ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ ەكونوميكانى, شوب-تى, ازاماتتاردى قولداۋعا جانە بيۋدجەتتىڭ تەڭگەرىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان شىعىستاردى قوسا العاندا, 2020 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ تۋرالى باياندادى. بۇل تۋرالى primeminister.kz حابارلادى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا الەم ەكونوميكالىق دامۋدىڭ باياۋلاۋى جانە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋى سەكىلدى ەكى عالامدىق سىن-تەگەۋرىنگە بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. بۇل ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى فاكتورلار بيزنەسكە, حالىققا جانە ەكونوميكاعا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە.
«قاراۋعا ۇسىنىلعان “2020 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ تۋرالى” قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جارلىعىنىڭ جوباسى وسىنداي قيىن جاعدايدا ەكونوميكانى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى, حالىقتى قولداۋعا جانە بيۋدجەتتىڭ تەڭگەرىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ كىرىستەرى 6,4 ترلن تەڭگە كولەمىندە باعالانۋدا. سىرتقى جاعىمسىز فاكتورلارىنىڭ اسەرىنەن قوسىلعان قۇن سالىعى, شيكى مۇنايعا ەكسپورتتىق كەدەن باجى, تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانعانى ءۇشىن تۇسەتىن تۇسىمدەرىنىڭ تومەندەۋى كۇتىلۋدە», — دەدى قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ.
ءا. سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, توتەنشە جاعداي كەزىندە حالىقتى جانە ەكونوميكانى قولداۋعا ءۇش باعىت بويىنشا قوسىمشا شىعىستار قاراستىرىلعان.
ءبىرىنشى باعىت. ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى جانە توتەنشە جاعداي رەجيمىن قامتاماسىز ەتۋگە بىرقاتار شارالار كوزدەلەدى.
«جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسىن» ىسكە اسىرۋعا 1 ترلن تەڭگە باعىتتالاتىن بولادى. ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ىسكە اسىرىلادى جانە 250 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى.
«بيزنەستىڭ جول كارتاسىن» ىسكە اسىرۋعا قوسىمشا 84,5 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. باعدارلامادا كاسىپكەرلەر كرەديتتەرى بويىنشا سۋبسيديالاۋ جانە كەپىلدەندىرۋ ارقىلى كاسىپكەرلىكتى قولداۋ شارالارىن كۇشەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل شامامەن 16 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا جانە 250 ملرد تەڭگەدەن استام سالىق تۇسۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى», — دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
سونداي-اق, ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى ءۇشىن ازىق-ت ۇلىك تۇرمىستىق جيىنتىق بەرۋگە 30,8 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. وسى شارالار جالپى 2 ملن استام ادامدى قامتيتىن بولادى.
ناقتىلاۋ شەڭبەرىندە, «ەڭبەك» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا سوماسى 50 ملرد تەڭگە قوسىمشا شىعىستار كوزدەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, الەۋمەتتىك وسال حالىقتى قولداۋ, ەڭبەك دەلدالدىعى مەن شەبەرلىكتىڭ ءتيىمدى مودەلىن جاساۋ جالعاستىرىلاتىن بولادى.
بۇعان قوسا, ءا. سمايىلوۆ كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋى بويىنشا اعىمداعى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسى كارانتينگە تارتىلعان مەديتسينالىق جانە باسقا دا قىزمەتكەرلەرگە قوسىمشا اقى تولەۋدى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىرعانىن اتاپ ءوتتى. اتالعان ماقساتتارعا 40,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
ەكىنشى باعىت. ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى ءىس-شارالار. وسى جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن باستاپ الەۋمەتتىك تولەمدەردى يندەكساتسيالاۋ جانە شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى شىعىستاردى وتەۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. وعان 315,6 ملرد تەڭگە باعىتتالادى.
ءۇشىنشى باعىت. ازاماتتاردى جانە ەكونوميكانى قولداۋعا, ونىڭ ىشىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءبىر قاتار تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋعا, 293 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ ۇسىنىلادى.
وسى قاراجات شەڭبەرىندە ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ جانە كىرىستەر مەن سۇرانىستى ۇلعايتۋمەن بىرگە ءوندىرىستى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان شارالار مەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بيۋدجەت كىرىستەرى بويىنشا شىعىنداردى وتەۋگە جانە جوعارىدا اتالعان شارالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 532 ملرد تەڭگەگە وڭتايلاندىرىلدى. بيۋدجەت تاپشىلىعى 841 ملرد تەڭگەگە ۇلعايتىلدى.
ناتيجەسىندە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پارامەترلەرى بىلايشا قالىپتاستى:
تۇسىمدەر – 11,8 ترلن تەڭگە (515,8 ملرد تەڭگەگە ۇلعايۋمەن); شىعىستار – 14,3 ترلن تەڭگە (1,4 ترلن تەڭگەگە ۇلعايۋمەن); تاپشىلىق – 2,4 ترلن تەڭگە نەمەسە جالپى ىشكى ونىمگە 3,5%.«رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ بويىنشا ءتيىستى جارلىقتىڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاراۋىنا جىبەرىلەتىن بولادى. وسى شەشىم قابىلدانعان كۇنىنەن باستاپ بارلىق بيۋدجەت اكىمشىلەرى قوسىمشا بولىنگەن قاراجاتتى ۋاقىتىلى جانە ءتيىمدى يگەرۋ ءۇشىن ءتيىستى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جانە باسقا راسىمدەردى دەر كەزىندە ىسكە اسىرۋى قاجەت», — دەپ تۇيىندەدى ءا. سمايىلوۆ.