جارىقتىق, 2011 جىلى 15 اقپاندا اتاقتى شاۋەشەك قالاسىندا دۇنيەدەن وزدى. ونىڭ قاستەرلى ەسىمىن قاعازى ارزان, ءتۇسى بوتەن, جازۋى توتە مىنا كىتاپ ارەدىكتە ءبىر ەسىمە سالىپ قويادى. ءار-ءار تۇسىنا قولمەن ۇزىن-قىسقا, جارىم-جارتى پاراقشالار قوسىلعان. مۇنى ىستەگەن ادام پاراقشالاردى جانىن جاپىراقتاپ وتىرىپ جاپسىرعانداي اسەردە قالدىرادى. بىراق توتە جازۋدى تانىماعاندىقتان باسقا كىتاپتار ورنىن سان رەت اۋىستىرسا دا, ونىڭ سورەدەگى ورنى ەش وزگەرگەن ەمەس. تەك كەي-كەيدە اداسقان قازداي قاڭقىلداپ, مازاڭدى الاتىن سەكىلدى كورىنەدى. كوزىڭ تۇسكەندە اۆتورىنىڭ ورنىنا, كىتابىنا امانداسقانداي الاعىزاسىڭ.
ءيا, بۇل كىتاپتى جازعان ادامدى جاقسى بىلەم, الىس-جاقىن ءسىز دە بىلمەدىم دەي المايسىز. ەشقانداي وقۋلىقتا جوق بولسا دا, ەسىمىن قۇلاعى شالماعان قازاق كەمدە-كەم. ونىڭ رۋحى قانداي كۇشتى ادام ەكەنى قىرىق جىلعا جۋىق تۇرمەدەگى ومىرمەن جانە ءبىراز بولىگى سوندا جازىلعان «قىلمىس» اتتى التى توم رومانمەن ولشەنەدى. ول نەگە ۇزاق ۋاقىت تۇرمەدە جاتتى, نە ءۇشىن ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ۇيقاماقتا بولدى, ودان سونشالىقتى قاۋىپتەنەتىندەي نە بار؟ قىتاي تارابى ونى تاريحي وتانىنا جىبەرۋگە نەگە قورىقتى, سونشا قاۋىپتى ادام بولسا نەلىكتەن سول اباقتىدا-اق كوزىن جويىپ جىبەرمەدى؟
وسى سۇراقتار جەتى جاسىندا شەكارا اسىپ, بار سانالى عۇمىرىن جات جەردە تامۇقتا وتكىزگەن قازاق جازۋشىسى قاجىعۇمار شابدان ۇلىن جۇمباق تۇلعاعا اينالدىرا تۇسەدى. بۇل سۇراقتىڭ ءبىرسىپىرا جاۋابى الگى التى توم كىتاپتا جىپكە تىزگەندەي ەتىپ جازىلعانىن ءبىز نە وقىمادىق, نە اسا ءمان بەرە قويماعان سەكىلدىمىز. التى تومعا التى اۋىز ءسوز جازباعان ادەبيەت سىنشىلارى دا قولىمىزعا ناقتى ەشتەڭە ۇستاتا قويمادى. بار نازار ونىڭ ەسىمىن ساياسي باسەكەگە سالۋعا ۇلاسىپ كەتتى دە, جازۋشىنىڭ جەكە باسىنا قاتىستى جۇمباق سىر شەشىلمەگەن كۇيى قالدى.
قۇلاعىمىزدىڭ شەتىمەن ەستىگەنىمىز, «قاجىعۇمار كەڭەس وكىمەتىنە استىرتىن قىزمەت ەتكەن». وسى جەلەۋ ونى باقىلاۋدان شىعارماۋعا سەبەپ بولعان سياقتى. ءوزى دە العان بەتىنەن قايتپايتىن قيىن ادام ەدى دەسەدى. ول ازداي كىمدى دە بولسا قايقاڭداتىپ جىبەرەتىن ءتىلىنىڭ شاقپاسى تاعى بار. «قىلمىس» رومانىن وقىساڭىز, ونىڭ اششى ءتىلى كىمدەردى قالاي قايقاڭداتقانىن بىلە قوياسىز. كەشەگى كۇنى اجداھا ەلىندە ۇرپاقتار رۋحى ءۇشىن مايدان سالعان ەكى ادام بولسا, سونىڭ ءبىرى وسى قاجىعۇمار دەۋگە تولىق نەگىز بارىنا كوزىڭىز جەتكەن سەكىلدەنەدى.
جارىقتىق تۇرمەدە جاتىپ تا ەشكىمگە ەسەسىن جىبەرمەسە كەرەك. «بىرەۋلەرمەن اجىك-كۇجىك بولا قالسا, قول-اياعىن بىردەي جۇمسايتىن» دەگەن ءسوز دە وتىرىك ەمەس شىعار. قىرىق جىل تۇرمەدە وتىرسا, تەمىردەي جۇدىرىقتىڭ يەسى بولماعاندا قايتەدى. وسىنىڭ بارىنەن كوز الدىڭا كەلەتىنى بىلاي دا بەلگىلى, ول قاراعايداي قايسار, قاراعاشتاي تارامىس, تاسجارعانداي ءتوزىمدى ادام. الايدا مىنا پاراقشالار دارمەنسىز دالپىلداعان جارالى قۇستىڭ قاناتى سەكىلدى, كىتاپ بەتىن اشقان سايىن قولىڭمەن تۇزەپ وتىرماساڭ, بۇكتەلىپ قالا بەرەدى.
مىنە, وسى كىتاپتا وتكەن كۇندەردىڭ كوپتەگەن ساۋالىنىڭ جاۋابى بار. ءبىزدىڭ حالىقتا ءبىرىن-ءبىرى قورلاۋشىلىق قانشالىقتى دارەجەدە بولدى؟ وسىنداي كەڭ دالادا ولار نەگە اشتىققا ۇشىرادى؟ يت-قۇسقا نەگە باسقادان بۇرىن جەم بولدى؟ باسىنا كۇن تۋعاندا تۋعان توپىراعىنا تابان تىرەمەي, ەلى مەن جەرىن نەگە تاستاي كوشتى؟ بارعان جەرىندە ەكى ەسە تونالاتىنىن بىلە تۇرا, بەتىنەن نەگە قايتپادى؟ تۋعان جەرىندە توزبەگەن قورلىققا جات جەردە ءجۇرىپ قالاي ءتوزدى؟ سىرتتاي سيپاتتاپ ايتىپ كەلەمىز, ال ونى ىشىنە كىرىپ جازعان كىم بار؟
«ۇيدە تۇر» دەگەن جوعارىداعى كىتاپتى جازۋشىنىڭ كوزى تىرىسىندە شەكارادان ءارى-بەرى ءوتىپ جۇرگەن نەمەرە قىزى اكەلىپ بەرىپ ەدى. تۇرمەدە ۇزاق جىل وتىرعاننان كەيىن ۇيقاماققا شىعارىلعان قايسار قالامگەردىڭ ەلگە جولداعان سالەمى رەتىندە قابىل الدىق. ورنەگى ادەمى توتە جازۋدان ماقۇرىم بولساق تا, اعامىزدىڭ الاقانىنان تابى سىڭگەن كىتاپ قوي دەپ قاستەرلەپ ۇستاپ كەلەمىز. ايتپەسە اتاقتى «قىلمىس» رومانى كەيىن قازاقستاندا كيريلل قارپىمەن باسىلىپ شىعىپ, ءبىرازىمىز شۇرقىراسىپ وقىدىق تا. ءبىر تومىنىڭ ءوزى قازاققا ايگىلى «ولگەندەر قايتىپ كەلمەيدىنىڭ» كولەمىندەي بولىپ كەلەتىن التى توم!..
بىردەن باسىن اشىپ ايتايىق, ءبىرىنشى تومى باس كوتەرمەي وقيتىن الاپات دۇنيە. ءار تاراۋىن وقىساڭ, داۋىل سوعىپ وتكەندەي اسەردە قالاسىڭ. الاساپىرانعا تولى قازان توڭكەرىسىنىڭ الدى-ارتىنداعى قازاق ءومىرى مەن تۇرمىسى تۋرالى مۇنداي تولىققاندى تۋىندى جوق ىسپەتتى. ەشقانداي ساياساتقا مايموڭكەلەپ قىزمەت ەتپەگەن, ءبىر تۇسىن دۇرىس جازسا, ءبىر تۇسىن قيسايتىپ قويماعان, كولەڭكەسىنەن قورقىپ جاسىرىپ-جاۋىپ قالۋعا جول بەرمەگەن شىعارما. ەلەكپەن ەكشەگەندەي ءبىر جول ارتىق سويلەم كورمەيسىز, ىشىندەگى وقيعاسىنىڭ قويۋ, ەپيزودتارىنىڭ تىعىز جازىلعانىنا تاڭدانباسقا شاراڭىز جوق.
بۇل ءسوزىمدى ءبىراز تەر توگىپ دالەلدەۋىمە تۋرا كەلەدى. ويتكەنى ادەبي ورتادا «قىلمىس» رومانى تۋرالى پىكىر اركەلكى. ءبىزدىڭ ادەبيەت جايىنداعى بىلىگىمىز تىم كاسىبيلەنىپ كەتكەنگە ۇقسايدى. رۋحى جوق ءمىنسىز ءمۇسىن سەكىلدى شىعارمالار وقىرماننان دا الىستاپ بارا جاتىر. وسىندايدا اڭىز سەكىلدى وقىلاتىن باياعى كىتاپتاردى ساعىناسىڭ.
مىنا رومان تۇپ-تۋرا سول, تاپ-تازا ءومىردىڭ سۋرەتى. ادەتتە «ومىردەن قالاي كوشىرىپ العانىن ەمەس, كوركەمدىك جاعىن قارا» دەسىپ جاتادى. ويدان قۇراساڭ ادەبيەت, ومىردەگىدەي ەتىپ جازساڭ ادەبيەت ەمەس. ياعني اڭىزى جوق ادەبيەت, شەرى جوق ۇزدىك تۋىندى العا شىقتى. باياعىداي كوزىڭە جاس كەلمەيدى, كوڭىلىڭ بوسامايدى, بىراق ءمىن دە تاعا المايسىڭ!
جاساندى ينتەللەكت پەن جاندى دۇنيە كۇرەسكە تۇسكەن زاماندا ءبىزدىڭ بۇل ويىمىز جابايىلاۋ دا كورىنۋى مۇمكىن. ينتەللەكتىلىك دۇنيەلەردىڭ ىشكى وي اعىمىمەن الىسۋى, ادامزات قوعامىن دەپرەسسيالىق جاعدايعا جەتكىزگەنى ءتۇبى ءبىر ايتىلاتىن دا شىعار. ال ونىڭ جانىندا ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان شىعارما تاعدىردىڭ ءتول, ءومىردىڭ ءوز تىنىسىنداي ەلجىرەتەدى, قايعىرتادى, قۋانتادى, وكىنتەدى.
وسىعان بايلانىستى ءبىر نارسەنى ايتا كەتكىم كەلەدى. تاقىرىبىنا قاراپ بۇل روماندى قاپ-قارا قايعى تۇنعان قارادۇرسىن تۋىندى دەۋگە مۇلدەم كەلمەيدى. قانداي قايعىلى جاعدايدى باستان كەشىرىپ وتىرسا دا, كۇلكى جۇرگەن جەردە رۋح ولمەيدى, تابانعا تاپتالىپ قالمايدى. بۇل جاعىنان «قىلمىستىڭ» ءبىرىنشى تومى بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ جوعارىدا ايتىلعان «ولگەندەر قايتىپ كەلمەيدى» رومانى سەكىلدى جىلاتىپ وتىرىپ كۇلدىرەدى. ءتارتىبى تەمىردەي قوعامعا مىسقىلمەن قاراۋ, ياعني شىعارما بويىنداعى پروتەستىك سيپات ونىڭ باستى لەيتموتيۆى دەسەك قاتەلەسپەسپىز.
قازاق ادەبيەتىندە پروتەستىك شىعارما ساۋساقپەن سانارلىقتاي عانا بولسا, سونىڭ ەڭ ءوتىمدىسى دە, تولىققاندىسى دا وسى «قىلمىس» رومانى ەكەنىنە داۋ جوق. قوعامدى جىلىكتەپ تالدايتىن مۇنداي شىعارما الەم ادەبيەتىندە دە سيرەك كەزدەسەدى. بۇل التى تومعا تولايىم بەرىلگەن باعا, ال ءبىزدى قىزىقتىرعانى ءارى وزىمىزگە جاقىنى وسى التى تومنىڭ ءبىرىنشى تومى بولىپ وتىر. ونىڭ سەبەبىن تومەنىرەكتە ايتارمىز, ازىرگە تەك العاشقى تومىنان العان اسەرىمىزدى جەتكىزۋگە اسىعىسپىز.
رومان: «تەمىر قاقپاق پەن شاۋگىمدەي شويىن ق ۇلىپ شارق-شۇرق ەتە ءتۇستى. قاپ-قاراڭعى تەرەڭ ۇرادا جاتقان مەن ەلەڭدەپ باسىمدى كوتەرىپ الدىم. جۇرەگىم دە الدەنە ءبىر شويىن-تەمىرگە سوعىلىپ, شاقىلداپ كەتكەندەي بولدى. تۇلا بويىمدى تۇرشىكتىرگەن قاتەر مەن كۇدىكتىڭ مۇزداي سۋىق جەلى سۋماڭ قاقتى», دەپ باستالادى. جازۋشىنىڭ ءومىر تاريحىمەن تانىس ادامدار ونىڭ ءوزىنىڭ باسىنداعى جاعدايدى جازىپ وتىرعانىن بىردەن سەزەدى. وقىلىمدى كىتاپ بولۋى ءۇشىن ودان اسقان ينتريگانىڭ كەرەگى دە جوق شىعار, بالكىم...
ونىڭ شىعارماشىلىق مۇمكىندىگى زور بولعانىن كىتاپ بەتىن اشقاننان-اق بىردەن بايقادىم. ء«سوزى قانداي كەسەك, ءىرى», دەپ ويلادىم. «شاۋگىمدەي شويىن ق ۇلىپ» ەپوستىڭ تىلىمەن سويلەيتىن ادام قولداناتىن مەتافورا. «جۇرەگىم دە شويىن تەمىرگە سوعىلىپ, شاقىلداپ كەتكەندەي» دەگەن سويلەمنىڭ دە ەموتسيالىق اسەرى كۇشتى. روماندا ادەبيەتتىڭ گروتەسكىلىك, ساركازمدىق, پامفلەتتىك سيپاتتارى مولىنان كورىنىس بەرەدى.
« – جازدىڭ با؟ – دەپ ارس ەتە ءتۇستى.
– نەنى ايتاسىز, تەرگەۋشىم؟! – دەپ سىپايى عانا قارسى سۇراۋ قويدىم.
– نەنى؟!. قىلمىسىڭدى دەيمىن!.. ويلان, تولىق جاز دەپ تاپسىرماپ پا ەدىم ساعان!..
– الدىڭعى كۇنگىمەن ون التى رەت جازدىم عوي, جاسىرىپ قالعان ەشتەڭەم جوق.
– كوزىڭە ساۋساعىمدى تىعىپ تۇرىپ تاۋىپ بەرەمىن مەن ساعان!».
تەرگەۋشىنىڭ تالابىمەن ءوز باسىنان قىلمىس ىزدەگەن تۇتقىننىڭ بەيداۋا ءحالىن وسىلاي شامىرقانتا سۋرەتتەيدى. زىنداندا جاتىپ, ءوزىنىڭ وسى جاتىسىنا لايىقتى قىلمىستى وتكەن ومىرىنەن ءوزى ىزدەپ تابۋى كەرەك. تەرگەۋشى كۇن سايىن كەلىپ: «قانداي قىلمىسىڭ بار ەكەن, نە تاپتىڭ؟» دەپ دىگىرلەپ كەتەدى. جاساعان قىلمىسىن تاپسا, ايتسا, جازسا باسىنا جەڭىلدىك بەرىلمەك. سول ءۇشىن بولعان-بولماعان قىلمىستىڭ ءبارىن مۇرنىنان ءتىزىپ بەرۋگە ءوزى دە مۇددەلى.
تۇتقىننىڭ باسىنداعى وسى حال سول كەزدەگى قىتاي قوعامىنداعى «تاريح تاپسىرۋ» ناۋقانىمەن شەبەر ۇشتاسادى. «تاريح تاپسىرۋ» ناۋقانىنىڭ جايى بىلاي. كەڭسەگە جينالىپ الىپ, وزدەرى جاساعان قىلمىستى وزدەرى ايتادى. ءوز ومىرىنەن كىم كوپ قىلمىس تاۋىپ ايتسا, سول ادال بولىپ ەسەپتەلەدى. روماننان ءۇزىندى وقيىق:
«جولداستار, وسى پىكىرلەرىڭىزدەن مەنىڭ ويىما ءبىر سۇراۋ كەلىپ وتىر. «تاريح تاپسىرۋ» دەگەن نە؟ الدىمەن وسىنى انىقتاپ الايىقشى! «تاريح» دەگەن نە؟ «تاپسىرۋ» دەگەن نە؟».
جازۋشى ساياسي ناۋقاننىڭ سيپاتىن وسىلاي تاپتىشتەي تۇسەدى. كەيىپكەرلەر عانا ەمەس, وقىرمان دا ديسكۋسسياعا تارتىلادى. ءبىر جاعى سايقىمازاق, ءبىر جاعى ساياسي وتكىر ويىن سەكىلدى وقىلادى. وسىنىڭ ءبارىن ءوزى تۇرمەدە وتىرعان ادام جازىپ وتىر. ول دا ءوزىنىڭ باسىنان وتكەن قىلمىستى وقيعالاردى تەرگەۋشىگە ءوزى جازىپ بەرۋگە ءتيىس.
«قىلمىستارىمدى تولىق جازىپ بەرۋ ءۇشىن, ماعان قاعاز-قالام بەرىڭىز», دەيدى پۇشايمان تۇتقىن. «مىنا زىندان تاس قاراڭعى ەكەن, مۇندا وتىرىپ قىلمىستارىمدى قالاي جازام, ماعان كىشكەنە جارىق بەرىڭىز» دەپ جالىنادى تەرگەۋشىگە. قولىنا قاعاز بەرسە, كىشكەنە جارىق تۇسىرسە, جازىپ بەرەتىن قىلمىسى باستان اسادى. «قىلمىستارىڭدى جاسىرماي جازساڭ, جاعدايىڭ جەڭىلدەيدى», دەيدى تەرگەۋشى. «بۇل قىلمىستارىمنىڭ ءبارىن جازعان سوڭ ولمەگەندە نەم قالادى؟» دەيدى تۇتقىن. سويتەدى دە اكەسى جاپپاردىڭ ەكى ىنىسىمەن بىرگە قارعاداي كۇندەرىندە قامقورشىلارىنان ايىرىلىپ, جەتىم قالۋىنىڭ ءوزىن قىلمىس دەپ باستاپ, ودان ءارى بىلايشا تىزبەلەي جونەلەدى:
«اقشۇناق ايازدىڭ شاقىلداپ تۇرعان ءبىر كەشىندە مەيىز انانىڭ اياعى تايىپ كەتىپ, قۇدىققا كۇمپ بەرىپتى. ەت ءپىسىرىم ۋاقىتقا دەيىن قايتپاعانىن ەسكە العان ادامدار جۇگىرىپ كەلىپ, قۇدىقتا ءۇن-ءتۇنسىز جاتقان مەيىز انانى كورەدى. قۇدىقتان ارەڭ شىعارىسىپ, كوتەرىپ ۇيىنە اكەلگەندە ول شالاجانسار ەكەن. ءۇش بالاسى ءۇش جاعىنان جابىسىپ شۋلاسا دا ءۇنى شىقپاي ءۇزىلىپتى. ادىلەتتى «تەرگەۋشىم», اق-ناقاقتى ادامزاتتا ءسىز عانا ايىرار دەپ سەنەمىن. وسى ۇلكەن شەشەمنىڭ ءوز قۇرساعىنان شىققان بالالارىن زار قاقساتىپ, ءلام دەمەي راقىمسىز ىزعارلى كۇيىندە كەتۋىن قاراشى, نە دەگەن تاسباۋىر ەدى! كىشكەنەلەرىن ەسىركەمەي, تىم بولماسا ماڭدايىنان اقتىق رەت ءبىر سيپاماي, ءبىر جىبىمەي تاس بولىپ قاتىپ, پاناسىز, يەن قۇمعا تاستاپ كەتۋىن قاراشى!.. نەتكەن راقىمسىز قىلمىس!».
روماندى وسى رۋحتا الىپ شىقسا, التى تومنىڭ بىردەي كىمگە دە بولسا ۇعىنىقتى ءھام قىزعىلىقتى وقىلارىندا ءسوز جوق ەدى. الايدا جازۋشى روماننىڭ كەيىنگى تومدارىندا سيۋجەت جەلىسىن سانالى تۇردە قوعامداعى كۇردەلى ساياسي قۇبىلىستارعا قاراي بۇرادى. سول ساياساتتىڭ اياسىندا ادام, ۇلت, حالىق تاعدىرىنىڭ قالاي تالكەككە تۇسكەنىن تاراتا تالقىلاپ اكەتەدى. ادام ىستەگەن قىساستىقتان اسىپ, قۇدايدىڭ ءىسىن تۇسىنگىسى كەلىپ, باسىن تاۋعا دا, تاسقا دا سوققان پەندەلەردىڭ قولدان جاساعان تراگيكومەدياسىن ساحناعا شىعارادى. سونىڭ ءبارى «راحات كەشىپ ءومىر سۇرگەندەردى تۇسىنۋگە بولادى, ال ازاپ شەگىپ ءومىر سۇرەتىندەردى قۇداي نە ءۇشىن جاراتتى؟» دەگەن سۇراققا كەلىپ تىرەلە بەرەدى.
جالپى, رومان جانرىنىڭ ەرەكشەلىگى, وندا رومانتيكالىق سارىن عانا ەمەس, پامفلەتتىك سيپات تا بولۋىندا بولسا كەرەك. روماننىڭ شىققان تەگىن دراماداعى تراگيكومەديامەن بايلانىستىرۋعا ادەبيەت تاريحىندا مىسال جەتكىلىكتى. سونىڭ ىشىنەن قاراپ وتىرساڭىز, كەيبىر اتاقتى رومانداردى بىردەن قابىلداۋ قيىنعا ءتۇسىپ جاتادى. سەبەبى وزىڭە بەيتانىس ءومىردىڭ سۋرەتتەرى بىردە تاڭسىق بولىپ كورىنسە, بىردە توسىن كورىنىستەرىمەن توسىلتىپ تاستايدى.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي ءبىرىنشى توم وتە جاتىق وقىلعانمەن, كەيىنگى تومداردى بويعا ءسىڭىرىپ وقۋ ءۇشىن ءبىراز كۇش كەرەك.
روماننىڭ تەرەڭىنە بويلاي الماي, بەتىن قالقىپ وقىعانداردىڭ ەكىۇشتى پىكىر ايتىپ جۇرگەنى سودان دا بولۋى مۇمكىن. ۋاقىتىندا وقىلماۋ, ۋاقىتىندا باعالانباۋ دەگەننىڭ ءبىر كەسىرى وسىندا جاتىر. وسىندايدا ماعان بۇل التى توم كىتاپتىڭ بار داۋرەنى سول شەكارانىڭ ارعى بەتىندە ءوتىپ كەتكەندەي اسەر بەرەدى دە تۇرادى. اڭىز قايدا تۋسا, سوندا قالا ما دەيسىڭ. سەبەبى ورتا باسقا, تۇرمىس بولەك, تىرشىلىك تە ۇقسامايدى. بىزدە زىندانعا تاستالدى دەسە ەرتەگى سياقتى, ال يتجەككەنگە ايدالدى دەسە ەت-تەرىمىزبەن سەزىنگەندەي بولامىز. سودان با, تۇرمەدە وتىرىپ تەمەكى قورابىنا رومان جازعان ادامنىڭ جانكەشتى ارەكەتىن كوز الدىمىزعا تولىق ەلەستەتە الماعان ءتارىزدىمىز. قۇلاقپەن ەستىسەك تە, جۇرەكپەن سەزىنە المايتىن ءبىر حيكمەت بولىپ كورىنگەن سياقتى.
ال ەگەر ول قازاق بولماي, نە نەمىس, نە فرانتسۋز, نە امەريكالىق بىرەۋ بولسا قايتەر ەدى؟ ادام مۇمكىندىگىنىڭ شەگىنەن تىس ارەكەتتەر لەزدە سەنساتسياعا اينالىپ, داقپىرتى الەمدى شارلاپ كەتپەۋشى مە ەدى؟ ونىڭ ۇستىنە وركەنيەت الەمىنىڭ ادام قۇقىعىن تاپتاعان جۇيەگە قارسى جازىلعان شىعارمالاردى جوعارى باعالايتىنى قايدا؟
باتىس ەلدەرى تۇرمە تاقىرىبىنداعى شىعارمالارعا دا كوپ ءمان بەرەدى. الەكساندر ديۋمانىڭ «گراف مونتە-كريستو» رومانىنداعى يف قامالىنان باستاپ, ستيۆەن كينگتىڭ «شوۋشەنكتەن قاشۋ» پوۆەسىنە دەيىن قانشاما شىعارمالاردى اتاۋعا بولادى. الايدا شوۋشەنك پەن شاۋەشەكتىڭ اراسى ەكى باسقا دەسەڭىز دە, ءومىرىنىڭ تەڭ جارتىسىن قاماۋدا وتكىزگەن, سوندا جاتىپ پروتەستىك سيپاتتا رومان جازىپ, اياقتاعان ادام نازاردان نەگە تىس قالدى؟
(جالعاسى بار)
جۇسىپبەك قورعاسبەك