تۇركىستان: حالىق نەگە ەڭ ءبىرىنشى ارىستانباب كەسەنەسىنە بارادى؟

وسى جەردە ءبىر قۇپيا بار. تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جامبىل ارتىقباەۆ ونىڭ سەبەبىن يسلام تۇركىستان وڭىرىنە كەلگەن VIII-IX عاسىردا  ارىستانباپتا تۇركىلەردىڭ تاڭىرشىلدىك ءدىنىنىڭ ورتالىعى بولعانىمەن بايلانىستىرادى.

«ەگەر تاريحي-ەتنوگرافيالىق دەرەكتەردى قاراساڭىز ءسىز ارىستاننىڭ قارلۇق تايپالارىنىڭ ورتاق توتەمى ەكەنىن بىلگەن بولار ەدىڭىز.  ال ەندى ارىستانباپ كەسەنەسىنە كىرگەن ۋاقىتتا ءسىز نازار اۋدارساڭىز - لاشىن باپ, قارعا باپ, تاعى دا باسقا باپتاردى كورەسىز. ولاردىڭ بارلىعى دا تۇركى حالىقتارىنىڭ قاسيەتتى توتەمدەرى, تۇسىنىكتى تىلمەن ايتساق, قاسيەتتى اتا-بابالارى. قۇتايبى باستاعان ارابتار بۇل جەرلەردى اسكەري كۇشپەن باعىندىرا الماۋشى ەدى. سەبەبى سىردىڭ ار جاعىندا دالانىڭ جاۋىنگەر تايپالارى تۇردى. سوندىقتان ولار جەرگىلىكتى تاڭىرشىلدىك ءدىننىڭ وكىلدەرى – قوجالارمەن كومپروميسكە كەلۋگە ءماجبۇر بولدى, ياعني ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز يسلام ءدىنىن قابىلدادى جانە ءوزىنىڭ تاڭىرشىلدىك ادەت-عۇرىپ, داستۇرلەرىن ساقتاپ قالدى. مىنە, وسىلايشا قازاق يسلامى دەگەن فەنومەن دۇنيەگە كەلدى. تاڭىرشىلدىك ءدىننىڭ ابىزدارى يسلام جاعىنا ءوتتى. قازىرگى كۇنى قازاق قوجالارىنىڭ ىشىندەگى تولىپ جاتقان اۋلەتتەر ءوز تەگىن تاڭىرشىلدىك ءدىننىڭ وكىلدەرى - جەرگىلىكتى قوجالاردان الادى», دەدى جامبىل ومار ۇلى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى, "ازىرەت سۇلتان" مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ  ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن "تۇركىستان قۇپيالارى" تاقىرىبىنداعى ونلاين-لەكتسيادا.

ەر تۇرىكتىڭ بەسىگى - تۇركىستان وڭىرىندەگى تاريحي جەر اتاۋلارىنىڭ شىعۋ تاريحى مەن ماڭىزى, كونە تۇركىستان قالاسىنىڭ جۇمباق سىرى مەن تىڭ دەرەكتەرى جونىندەگى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىمەن بولىسۋگە ارنالعان لەكتسيادا اڭىز-اڭگىمەلەردىڭ ءمانى, حالىقتىڭ سەنىم-نانىمدارى تۋرالى دا اۋقىمدى مالىمەتتەر ايتىلدى. اڭىزدار مەن سالت-داستۇرلەردىڭ تۇپكى شىعۋ ءمانى جونىندە دەرەكتەر كەلتىرگەن پروفەسسور جامبىل ومار ۇلى تۇركىستان قۇپيالارىن 12 بولىككە ءبولىپ, جەكەلەي ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. سونداي-اق ونلاين-لەكتسيا بارىسىندا كوپتەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.