باستى مىندەت – بولىنگەن قارجىنىڭ جۇمسالۋىنا ءتيىمدى باقىلاۋ جاساۋ

«پاندەميا ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل الەم ءۇشىن دە ناعىز سىناق بولدى. ول الەمدىك ەكونوميكانى ەشقاشان بولماعان كولەمدە قىسقارتىپ, مۇناي نارىعىندا باعانىڭ تومەندەۋىنە, كاسىپورىندار مەن تۇرعىندار شارۋاشىلىقتارىن اسا قيىن جاعدايعا الىپ كەلدى. مۇنىڭ سالدارى ءار ادامنىڭ ومىرىنە ۇزاق ۋاقىت اسەر ەتەتىنى  انىق. بۇل جاعدايدى دۇرىس باعالاي ءبىلۋىمىز كەرەك. شىعىنداردى ازايتۋ قاجەت بولادى. بىزدەر ەندى بۇگىنگى كۇننىڭ شىندىعىمەن جاڭاشا ءومىر ءسۇرىپ ءجۇرمىز», - دەدى د.نازارباەۆا.

سەنات باسشىسى بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قاتار دەپۋتاتتاردىڭ الدىنا بىرقاتار مىندەتتەر مەن پروبلەمالىق ماسەلەلەر قويىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

«بۇگىنگى جاعدايدا ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارى مەن حالىق مەملەكەتتىڭ قولداۋىنا مۇقتاج. الەمدىك ەكونوميكاداعى كەلەڭسىز احۋال مەن رەسۋرستاردىڭ شەكتەۋلى بولۋىن ەسكەرەتىن بولساق, ءارتۇرلى ستسەناريلەر مەن بولجامداردى قاراستىرىپ, ناقتى مۇمكىندىكتەر مەن رەزەرۆتەرگە باعا بەرۋىمىز قاجەت. ۇكىمەتتىڭ ءىس-قيمىل جوسپارىنىڭ نەگىزى ەرەجەلەرىن پارلامەنتتىڭ, وڭىرلەردىڭ, ەكونوميكا سالالارى مەن قوعام  وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن تالقىلاۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل ماسەلەلەر بۇكىل قوعامدى تولعاندىرادى», - دەدى د.نازارباەۆا.

سەنات باسشىسى بۇل رەتتە بۇگىندە مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىمدىقتارىنىڭ اراسىندا ازىق-ت ۇلىك, سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى, سونداي-اق يمپورتتى الماستىرۋ ءبىرىنشى ورىندا بولۋى ءتيىس دەپ سانايدى. «مۇنايدان تۇسەتىن تابىستاردىڭ تومەندەۋى ەكسپورت مۇمكىندىكتەرىن ايتارلىقتاي قىسقارتادى, ياعني كوپ نارسەنى ءبىز ءوزىمىز جاساپ ۇيرەنۋ كەرەكپىز», دەدى توراعا.

د.نازارباەۆا اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ ستراتەگياسىنا ەرەكشە نازار اۋداردى.

«جەر جىرتىپ, مال ءوسىرىپ وتىرعان ءىرى, ورتا جانە شاعىن بيزنەس ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى. جىل باسىندا وتكەن پارلامەنتتىك تىڭداۋدا اگروونەركاسىپ سەكتورىنا جاسالعان تالداۋ وسى سالادا پروبلەمانىڭ كوپ ەكەنىن كورسەتتى. بۇرىنعى پروبلەمالارعا ەندى توتەنشە جاعداي كەزىندەگىلەر  قوسىلدى. بۇل اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن قايتا قاراۋ كەرەك ەكەنىنە تاعى دا كوزىمىزدى جەتكىزىپ وتىر. بۇگىنگى كۇننىڭ شىندىعىن ەسكەرىپ, مۇنى ءبىرىنشى كەزەكتە اتقارۋ قاجەت», - دەپ اتاپ ءوتتى داريعا نازارباەۆا.

د.نازارباەۆا قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندەگى اگرارشىلار تاپ بولعان وزەكتى ماسەلەلەرگە جەكە توقتالدى. «قىرىققابات ونىمىنە بايلانىستى تۇركىستان وبلىسىندا ورىن العان جاعدايعا قاراڭىزدارشى. بۇكىل الەم كوپتەگەن ەلدەردە اشتىقتىڭ ورىن الۋ ىقتيمالدىعى جوعارى ەكەنىن تالقىلاپ جاتقاندا, ءبىز جينالعان ونىمدەرمەن نە ىستەرىمىزدى بىلمەي وتىرمىز» - دەدى ول.

سەنات باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, بۇل جاعدايدى ءماسليحاتتار مەن تەكسەرۋ كوميسسيالارى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ قاجەت. «فەرمەرلەردىڭ ەڭبەگىن زايا كەتىرۋگە ءبىزدىڭ قۇقىعىمىز جوق. ولارعا مەملەكەتتىڭ كومەگى قاجەت, ونى وسى ايدىڭ تاجىريبەسى  كورسەتتى. كومەكتى ىشكى نارىق قاجەتتىلىگىنە, سونداي-اق قايتا وڭدەۋ مەن ەكسپورت مۇمكىندىكتەرىنە قاراي كورسەتۋ كەرەك», - دەدى سەنات توراعاسى.

د. نازارباەۆا دەپۋتاتتاردىڭ اسا ماڭىزدى مىندەتى – ەكونوميكانى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ازاماتتاردى قولداۋعا بولىنگەن, داعدارىسقا قارسى شارالاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان قارجىنىڭ جۇمسالۋىنا باقىلاۋ جاساۋ دەپ سانايدى.

سەنات باسشىسى پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىنا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزۋدى, ۇكىمەتتىڭ داعدارىسقا قارسى شارالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىن جوعارعى پالاتانىڭ كوميتەتتەرىنىڭ باعىتتارى بويىنشا, وڭىرلەردەن سايلانعان دەپۋتاتتارعا – ءوز وڭىرلەرى بويىنشا باقىلاۋعا الۋدى تاپسىردى.

د.نازارباەۆا قازىرگى تاڭدا پارلامەنتكە كەلىپ تۇسكەن 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ۇكىمەتتىڭ ەسەبى بويىنشا جۇمىستارعا جەكە توقتالدى. «بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىن دۇرىس قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز سەنات جانىنان بيۋدجەت زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى كەڭەس قۇردىق جانە ول بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىر. كەڭەستىڭ كوپتەگەن ۇسىنىستارىن قارجى جانە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرى جۇمىس ءۇشىن قابىلدادى. وسى جۇمىستى جالعاستىرۋ كەرەك», - دەدى د.نازارباەۆا. ول سونداي-اق سەنات كوميتەتتەرىنە ءوز باعىتتارى بويىنشا ەسەپتى مۇقيات زەردەلەپ, پروبلەمالار انىقتالعان جاعدايدا, ولاردى جۇيەلى تۇردە شەشۋ جولدارىن ۇسىنۋدى تاپسىردى.