قالاداعى ۇلى وتان سوعىسى مەن ونىڭ باتىرلارىنا ارنالعان ەسكەرتكىشتەر – بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ باتىرلارعا قۇرمەتىنىڭ بەلگىسى. بۇل ونەر تۋىندىلارى جاس ۇرپاقتى ەرلىككە باۋليتىن قۇرال. جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى مەرەكەسى قارساڭىندا سول ەسكەرتكىشتەر تۋرالى قىسقاشا مالىمەت ۇسىنباقپىز. بۇل تۋرالى قالا اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
جالپى, ەلوردادا 46 ەسكەرتكىش جانە 50-دەن استام تاريحي-مادەني مۇرا نىساندارى بار. نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ەسكەرتكىشتەرى مەن تاريحى جانە مادەنيەتىن ساقتاۋ ديرەكتسياسىنىڭ ديرەكتورى ناريما ابىلقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ بارلىعى زاڭمەن قورعالعان جانە تالاپقا ساي كۇتىم جاسالادى. جەڭىس كۇنى قارساڭىندا اسكەري تاقىرىپتاعى بىرقاتار ەسكەرتكىشتەر جوندەۋدەن وتكەن.
«ديرەكتسيا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ەسكەرتكىشتەرىن ەسەپكە الۋ, ساقتاۋ جانە تانىمال ەتۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىسادى. قازىر قالپىنا كەلتىرىلگەن اسكەري تاقىرىپتاعى ەسكەرتكىشتەردىڭ ىشىندە ب.مومىش ۇلى, ي.پانفيلوۆتىڭ ەسكەرتكىشتەرى, 1941-1945 جج. اقمولا قالاسىنداعى اۋرۋحانالاردا جاراقاتتان قايتىس بولعان سوعىس ارداگەرلەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىش, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ جاۋىنگەرلەرىنە ارنالعان مونۋمەنتالدى كەشەن بار», – دەيدى ن.ابىلقىزى.
سونداي-اق, ول بيىل الماتى اۋدانىمەن «وتان قورعاۋشىلار» مونۋمەنتالدى كەشەنىن جوندەۋ جوسپارلانىپ, ديرەكتسيا اليا مولداعۇلوۆا ەسكەرتكىشىن جوندەۋدى اياقتايتىنىن اتاپ ءوتتى. «بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن وتكەن تاريحتى ساقتاۋ بارشاعا مىندەت», – دەيدى ن.ابىلقىزى.
ەلوردادا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ باتىرلارىنا ارنالعان 8 ەسكەرتكىش بار:
ۇلى وتان سوعىسى جاۋىنگەرلەرىنە ارنالعان مونۋمەنتالدى كەشەن. 1995 جىلى ۇلى جەڭىستىڭ 50 جىلدىعىنا وراي جەڭىس داڭعىلىندا ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىنداعى شايقاستاردا قازا بولعان وتانداستارعا ارنالعان كەشەن بوي كوتەردى. اقمولالىق جاۋىنگەرلەردىڭ بەينەسىن سومدايتىن مۇسىندىك كومپوزيتسيا اۆتورلارى - ءمۇسىنشى ۆالەري پيروجكوۆ, ساۋلەتشى ۆاسيلي توسكين. ءاليا مولداعۇلوۆا مەموريالدىق كەشەنى. 2008 جىلى جەڭىس داڭعىلى مەن ءا.مولداعۇلوۆا كوشەسىنىڭ قيىلىسىندا اشىلدى. مەموريالدىق كەشەنىنىڭ اۆتورلارى – مۇسىنشىلەر ب.ابىشەۆ, ە.سەرگەباەۆ, ساۋلەتشىلەر ۆ.كاتسەۆ, ج.اينابەكوۆ. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, مەرگەن ءا.مولداعۇلوۆانىڭ قولا ءمۇسىنى تۇعىردا قىزعىلت گرانيتپەن ورناتىلعان. مانشۇك مامەتوۆا ەسكەرتكىشى. 2018 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسى «وڭىرلەر استاناعا سىيلىق» جوباسىنىڭ اياسىندا ەلوردانىڭ 20 جىلدىعىنا وراي م.مامەتوۆانىڭ ەسكەرتكىشى مەن «اقجايىق» الاڭىن تارتۋ ەتتى. اۆتورى – ءمۇسىنشى مۇرات مانسۇروۆ. راقىمجان قوشقارباەۆ ەسكەرتكىشى. 2016 جىلى ب.مومىش ۇلى مەن ر.قوشقارباەۆ داڭعىلدارىنىڭ قيىلىسىندا اشىلدى. قولادان قۇيىلعان تۋىندىنىڭ اۆتورى – ءمۇسىنشى اسقار نارتوۆ. باۋىرجان مومىش ۇلى ەسكەرتكىشى. 2008 جىلى اتى اڭىزعا اينالعان باتىردىڭ ەسكەرتكىشى استانانىڭ 10 جىلدىعىنا ارنايى سىيعا جاسالىپ, ب.مومىش ۇلىنىڭ تۋعان جەرى جامبىل وبلىسىنان تارتۋ ەتىلدى. اۆتورلارى – ءمۇسىنشى تەمىرحان قولجىگىت, ساۋلەتشى باقىتجان سىزدىقوۆ. ي.ۆ.پانفيلوۆ ەسكەرتكىشى. 2015 جىلى كەڭەس اسكەري قولباسشىسى, گەنەرال-مايور ي.ۆ. پانفيلوۆقا ارنالعان ەسكەرتكىش ب.مومىش ۇلى داڭعىلى مەن جۇماباەۆ كوشەسىنىڭ قيىلىسىنداعى جەرۇيىق ساياباعىندا ورناتىلدى. اۆتورى – ءمۇسىنشى رەنات ابەنوۆ. «وتان قورعاۋشىلار» مەموريالدىق كەشەنى 2001 جىلدىڭ 9 مامىرىندا تاۋەلسىزدىك داڭعىلى مەن ق.مۇڭاي̆تپاسوۆ كوشەسىنىڭ قيىلىسىندا اشىلدى. مەموريالدىق كەشەننىڭ مونۋمەنتالدى كومپوزيتسياسى قازاقستاندا تۇراتىن بارلىق ۇلتتاردىڭ بىرلىگىن بىلدىرەتىن ماساق باۋ تۇرىندەگى قولا ستەلا مەن بىرلىككە, كەلىسىمگە شاقىراتىن وتان-انا بەي̆نەسىنەن تۇرادى. 1941-1946 جج. اقمولا گوسپيتالدارىنداعى جاراقاتتان قايتىس بولعان سوعىس ارداگەرلەرىنە ەسكەرتكىش. قالالىق زيراتتا ورنالاسقان نىسان ەلوردا تاريحىمەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان العاشقى ەسكەرتكىشتەردىڭ ءبىرى.