كەشە اقوردادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزگە رەسمي ساپارمەن كەلگەن يسپانيا كورولدىگى ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى ماريانو راحويمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىنداعى كەلىسسوزدەردە تاراپتار قازاقستان مەن يسپانيانىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ەكونوميكا, ينۆەستيتسيا, كولىك, ونەركاسىپ, ەنەرگەتيكا, مادەنيەت سالالارىنداعى جانە باسقا دا باعىتتارداعى ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ن.نازارباەۆ قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن-اق يسپانيامەن قارىم-قاتىناستى نىعايتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
كەشە اقوردادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزگە رەسمي ساپارمەن كەلگەن يسپانيا كورولدىگى ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى ماريانو راحويمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىنداعى كەلىسسوزدەردە تاراپتار قازاقستان مەن يسپانيانىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ەكونوميكا, ينۆەستيتسيا, كولىك, ونەركاسىپ, ەنەرگەتيكا, مادەنيەت سالالارىنداعى جانە باسقا دا باعىتتارداعى ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ن.نازارباەۆ قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن-اق يسپانيامەن قارىم-قاتىناستى نىعايتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
ءبىز يسپانيا كورولدىگىنىڭ ىقىلاسى مەن قولداۋىن ۇدايى سەزىنىپ كەلەمىز. قازاقستانعا ساپارمەن كەلگەن يسپانيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-مينيسترلەرىمەن دوستىق قارىم-قاتىناستا بولدىق, دەدى ن.نازارباەۆ كەزدەسۋدە. ءسىزدەردىڭ ەلدەرىڭىز ەسكپو-2017 ءبۇكىلالەمدىك كورمەسىن وتكىزۋگە ارنالعان كونكۋرستا ءبىزدىڭ ءوتىنىشىمىزگە قولداۋ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە, قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعى تۋرالى شەشىمنىڭ مادريدتە قابىلدانعانىنىڭ نىشاندىق ءمانى زور. قازىرگى ۋاقىتتا ەلدەرىمىز اراسىندا ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك جونىندەگى كەلىسىم بار.
بۇدان كەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستارعا توقتالدى. ەلباسى اتاپ وتكەندەي, بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە يسپانيانىڭ ءىرى كومپانيالارى تابىستى جۇمىس ىستەۋدە. 70-تەن استام بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرىلعان. ءبىز قازىرگى ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ ارقاسىندا يسپانيانىڭ ەكونوميكالىق دامۋى قالپىنا كەلە باستاعانىن جانە ورنىقتى دەڭگەيگە جەتكەنىن كورىپ وتىرمىز, دەدى ن.نازارباەۆ.
م.راحوي الدىمەن ەلىمىزگە ساپارمەن كەلىپ قايتۋعا شاقىرعانى ءۇشىن قازاقستان باسشىسىنا العىس ايتتى. يسپانيا مەن قازاقستان بۇرىننان وتە جاقسى قارىم-قاتىناستا, دەدى ودان سوڭ يسپانيا پرەمەر-ءمينيسترى. ءسال كەيىنىرەك مەن سىزگە اسا مارتەبەلى يسپانيا كورولىنىڭ ءوز قولىمەن جازعان حاتىن تاپسىراتىن بولامىن. ءسىزدىڭ وتكەن جىلى مادريدكە جاساعان ساپارىڭىز ەسىمدە. ءبىزدىڭ كومپانيالارىمىز قازاقستاندا, شىن مانىندە, وتە تابىستى جۇمىس ىستەۋدە. بىرلەسكەن قىزمەتكە اتسالىسۋ نيەتىندەگى يسپانيا كاسىپورىندارى وكىلدەرىنىڭ قالىڭ توبى مەنىمەن بىرگە كەلدى.
يسپانيا كورولدىگى ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى بۇدان كەيىن ءوز ەلدەرىندەگى ەكونوميكالىق جاعدايدان حاباردار ەتتى. ەگەر ەۋروپا مەن يسپانياداعى ەكونوميكالىق احۋال تۋرالى ايتساق, دەدى ول وسى جونىندە, مەن ۇكىمەت باسىنا كەلگەن ۋاقىتتان بەرى ءبىزدىڭ ەلدە العاش رەت وڭ ناتيجەلەر كورىنە باستادى. ءۇشىنشى توقساندا ەل ەكونوميكاسىندا ءسال ءوسىم بولماق. جۇمىسسىزدىققا قاتىستى مالىمەتتەر بۇرىنعىعا قاراعاندا بيىل جاقسى. دەگەنمەن, بۇل كەلەسى جىلى احۋال ءتىپتى جاقسى بولادى دەپ قۋانۋعا سەبەپ ەمەس. ءبىز بۇگىندە دە, الداعى ۋاقىتتا دا رەفورمالاردى اۋقىمدى تۇردە جۇرگىزۋدى جالعاستىرا بەرەتىن بولامىز.
قازاقستان-يسپانيا كەلىسسوزدەرى كەزىندە ن.نازارباەۆ م.راحويعا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزەڭىندە قاراعاندى ەڭبەكپەن تۇزەۋ لاگەرىندە بولعان 152 يسپاندىق ازاماتقا قاتىستى مەملەكەتتىك مۇراعاتتان الىنعان قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەسىن تابىس ەتتى.
يسپانيا پرەمەر-مينيسترىنىڭ قازاقستانعا جاساعان بۇل رەسمي ساپارى قازاقستان – يسپانيا اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى ءارى قاراي تەرەڭدەتۋ ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى. بۇل جەردە ءوزارا ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيا ماسەلەلەرى نەگىزگى باسىمدىق بولىپ تابىلادى. ەگەر ەكى مەملەكەتتىڭ ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمىنا نازار اۋداراتىن بولساق, وتكەن جىلى ول 996 ميلليون اقش دوللارىن قۇراعان. ال وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا بۇل كورسەتكىش 2,4 ەسەگە ءوسىپ, 1,03 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتىپ وتىر. جالپى, يسپانيادا كولىك جانە كولىك ينفراقۇرىلىمى, جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا, ونەركاسىپ, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, اۋىل شارۋاشىلىعى, باسقا دا سالالار قاتتى دامىعان. سوندىقتان دا بۇل ەل اتالعان سالالار بويىنشا الەمدە كوشباسشى رەتىندە تانىمال.
تابىستى جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىسىندا ن.نازارباەۆ پەن م.راحويدىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى مەن يسپانيا كورولدىگى مەملەكەتتىك باسقارۋ ۇلتتىق ينستيتۋتى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا جانە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق پەن «پاتەنتەس تالگو س.ل» اراسىنداعى قالا ماڭى پويىزدارى ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋ جوباسى جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
قۇجاتتارعا قول قويىلعان سوڭ, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن يسپانيا كورولدىگى ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى ماريانو راحوي كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءۇشىن بريفينگ وتكىزدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز سوزىندە كەلىسسوزدەردىڭ وتە ناتيجەلى بولعانىن اتاپ ءوتتى.
ءبىز يسپانيا ۇكىمەتى توراعاسىنىڭ ساپارىن قازاقستان-يسپانيا قارىم-قاتىناستارىنىڭ قارقىندى دامۋىنىڭ بەلگىسى رەتىندە قاراستىرامىز. ولار نەگىزگى ىرگەتاسى 2009 جىلى قول قويىلعان ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك تۋرالى شارت بولىپ تابىلاتىن بەرىك قۇقىقتىق ارقاۋعا قۇرىلعان, دەدى قازاقستان باسشىسى. كەزدەسۋ بارىسىندا ءبىز قازاقستان مەن يسپانيا اراسىنداعى ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلادىق. ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستار مەن ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق الەۋەتىن كەڭەيتە ءتۇسۋ قاجەتتىگىنە بولەك نازار اۋدارىلدى. قازاقستان اۋماعىندا وزىق ءوندىرىس قۇرۋعا جانە جاڭا تەحنولوگياعا كوشۋگە باعىتتالعان بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءبىز ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە. كولىك جانە كولىكتىك ينفراقۇرىلىمدار, ونەركاسىپ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ زور كەلەشەگى بار.
قازاقستان پرەزيدەنتى م.راحويدىڭ قازاقستان پرەمەر-مينيسترىمەن كەلىسسوزدەرىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكى ەلدىڭ كومپانيالارى اراسىندا بىرقاتار ماڭىزدى كەلىسىمشارتتارعا قول قويىلاتىنىن دا اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ يسپانيانىڭ قۋاتتى ەكونوميكاسى بار ەكەنىنە, ونىڭ ەۋروپادا ءتورتىنشى ورىن الاتىنىنا توقتالدى.
داعدارىستار الەمدىك ەكونوميكاداعى قالىپتى قۇبىلىس بولىپ سانالادى – ولار كەلەدى جانە كەتەدى. الايدا دامىعان ەلدەر مۇنداي جاعىمسىز كەزەڭدەردى ەڭسەرىپ, قۋاتتى ەكونوميكالىق الەۋەتىن ساقتاپ قالادى. يسپانياداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ جوعارى بولۋى – بۇكىل الەم, سونىڭ ىشىندە قازاقستان زاردابىن تارتىپ وتىرعان جاھاندىق قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالدارى. قازىرگى ۋاقىتتا ەۋروپا ەكونوميكاسىندا وڭ قارقىن بايقالۋدا, ەۋرو-ۆاليۋتاعا قاتىستى جاعىمسىز بولجام راستالعان جوق. ءوز كەزەگىندە يسپانيا ەكونوميكاسىندا دا ساۋىعۋدىڭ بەلگىلەرى كورىنىس تابۋدا. ءبىز قول قويعان كەلىسىمدەر ساۋدا-ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان جانە ءبىزدىڭ ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعىنا سەنىممەن قارايتىنىمىزدىڭ دالەلى, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ەلباسى كەزدەسۋدە حالىقارالىق ساياساتتىڭ مەيلىنشە وزەكتى تاقىرىپتارى تالقىلانعانىن دا اتاپ ءوتتى. ءبىز سيريا مەن تاياۋ شىعىستاعى احۋالدى, يراننىڭ يادرولىق پروبلەماسىن, اۋعانستاننان 2014 جىلى حالىقارالىق كواليتسيا كۇشتەرىنىڭ شىعارىلۋى كونتەكسىندەگى وسى ەلدىڭ جاعدايىن قاراستىردىق. حالىقارالىق ساياساتتىڭ وسىنداي وتكىر پروبلەمالارى جونىندەگى ەكى ەلدىڭ ۇستانىمى ۇقساس ەكەنىن قاناعاتتانۋشىلىق سەزىممەن اتاپ وتپەكپىن. كوپجاقتى ديپلوماتيا سالاسىنداعى, ەڭ الدىمەن, بۇۇ اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرى تالقىلاندى, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى گەوگرافيالىق جاعىنان قاشىق جاتقانىنا قاراماستان, قازاقستان مەن يسپانيانى ادامدار تاعدىرى دا بايلانىستىراتىنىن اتادى. بۇگىن وسى بايلانىستاردى نىعايتۋعا تاعى ءبىر قادام جاسالدى. مەن راحوي مىرزاعا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزەڭىندە قاراعاندى لاگەرىندە بولعان اسكەري تۇتقىندار مەن باس ەركىنەن ايىرىلعان 152 يسپاندىق ازاماتتىڭ مۇراعاتتىق ماتەريالىن بەردىم. ول قۇجاتتار يسپانيانىڭ كەيبىر ازاماتتارىنا ءوز تۋىستارى مەن جاقىندارىنىڭ تاعدىرى تۋرالى بىلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سەنەمىن, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ن.نازارباەۆ كەلىسسوزدەر كەزىندە مادەني-گۋمانيتارلىق ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلانعانىنا دا توقتالىپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, ەكى ەلدىڭ مادەنيەت مەكەمەلەرى اراسىندا تاجىريبە الماسۋ جانە وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەردى ءوزارا وقىتۋ مۇمكىندىكتەرى قارالدى. مەملەكەت باسشىسى م.راحويدىڭ ساپارى ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا جاڭاشا سەرپىن بەرەتىنىنە, ەكى ەل حالقىن جاقىنداتا تۇسەتىنىنە سەنىمىن ءبىلدىردى.
ال يسپانيا ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى بۇل ونىڭ قازاقستانعا العاشقى ساپارى جانە نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن ءۇشىنشى كەزدەسۋى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, استاناعا كەلىپ قايتۋعا شاقىرعانى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى. قازاقستان – دامۋ الەۋەتى وراسان, سىرتقى ساياساتى ۇيلەسىم تاپقان, حالىقارالىق ارەنادا جاقسى اتى بار ەل. ول – ەۋروپالىق وداق ءۇشىن وتە ماڭىزدى سەرىكتەس جانە ورتالىق ازيا وڭىرىندە كوشباسشى. سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىز وڭىردەگى تۇراقتىلىق پەن دامۋ فاكتورى كوزدەرىنىڭ قىزمەتىن اتقارادى. يسپانيا سىزدەردىڭ سىندارلى جانە اشىق سىرتقى ساياساتتارىڭىزدى باعالاي بىلەدى جانە ءبىز ەلدەرىڭىزدىڭ حالىقارالىق بەدەلىن نىعايتۋعا كومەك كورسەتۋگە دايىنبىز, دەدى يسپانيا پرەمەر-ءمينيسترى.
م.راحوي قازىرگى الەمدە «جاسىل ەكونوميكانى» دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالا كەلىپ, «جاسىل كوپىر» سەرىكتەستىگى باعدارلاماسى جونىندەگى حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك جاسالعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
بۇل باعىتتا قازاقستانداعى دامۋ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ كەلەدى. سونداي-اق, سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيانى دامىتۋعا زور ءمان بەرىلۋدە. وسى ورايدا, نەگىزگى تاقىرىبى بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى بولىپ تابىلاتىن ەكسپو-2017 بۇكىلالەمدىك كورمەسىن وتكىزۋ – بۇل باعىتتاعى ماڭىزدى قادام. ءبىز ونى وتكىزۋدە ساتتىلىك تىلەيمىز. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىنداعى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستار ستراتەگيالىق مانگە يە جانە ءبىز ىنتىماقتاستىقتىڭ جوعارى قارقىنىن ودان ءارى نىعايتۋدى قالايمىز. بىرقاتار كەلىسىمدەردى قابىلداۋ جانە شارتتارعا قول قويۋ ەكى ەل اراسىنداعى گۋمانيتارلىق, كولىك جانە اسكەري-تەحنيكالىق سالالارداعى ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن, دەدى يسپانيا ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى.
بريفينگتە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن يسپانيا كورولدىگى ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى ماريانو راحوي قازاقستاندىق جانە يسپاندىق جۋرناليستەر تاراپىنان قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپتار قايتاردى.
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».