توتەنشە جاعداي ەنگىزىلگەنىنە قاراماستان, كەيبىر شاعىن كاسىپورىندار قولدا تۇرعان نەسىبەسىنەن ايىرىلىپ قالماۋ ءۇشىن, ونلاين ساتىلىم, جەدەل جەتكىزىپ بەرۋ سەرۆيستەرىن پايدالانۋدا. ارينە وسىناۋ ءساتتى ءتيىمدى پايدالانعاندار قىرۋار تابىستىڭ استىندا قالۋدا.
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, بۇگىندە نارىقتا 1700-دەن استام ينتەرنەت-دۇكەن, 20 ەلەكتروندى ساۋدا الاڭى جۇمىس ىستەيدى. ال زاڭدى تۇردە سالىق كوميتەتىنە تىركەلمەگەندەرى قانشاما؟ الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى قازاقستاندىقتار كوبىنەسە كيىم-كەشەك, اياق-كيىم (58,7%), ازىق-ت ۇلىك (29,3%) جانە ت.ب. زاتتاردى ساتىپ الىپ جاتىر. وسى تۇستا بارشا جۇرتقا الەۋمەتتىك الەۋەتىن تانىتىپ ۇلگەرگەن حولدينگتەردىڭ ءبىرى – Chocofamily.kz كومپانياسى. الپاۋىت كومپانيانىڭ 6 ءىرى سەرۆيستىك جۇيەسى بار. ولار: Chocolife.me, Chocotravel, Chocofood, Idoctor, Lensmark جانە راحمەت سياقتى e-commerce جوبالار. سونىڭ ىشىندە Chocofood سەرۆيستىك جۇيەسى اينالىمدا وتە بەلسەندى. ماسەلەن, نۇر-سۇلتاندا – 205, الماتىدا – 320, شىمكەنتتە – 88, قاراعاندىدا – 70, اتىراۋدا – 25 جانە تالدىقورعان, تاراز ت.ب. قالالارىنداعى مەيرامحانا تىزىلىمدەرىن قوسۋعا بولادى.
سونىمەن قاتار بەلسەندى جوبالاردىڭ قاتارىندا – Glovo, ياندەكس.ەدا جەدەل جەتكىزۋ سەرۆيستىك جۇيەلەرى بار. قازىردىڭ وزىندە الەمنىڭ 22 ەلىندە قولدانىسقا ەنگەن Glovo باعدارلاماسىن تەلەفونىڭىزعا جۇكتەي الاسىز. نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىندا كەز كەلگەن مەكەنجايعا جەتكىزىپ بەرەدى. قازىرگى كۇنى تاپسىرىستى تەك كەشكى ساعات 20.00-گە دەيىن قابىلدايدى. دەگەنمەن بۇل قىزمەتكە جۇرتتىڭ كوزقاراسى ءارتۇرلى. مىسالى, Instagram جەلىسىندە ءبىر بويجەتكەن: «بۇگىن دۇكەننەن تاپسىرىس بەردىم. الدىن الا Galmart گيپەرماركەتىنە قوڭىراۋ شالىپ, قالاعان ءونىمنىڭ بار-جوعىن انىقتادىم, ولاردا بارلىق ءونىم ءتۇرى بار ەكەن. Glova-دا پوشتا ارقىلى تاۋارلاردىڭ ءتىزىمىن راستادى. ال كۋرەر مۇلدەم باسقا اتاۋداعى ءونىمدى الىپ كەلدى», دەپ ارىزدانسا, كوپ تۇتىنۋشى «تاپسىرىس ۋاقىتىندا جەتكىزىلدى», ء«دامدى ءارى ىستىق كۇيىندە جەپ الدىق. كوپ راقمەت!» دەپ العىستارىن قارشا جاۋدىرعان.
ەندى سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىندە جەدەل ءارى ءدامدى جەتكىزىلەتىن fastfood-تىڭ پايداسىنان گورى زيانى كوپ بولاتىنى ءبىراز جۇرتقا وي سالسا, ەكىنشىدەن كەر جالقاۋعا تاپتىرمايتىن, اسپاننان وپ-وڭاي تۇسە قالاتىن ولجا بولدى. قازاعىم «ساقتانساڭ – ساقتايدى» دەيدى ەمەس پە؟! سول تەز ازىرلەنەتىن تاعامدى جاساعان ماماننىڭ تازالىق گيگيەناسى ساقتالدى ما, جەمىس-جيدەك, كوكونىستەر دۇرىس جۋىلدى ما, ەت نەمەسە ءسۇت ونىمدەرى مولشەرلەنگەن ۋاقىتىمەن ساقتالا ما, نە بولماسا جەتكىزۋ بارىسىندا كۋرەردىڭ جەكە باس گيگيەناسىنىڭ تازالىعىنا, ارنايى كيىمدەر مەن ءبىر رەتتىك قولعاپتاردى پايدالانۋىنا, ساپاسىن راستايتىن, تازالىعىن ساقتايتىن مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتكەن ارنايى قاعازى بار ما؟ وسى تاماقتىڭ قۇندىلىعىن, قاۋىپسىزدىگىن تەكسەرەتىن مەكەمە سانيتارلىق-ەپيدەميالىق ماسەلەسىن قانشالىقتى قاداعالاپ وتىر؟ ازىرگە جەتكىزۋشى تاراپىنان الدەبىر اعاتتىقتار كەتسە, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا وڭىرلەردە اۋماقتىق دەپارتامەنتتەر جۇمىس ىستەيدى. سوندىقتان بەلگىلەنگەن تارتىپكە قۇلاق اسۋ بارشامىزدىڭ مىندەتىمىز.
ءبىر قۋانىشتىسى, قازاق قىزدارى Instagram, Twitter, Facebook جەلىلەرى ارقىلى وزدەرى ازىرلەگەن تاعامدارىن جاريالاپ, چەللەندج رەتىندە ءبىر-بىرىنە جىبەرۋدە. وسىنداي دا, انالارىمىز «كەلىنىم ساعان ايتام, قىزىم سەن تىڭدا» دەگەن تامسىلگە سۇيەنىپ, ءتول ءداستۇرىمىزدىڭ ارناسىن كەڭەيتۋگە ءوز ىقپالدارىن تيگىزىپ وتىر دەسەك قاتەلەسپەيمىز.
ۇلى اباي «تاماعى توقتىق, جۇمىسى جوقتىق, ازدىرار ادام بالاسىن», دەگەندەي قاراپ وتىرماي, بوس ۋاقىتتى نەلىكتەن يگى ىسكە جۇمساماسقا؟.. سول سەبەپتى قاسيەتتى رامازان ايىندا وتباسىنداعى جاقىندارىڭىزبەن بىرگە يماني ۇستانىمدى مىعىم بەكىتىپ, تاماقتانۋ مادەنيەتىن ساقتاپ, قايىرىمدى ىستەردىڭ ساۋابىن الايىق.
ايىم بولاتقىزى