الەۋمەتتىك تولەمىن تاعايىنداۋعا قۇقىعىنىڭ بارى نەمەسە جوعى تۋرالى قورىتىندى شىعارادى. وڭ قورىتىندى «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى بولىمشەسىنە بەرىلەدى, ول ء«وتىنىش بەرۋشىنىڭ ەلەكتروندى ءىس ماكەتىن» قالىپتاستىرادى جانە دەرەكتەردى ماسق فيليالىنا بەرەدى. ماسق فيليالى الەۋمەتتىك تولەم تاعايىنداۋ نەمەسە تاعايىنداۋدان باس تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. اۋداندىق شتابتىڭ قورىتىندىسىمەن نەمەسە ماسق فيليالىنىڭ شەشىمىمەن كەلىسپەگەن جاعدايدا, ءوتىنىش بەرۋشى راستايتىن قۇجاتتارىمەن اۋداندىق شتابتىڭ جۇمىس ورگانى ارقىلى وبلىستىق شتابقا جۇگىنەدى, سودان كەيىن قايتا قاراۋ پروتسەدۋراسى قايتالانادى.