وپەك+ ەلدەرى مامىلەگە كەلىپ, مۇناي كولەمىن رەكوردتىق دەڭگەيدە ازايتۋعا كەلىستى. سونىڭ ناتيجەسىندە «قارا التىننىڭ» قۇنى كوتەرىلدى. وسىلايشا ساۋد ارابياسى مەن رەسەي اراسىنداعى مۇناي داعدارىسىنا نۇكتە قويىلدى.
ءتورت كۇنگە سوزىلعان كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسىندە وپەك پەن ونىڭ ارىپتەستەرى كۇندەلىكتى وندىرەتىن «قارا التىن» مولشەرىن 9,7 ملن باررەلگە ازايتپاق. بۇل بيىلعى مامىردان باستالىپ, ماۋسىمعا دەيىن جالعاسادى. ودان كەيىن ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر مەن سەرىكتەستەرى مۇناي ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن بىرتىندەپ ارتتىرادى. ايتسە دە كەلىسىمگە سايكەس 2022 جىلعى ساۋىرگە دەيىن ءار مەملەكەت مىندەتتى كولەمنەن اسىپ كەتپەۋى ءتيىس. بيىلعى مەجە 2007-2008 جىلدار كەزىندەگى قارجى داعدارىسىنان كەيىنگى مولشەردەن ءتورت ەسە كوپ.
ەستەرىڭىزگە سالساق, كوروناۆيرۋس پاندەمياسى سالدارىنان الەمدىك مۇناي نارىعىندا سۇرانىس ازايىپ, «قارا التىن» قۇنى تۇسە باستاعان-دى. «جاۋ جاعادان العاندا, ءبورى ەتەكتەن تارتقانداي» بولىپ, ناۋرىزدىڭ باسىندا رەسەي وپەك+ كەلىسىمىنەن شىعىپ كەتتى. كرەمل مۇنىڭ سەبەبىن ساۋد ارابياسىنىڭ ءوندىرىس كولەمىن ازايتۋ تۋرالى تالابىن باسىنۋ دەپ قابىلداعانىمەن ءتۇسىندىردى. رەسەيدىڭ ارەكەتىنە شامدانعان ارابتار دا قاراپ جاتپاي, ءوندىرىس كولەمىن كوبەيتەتىنىن مالىمدەدى. وسىلايشا پاندەميا سالدارىنان قالتىراپ تۇرعان «قارا التىن» باعاسى كۇرت قۇلدىرادى.
مۇنايدىڭ باعاسى ارزانداۋى وعان تاۋەلدى بۇكىل ەلگە وڭايعا سوققان جوق. اقىرى رەسەي دە, ساۋد ارابياسى دا ساباسىنا ءتۇسىپ, باعانى رەتتەۋگە كەلىسكەن. ناۋرىزدا وپەك+ كەلىسىمىنەن شىعىپ كەتكەننەن كەيىن كرەمل مۇناي ءوندىرىسىن 11 ملن باررەلگە دەيىن جەتكىزەتىنىن مالىمدەگەن. ەندى جاڭا مامىلەگە سايكەس, تاۋلىگىنە وندىرەتىن مۇناي كولەمىن 2,5 ملن باررەلگە ازايتىپ, 8,5 ملن باررەلدەن اسىرماۋى كەرەك. رەسەيدىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قازىرگى تاڭدا وسى ەلدە تاۋلىگىنە شىعارىلاتىن «قارا التىن» كولەمى 11,3 ملن شاماسىندا. ياعني رەسەيلىك كومپانيالار ءوندىرىستى 17-18 پايىزعا دەيىن عانا ازايتادى.
وپەك-ءتىڭ باستى مۇشەسى سانالاتىن ساۋد ارابياسى دا وسى مولشەردەن اسىپ كەتپەۋى ءتيىس. يراننىڭ مۇناي ءمينيسترى بيدجار زانگانە Twitter-دەگى پاراقشاسىندا كۋۆەيت, ساۋد ارابياسى جانە ءباا تاۋلىگىنە شىعارىلاتىن مۇناي كولەمىن قوسىمشا 2 ملن باررەلگە دەيىن ازايتۋعا كەلىسكەنىن جازدى. بۇدان بولەك, وپەك+ كەلىسىمىنىڭ اياسىندا G20-عا مۇشە مەملەكەتتەر «قارا التىن» ءوندىرىسىن 3,7 ميلليون باررەلگە ازايتپاق. وسىلايشا, جالپى شەكتەۋدىڭ مولشەرى تاۋىلىگىنە 15,4 ملن باررەلدى قۇرايدى.
بۇعان دەيىن مۇناي ءوندىرۋ وعان سۇرانىستان شامامەن تاۋلىگىنە 3 ملن باررەلدەن ارتىق بولىپ كەلگەن-ءدى. وپەك پەن رەسەي كەلىسە الماعان سوڭ, ارتىق ءونىمنىڭ كولەمى بىردەن 20 ملن باررەلگە دەيىن جەتتى. جاڭا كەلىسىمگە ساي, ۇسىنىس كولەمى بۇرىنعى دەڭگەيگە قايتىپ كەلمەك.
اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اتالعان كەلىسىمدى جوعارى باعالاپ, وعان قاتىسقان بۇكىل تاراپقا ءتيىمدى ەكەنىن مالىمدەدى.
«وپەك+ ۇيىمىنىڭ ۇلكەن كەلىسىمى اياقتالدى. بۇل اقش-تا ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ءجۇز مىڭداعان جۇمىس ورنىن ساقتاپ قالادى. مەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين مەن ساۋد ارابياسى كورولى سالماندى قۇتتىقتاپ, راحمەت ايتقىم كەلەدى. قازىر عانا ولارمەن سويلەستىم. بارشامىز ءۇشىن ءتيىمدى كەلىسىم», دەپ جازدى د.ترامپ Twitter-دەگى پاراقشاسىندا.
ال كۋۆەيتتىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى حاليد ءال-فاديل Twitter-دەگى پاراقشاسىندا «2020 جىلعى 1 مامىردان باستاپ ءوندىرىستى شامامەن 10 ميلليون باررەلگە دەيىن ازايتۋ جونىندەگى تاريحي كەلىسىمگە قول جەتكىزدىك», دەپ جازدى.
«قارا التىن» نارىعىنىڭ تۇراقتالۋىنا اقش تاراپى دا مۇددەلى. جاھاندىق مۇناي باعاسى تۇسسە, قۇراما شتاتتارداعى ەنەرگەتيكا سالاسى ۇلكەن داعدارىسقا ۇشىراماق. ويتكەنى امەريكالىق وندىرىستە نەگىزىنەن تاقتاتاس مۇنايىنا باسىمدىق بەرىلگەن. ونى شىعارۋ قۇنى الدەقايدا قىمبات. سوندىقتان الەمدىك باعانىڭ قۇلدىراۋى اقش-قا دا وڭاي سوقپايدى.
وسىعان بايلانىستى اق ءۇي باسشىسى دونالد ترامپ وپەك-كە مۇشە مەملەكەتتەر مۇناي نارىعىن رەتتەمەسە, ساۋد ارابياسىنان كەلەتىن ونىمگە سالىق سالاتىنىن مالىمدەدى. وسىلايشا Twitter اقش تاراپى قولدا بار مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, ءوز مۇددەسىن رەتتەۋدى كوزدەدى.
سونداي-اق اق ءۇيدىڭ وپەك+ كەلىسىمىنە اسەرى مۇنىمەن بىتپەيدى. ۆيدەو تالقىنىڭ 4 كۇنگە سوزىلۋىنىڭ باستى سەبەبى – مەكسيكانىڭ وزىنە قويىلعان مىندەتتى ورىنداۋعا كونبەۋى. سول سەبەپتى وپەك+ كەلىسىمى ءساتسىز اياقتالۋى مۇمكىن بولعان. بىراق اقش-تىڭ تىكەلەي ارالاسۋى ناتيجەسىندە مەكسيكا مامىلەگە كەلدى.
ايتسە دە مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلدەر ءوندىرىستى ازايتقانىمەن, باعا قاتتى وزگەرگەن جوق. نەگىزى بولجام بويىنشا «قارا التىن» قۇنى بيىل ورتا ەسەپپەن – 42 دوللار, كەلەسى جىلى – 50 دوللار, 2022 جىلى 60 دوللارعا جەتۋى كەرەك ەدى. ەندى كوروناۆيرۋس سالدارىنان بۇل باعا كوزدەن بۇلبۇل ۇشاتىن سەكىلدى.