شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ — مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. وسى ماقساتتا شىعىس قازاقستان وبلىسىندا كاسىپكەرلىكتى قارجىلىق جانە قارجىلىق ەمەس قولداۋ بەلسەندى ىسكە اسىرىلۋدا, بۇل نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ جوعارى ماندەرىنە قول جەتكىزۋگە جول اشادى. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
بۇگىنگى تاڭدا تىركەلگەن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 100 977 بىرلىكتى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان شوك سۋبەكتىلەرى — 86 752 بىرلىك.
2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شوك سالاسىندا جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى 232 543 ادامدى قۇرادى, 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا ءوسىم قارقىنى — 100,3%. شوك سۋبەكتىلەرى شىعاراتىن ءونىم كولەمى اتاۋلى ماندە 211,3 ملرد تەڭگەگە نەمەسە 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 20,4%-عا ۇلعايىپ, 1 248,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ ءونىم شىعارۋ يندەكسى 114,3% قۇرادى.
وسى جىلدىڭ ءى توقسانىندا وبلىستىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەسى جالپى سوماسى 75,6 ملرد تەڭگەگە سالىق تولەدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 130,3%-دى قۇرايدى.
وتاندىق وندىرۋشىلەرگە ارەكەت ەتىپ تۇرعان مەملەكەتتىك باعدارلامالار, سونداي-اق قازاقستاندىق بيزنەستى دامىتۋعا باعىتتالعان جاڭا باعدارلامالار اياسىندا دا قولداۋ كورسەتىلۋدە.
اتاپ ايتقاندا, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» بيزنەستى قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى نەسيە بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ, كەپىل مۇلكى جەتكىلىكسىز بولعان جاعدايدا كەپىلدىك بەرۋ, مەملەكەتتىك گرانتتار بەرۋ جانە بيزنەس وبەكتىلەرىنە جەتىسپەيتىن وندىرىستىك ينفراقۇرىلىمدى جەتكىزۋ تۇرىندە قارجىلىق قولداۋ جانە اقپاراتتىق-تالدامالىق قامتاماسىز ەتۋ, كاسىپكەرلىك قىزمەت نەگىزدەرىنە وقىتۋ, مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ تۇرىندە قارجىلىق ەمەس قولداۋ الا الادى.
قازىرگى ۋاقىتتا داعدارىسقا قارسى شارالار بارىسىندا بجك-2025 باعدارلاماسىنا نەسيە بەرۋ تەتىگى تۇرعىسىنان وزگەرىستەر ەنگىزىلدى, ۇسىنىلعان رەداكتسياعا سايكەس سۋبسيديالاۋ قوسىمشا قارجىلىق جۇكتەمەسىز, سوڭعى قارىز الۋشى ءۇشىن 6% مولشەرىندە بىرىزدەندىرىلگەن شارتپەن جۇرگىزىلەدى, ال ايىرماسىن مەملەكەت تولەيدى.
نەسيەنىڭ جوعارعى شەگى ءبىر قارىز الۋشىعا 7 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلىپ, سالالىق شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالدى (ساۋدانى قوسپاعاندا), نەسيە بەرۋ كەزىندە — ءىسىن جاڭا باستاعان كاسىپكەرلەر ءۇشىن 360 ملن تەڭگەگە دەيىنگى نەسيە سوماسى كەزىندە 85%-عا دەيىن, بۇرىننان كەلە جاتقان كاسىپكەرلەر ءۇشىن 1 ملرد تەڭگەگە دەيىنگى نەسيە سوماسى كەزىندە 50%-عا دەيىن كەپىلدىكتەر بەرۋ تەتىگى وڭايلاتىلدى.
2020 جىلى بجك-2025 ىسكە اسىرۋعا 6 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى قاراستىرىلعان. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» بيزنەستى قولداۋ جانە دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 2010 جىلدان باستاپ كاسىپكەرلىكتى قارجىلاي قولداۋ ماقساتىندا جالپى نەسيە سوماسى 175 ملرد تەڭگە بولاتىن 1219 جوبا سۋبسيديالاندى, تولەنگەن سۋبسيديا سوماسى 15,5 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. 2020 جىلدىڭ 4 ايىندا جالپى نەسيە سوماسى 1,8 ملرد تەڭگە بولاتىن 38 جوبا بويىنشا سۋبسيديالاۋ شارتىنا قول قويىلدى.
جالپى سوماسى 17,6 ملرد تەڭگەگە 505 جوبا كەپىلدەندىرىلدى, بەرىلگەن كەپىلدىك سوماسى 7,2 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. 2020 جىلدىڭ 4 ايىندا 882,4 ملن تەڭگە نەسيە سوماسىنا 22 جوبا كەپىلدەندىرىلدى, كەپىلدىك سوماسى 369,5 ملن تەڭگەنى قۇرادى.
222 جوبا بويىنشا 585,5 ملن تەڭگەگە گرانتتار بەرىلدى.
بيزنەس جۇرگىزۋ نەگىزدەرىنە وقىتۋ جانە الەۋەتتى ءارى جاڭادان باستاۋشى كاسىپكەرلەردى كونسۋلتاتسيالىق سۇيەمەلدەۋ بويىنشا قارجىلىق ەمەس قولداۋ اياسىندا «بيزنەس – كەڭەسشى» جانە «بيزنەس – ءوسۋ» كومپونەنتتەرى بويىنشا 14,7 مىڭ تىڭداۋشى, «جاس كاسىپكەر مەكتەبى» جوباسى بويىنشا 422 ادام وقۋدان ءوتتى.
«جۇمىس ىستەپ تۇرعان بيزنەستى جۇرگىزۋگە سەرۆيستىك قولداۋ كورسەتۋ» جوباسى اياسىندا 21,2 مىڭ كليەنتكە 50,9 مىڭ سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتىلدى.
باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ باستالعاننان بەرى كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى مەن كاسىپكەرلەردى قولداۋ ورتالىقتارىندا 79,8 مىڭ كليەنتكە 134,5 مىڭ كەڭەس بەرىلدى.
بارلىعى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى اياسىندا وبلىس كاسىپكەرلەرى 41,3 ملرد تەڭگە سالىق تولەدى, 1 043,3 ملرد تەڭگە سوماسىنا ءونىم شىعارۋ قامتاماسىز ەتىلدى, 4,5 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى.
وڭىرلىك دەڭگەيدە كاسىپكەرلەردىڭ باسىم جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق-مەن بىرلەسىپ, 2016 جىلدىڭ سوڭىندا «اق-نيەت» شوك سۋبەكتىلەرىنىڭ جوبالارىن جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. قازىرگى تاڭدا داعدارىسقا قارسى شارالار شەڭبەرىندە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە نەسيە بەرۋ تەتىگىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى, اتاپ ايتقاندا, سالالىق شەكتەۋلەر (ونىڭ ىشىندە بولشەك ساۋدا) جويىلدى, كرەديتتىڭ ەڭ جوعارى سوماسى 50 ملن تەڭگەنى قۇرايدى, نەسيە مەرزىمى ينۆەستيتسياعا 7 جىلعا دەيىن جانە اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا — 3 جىلعا دەيىن.
باعدارلاما ىسكە اسىرىلا باستالعالى بەرى (2016 جىل) وسى ماقساتتارعا 4,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى, ونىڭ ىشىندە 2,25 ملرد تەڭگە وبلىستىق بيۋدجەت قاراجاتىنان جانە 2,25 ملرد تەڭگە «دامۋ» قورىنىڭ قاراجاتىنان. 2020 جىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا قايتارىمدى قاراجاتتى ەسەپكە الا وتىرىپ, 4,9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 120 جوبا قارجىلاندىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 2019 جىلى قايتارىمدى قاراجاتتى ەسەپكە الا وتىرىپ, 1,2 ملرد تەڭگەگە 48 جوبا قارجىلاندىرىلدى.
بيزنەستى قولداۋدىڭ تاعى ءبىر شاراسى رەتىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى» باسقارماسىنىڭ قاۋلىسىمەن توتەنشە جاعدايدى ەنگىزۋدەن زارداپ شەككەن شوك سۋبەكتىلەرىنە جىلدىق 8% مولشەرلەمەمەن 12 ايدان اسپايتىن مەرزىمگە, اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا سالالىق شەكتەۋلەرسىز شوك سۋبەكتىلەرى ءۇشىن 3 ملرد تەڭگەگە دەيىن جانە جك ءۇشىن 50 ملن تەڭگەدەن اسپايتىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى بەكىتىلدى.
بۇل باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق بانك 600 ملرد تەڭگە ءبولدى, ولار 12 ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە ورنالاستىرىلعان. وپەراتور رەتىندە «قازاقستاندىق تۇراقتىلىق قورى» اق بەلگىلەندى. نەسيە قاراجاتى تاۋارلاردى, جۇمىستاردى, قىزمەتتەردى, سالىقتاردى جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا تولەمدەردى, جالاقىنى قولما-قول اقشاسىز تاسىلمەن تولەۋگە باعىتتالۋى مۇمكىن.
12.05.2020 جىلعى جاعداي بويىنشا توتەنشە جاعدايدى ەنگىزۋدەن زارداپ شەككەن شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا ەدب-گە شوب سۋبەكتىلەرىنەن 15,9 ملرد تەڭگە سوماسىندا اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا 47 ءوتىنىم كەلىپ ءتۇستى.
«قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا 2020 جىلعى 12 مامىرداعى شۇعىل اقپارات بويىنشا شقو-دا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى 11,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا 151 جوبانى ماقۇلدادى. ەدب مەن انك قاراۋىندا 1,9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 27 جوبا جىبەرىلگەن.
ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى باعىتىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قالالار مەن مونوقالالاردا شاعىن نەسيە بەرۋ بويىنشا 2017 جىلدان 2020 جىلعا دەيىن 4,067 ملرد تەڭگە سوماسىنا 356 جوبا نەسيەلەندىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 2020 جىلى 230,56 ملن تەڭگە سوماسىنا 21 جوبا نەسيەلەندىرىلدى.