سەناتتا ارداگەرلەردى قولداۋ شارالارى جانە كوشى-قون پروتسەستەرىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭ جوبالارى قارالدى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
سەناتتا مۇرات باقتيار ۇلىنىڭ توراعالىق ەتۋىمەن الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى بولدى. وندا «ارداگەرلەر تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» ء(بىرىنشى وقىلىم), «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە (سالىق كودەكسى) جانە «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىن (سالىق كودەكسى) قولدانىسقا ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» ء(بىرىنشى وقىلىم), «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە كوشi-قون پروتسەستەرiن رەتتەۋ ماسەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى قارالدى.
كۇن تارتىبىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭ جوباسى تالقىلاندى. ونىڭ مىندەتى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىنە, جەڭىلدىكتەر بويىنشا ولارعا تەڭەستىرىلگەن ادامدارعا, باسقا مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنداعى ۇرىس قيمىلدارىنىڭ ارداگەرلەرىنە, ەڭبەك ارداگەرلەرىنە, سونداي-اق زاڭنىڭ كۇشى قولدانىلاتىن باسقا دا ادامدارعا مەملەكەت ۇسىناتىن الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كەپىلدىكتەردى كۇشەيتۋ جانە الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىن شوعىرلاندىرۋ بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار, قولدانىستاعى زاڭنامادان ايىرماشىلىعى, زاڭ جوباسى باسقا مەملەكەتتەردىڭ اۋماقتارىنداعى سوعىس قيمىلدارىنىڭ ارداگەرلەرىنە جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنە دە قولدانىلاتىن بولادى.
دەپۋتاتتار كوميتەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا قارادى. ارداگەرلەردىڭ جاڭادان ەنگىزىلەتىن ساناتتارى ءۇشىن ارنايى مەملەكەتتىك جاردەماقى بەلگىلەۋ جانە ءتيىستى تولەمدەر بەلگىلەنگەن ادامدارعا ارنالعان ارنايى مەملەكەتتىك جاردەماقى مولشەرىن ۇلعايتۋ زاڭ جوباسىنىڭ مىندەتتەرى بولىپ تابىلادى.
سەناتورلار سونىمەن قاتار «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە (سالىق كودەكسى) جانە «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىن (سالىق كودەكسى) قولدانىسقا ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قارادى. زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى سالىق زاڭناماسىنىڭ ەرەجەلەرىن «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭ جوباسىندا قولدانىلاتىن تەرميندەرمەن ۇيلەستىرۋ بولىپ تابىلادى. زاڭ جوباسىندا ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار مەن ولارعا تەڭەستىرىلگەن ادامدارعا قولدانىلاتىن سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەردىڭ كەيبىر تۇرلەرىن تولەۋدەن بوساتۋ باسقا مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنداعى سوعىس قيمىلدارىنىڭ ارداگەرلەرىنە دە ۇسىنىلادى.
سەناتور باقىتجان جۇماعۇلوۆ قۇجاتتارمەن سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىن الەۋمەتتىك قورعاۋ شارالارىنىڭ بىرىڭعاي كەشەندى جۇيەسى جاسالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋدىڭ قۇقىقتىق اياسىن جاڭا دەڭگەيدە ءبىر جۇيەگە كەلتىرەتىن جانە ارداگەرلەردىڭ جاڭا ساناتتارىن قالىپتاستىراتىن وسىنداي زاڭ اسا ماڭىزدى ءارى وتە قاجەت. قارالىپ وتىرعان قۇجاتتا قولدانىستاعى زاڭناماداعى ارداگەرلەرگە بەرىلەتىن بارلىق ەرەجەلەر مەن كەپىلدىكتەر جيناقتالعان, سونداي-اق بىرقاتار جاڭا ەرەجەلەر مەن تاسىلدەردىڭ بەكىتىلگەنى تىڭ جاڭالىق بولىپ تابىلادى», - دەپ اتاپ ءوتتى ب.جۇماعۇلوۆ.
سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە كوشi-قون پروتسەستەرiن رەتتەۋ ماسەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ودان كەيىن قارادى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى اقمادي سارباسوۆ ءوز بايانداماسىندا زاڭ جوباسىنىڭ مىندەتى – كوشى-قون زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ەكەنىن حابارلادى. ونىڭ ىشىندە ەلىمىزگە كەلەتىن ەتنيكالىق رەپاتريانتتار مەن قونىس اۋدارۋشىلارعا قولايلى جاعدايلار جاساۋ, ەل ەكونوميكاسىنىڭ سۇرانىستارىنا ارنالعان سىرتقى ەڭبەك كوشى-قونىنىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ, قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال جاساۋ, حالىقارالىق ۇزدىك تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ كوشى-قون پروتسەستەرىن رەتتەۋ سالاسىنداعى قۇقىقتىق بازانى كەڭەيتۋ جانە زاڭسىز كوشى-قوننىڭ جولىن كەسۋ باعىتتارى بار.
سەناتور مۇرات باقتيار ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل زاڭ جوباسىندا بىرقاتار ەرەجەلەر كوزدەلىپ وتىر. «ەتنيكالىق رەپاتريانتتار مەن قونىس اۋدارۋشىلارعا قولايلى جاعدايلار جاسالادى, كوشى-قون پروتسەستەرىن رەتتەۋ جانە زاڭسىز كوشى-قونعا جول بەرمەۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازا كەڭەيەدى. ودان باسقا ەل ەكونوميكاسىنىڭ قاجەتتىلىگىن قامتيتىن جاعىمدى ينۆەستيتسيالىق كليمات قۇرۋعا باعىتتالعان سىرتقى ەڭبەك كوشى-قونىنىڭ ءتيىمدى جۇيەسى جەتىلدىرىلەدى, وزىق حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا رۇقسات بەرۋ ءۇشىن 4 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە مەملەكەتتىك باج سالىعىن ەنگىزۋ جانە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدە بەرەشەگى بار ادامداردىڭ كەتۋىنە شەكتەۋلەر كوزدەلگەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ قاعيدالارى بەلگىلەنگەن», دەدى م.باقتيار ۇلى.
قۇجات پالاتانىڭ قاراۋىنا بەرىلدى.