باسىمدىقتار قازاقستان ۇسىنىسىمەن ناقتىلانادى - مامان پىكىرى

كۇن تارتىبىندە ەاەو مەملەكەت­تەرىنىڭ الداعى تاياۋ كەزەڭدەگى ماك­رو­ەكونوميكالىق ساياساتىنا, 2019 جىلى ەاەو حالىقارالىق قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى, سونداي-اق باسقا دا بىرنەشە ماسەلە قارالدى. وتىرىس كۇن ءتارتىبىنىڭ نەگىزگى ماسەلەسى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق باعىتتارىن بەكىتۋ بولۋى ءتيىس ەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بۇل ەاەو-نىڭ ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك رەتىندە الداعى كەزەڭدەگى دامۋىنىڭ باعىتىن بەلگىلەيتىن جانە ەۋرازيالىق ەكو­نوميكالىق وداق شەڭبەرىندە ينتە­گ­راتسيالىق ۇدەرىستەردى ودان ءارى دامىتۋ تۋرالى دەكلاراتسيانىڭ ەرەجەلەرىن قام­تيتىن 11 جۇيەلىك بلوكتارعا توپتاس­تىرىلعان 330 شارا مەن مەحانيزمدەردى بەكىتۋدى قاراستىراتىن اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق قۇجات.

وسىنداي ماڭىزدى ستراتەگيالىق قۇ­جاتتى قابىلداۋ وداقتىڭ بارلىق قاتى­سۋ­شىلارىنان سالماقتى جانە ويلاس­تىرىلعان ءتاسىلدى تالاپ ەتەدى. ستراتەگيانى ىسكە اسىرۋ 13 حالىقارالىق شارتتى, ەاەو-نىڭ 60-تان استام نورماتيۆتىك اكتىنى ازىرلەپ قول قويۋ­دى, وداق تۋرالى شارتقا 25-كە جۋىق وزگە­رىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى, سون­داي-اق ەاەو-عا مۇشە ەلدەردىڭ ۇلت­تىق زاڭناماسىنا وزگەرىستەردى ەنگىزۋدى كوز­دەيدى.

وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا سترا­تەگيا جوباسى قارالىپ, جالپى ۇكىمەت­ارالىق كەڭەستە ماقۇلداندى. الايدا تۇپكىلىكتى بەكىتۋ وداققا مۇشە مەم­لە­كەت­تەردىڭ باسشىلارىنان تۇراتىن جوعا­رى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كە­ڭەس­تىڭ (جەەك) وتىرىسىندا كەلىسىل­گەن شەشىممەن جاسالىنۋى ءتيىس بولاتىن.

جەەك وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى ق.ك.توقاەۆ ەاەو اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق قازىر­گى كۇردەلى جاعدايلاردا ەكونوميكا­نى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ باسىم جانە نەگىزگى ەلەمەنتى بولىپ تابىلاتى­نىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, قازىرگى ۋاقىت­تا كوروناۆيرۋس پاندەمياسى ناتيجە­سىندە تۋىن­داعان بارلىق شەكتەۋلەر مەن كەدەر­گىلەردى كەزەڭ-كەزەڭمەن الىپ تاس­تاۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ تابىلادى. ەكونوميكالىق بايلانىستاردى قالپىنا كەلتىرۋ مەن نىعايتۋ ەاەو تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى كۇشەيتىلگەن جۇمىسپەن جانە كولىك-لوگيستيكالىق قىزمەتتەردى كەڭەيتۋمەن سۇيەمەلدەنۋى ءتيىس.

ەەاو-تىڭ ساندىق كەڭىستىگىن قالىپتاستىرۋ بيزنەس-پروتسەستەردىڭ تيىمدىلىگىن ەداۋىر ارتتىرادى, تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ, جۇمىس كۇشىنىڭ ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋ كەدەرگىلەرىنىڭ ايقىندىعى مەن جويىلۋىنا ىقپال ەتەدى, تيىسىنشە ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك قۇرىلعان نەگىزگى ماقسات ىسكە اسىرىلۋدا. تسيفرلى كۇن ءتارتىبىن ىسكە اسىرۋدان الىناتىن ەكونوميكالىق تيىمدىلىك بارلىق قاتىسۋشىلاردىڭ ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتىنا وڭ اسەر ەتەدى. وسىلايشا, دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ساراپتامالىق باعالاۋىنا سايكەس, ەاەو-نى تسيفر­لاندىرۋ وداقتىڭ ىشكى جالپى ءونىمىن 2025 جىلعا قاراي ەاەو-نىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ جالپى كۇتىلەتىن ءوسىمىن 10,6%-عا ارتتىرۋى مۇمكىن.

مەملەكەت باسشىسى «2025 جىلعا دەيىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارىن انىقتايتىن» قۇجات جوباسىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. ق.توقاەۆ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلگەن ستراتەگيانىڭ جەكەلەگەن اسپەكتىلەرىن سىنعا الدى. اتاپ ايتقاندا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميس­سيا­نىڭ وكىلەتتىكتەرىن نەگىزسىز كەڭەي­تۋگە قارسى پىكىر ءبىلدىردى. ەەك وكىلەت­تىك­تەرىنىڭ شەڭبەرىنە ەاەو نەگىزگى ەكونو­ميكالىق ماسەلەلەرىن رەتتەۋ جانە ۇي­لەستىرۋ كىرەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم سياقتى سالالار­داعى ورگاننىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ ونىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ فوكۋسىن ىعىستىرادى. بۇدان باسقا, ساۋدا-ەكونو­ميكالىق ماسەلەلەر بويىنشا ەكىجاق­تى فورماتتا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ ەاەو مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ايرىقشا ەرەك­شەلىگى بولىپ قالۋى ءتيىس. قازاقستان پرە­زي­دەنتى ەاەو ورگاندارىنىڭ قۇزىرە­تىنەن تىس قالۋى ءتيىستى سالالار بار ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.

جەەك شەشىمىمەن بارلىق تاراپتار ستراتەگيالىق قۇجاتتى تۇتاستاي ماقۇل­دادى, الايدا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇسى­نىسى بويىنشا پىسىقتاۋعا جىبە­رىل­دى جانە كەڭەستىڭ كەلەسى وتىرىسىن­دا قايتا قارالاتىن بولادى, ونى كۇز­دە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەزدە­سۋىن­دە كوزبە-كوز فورماتتا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

زارەما شاۋكەنوۆا,

پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى