قازاقستاننان اعالى-قارىنداستى ەكى جەتكىنشەكتى اسىراپ العان امەريكالىق ەرلى-زايىپتىلارعا بالالاردى زورلادى دەگەن ايىپ تاعىلىپ جاتىر. ءدۇيىم جۇرتتى ءدۇر سىلكىندىرگەن بۇل قىلمىستىق ءىس بويىنشا قازىر ماسساچۋسەتس شتاتىنداعى ۆورچەستەر قالاسىنىڭ جوعارعى سوتى تىڭداۋدى قولعا الدى.
قازاقستاننان اعالى-قارىنداستى ەكى جەتكىنشەكتى اسىراپ العان امەريكالىق ەرلى-زايىپتىلارعا بالالاردى زورلادى دەگەن ايىپ تاعىلىپ جاتىر. ءدۇيىم جۇرتتى ءدۇر سىلكىندىرگەن بۇل قىلمىستىق ءىس بويىنشا قازىر ماسساچۋسەتس شتاتىنداعى ۆورچەستەر قالاسىنىڭ جوعارعى سوتى تىڭداۋدى قولعا الدى.
نەگىزىندە بۇل وقيعانىڭ باسى 2009 جىلدان ارنا تارتادى ەكەن. جەرگىلىكتى The Milford Daily News گازەتىنىڭ جازۋىنشا, سول جولى ۋيتينسۆيلل اتتى شاعىن قالادا تۇراتىن 49 جاستاعى ليندا جانە 50 جاستاعى دجوزەف مەيوتتار ءبىرىنشى رەت قاماۋعا الىنادى. ولارعا قىلمىستىق كودەكستىڭ 26-تارماعى بويىنشا ايىپ تاعىلادى. سونىڭ ىشىندە قيىن جاعدايدا بالانى زورلاۋ, 14 جاسقا تولماعان ءبۇلدىرشىندى بۇزىلعان جولعا سالۋ دەگەن سەكىلدى ايىپتاۋلار ۇشىراسقان. بىراق 2010 جىلى ەرلى-زايىپتىلار ايىپتى ەمەس دەگەن ۇيعارىم جاسالدى. الايدا, سوعان قاراماستان, سوت ولاردى 25 مىڭ دوللار كولەمىندە كەپىلدىك تولەۋگە ءماجبۇر ەتكەن. سونىمەن بىرگە بۇل ەكەۋى GPS-داتچيگىن تاعىپ جۇرۋگە ءتيىستى بولعان.
ارادا ءۇش جىل وتكەننەن كەيىن سول وقيعا بويىنشا تاعى دا قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ وتىر. وكرۋگ پروكۋرورىنىڭ كومەكشىسى شەريل ريددل سوتتا قازاقستاندىق ەكى بالانىڭ مەيوتتار وتباسىنا 2004 جىلى اكەلىنگەنىن مالىمدەدى. سول كەزدە قىزدىڭ جاسى 8-دە, ۇلدىڭ جاسى 13-تە ەكەن.
«بۇل وتباسىندا سودان باستاپ ناعىز سۇمدىق وقيعالار ورىن العان, – دەيدى شەريل ريددل. – بوتەن ءتىلدى بوتەن ەلگە تاپ بولعان كىشكەنتاي قازاقستاندىقتاردىڭ بۇدان سوڭعى بارلىق ەركى وزدەرىن اسىراپ العان اتا-انالاردىڭ قولدارىندا بولعان. ولار بۇلارعا نە ىستەيمىن دەسە دە ولار تيتتەي دە قارسىلىق كورسەتە الماس ەدى. مۇنى ەرلى-زايىپتىلار جاقسى پايدالانعان».
پروكۋرورعا كومەكشى كەلىنشەكتىڭ ايتۋىنشا, 2007 جىلى قىز بالا ۇيدەگىلەردىڭ وزدەرىنە نە ىستەيتىندەرىن كورشىلەرىنە ايتىپ قويادى. الايدا, بالالار بۇل وقيعانى پوليتسەيلەرگە ايتىپ بەرۋدەن بىردەن باس تارتادى. سەبەبى, اسىراپ العان وكىل شەشەلەرى ابدەن قورقىتىپ قويعان سياقتى.
«ليندا ناعىز قۋىرشاقتى ويناتۋشى ءارتىستىڭ ءرولىن تاماشا ويناپ شىقتى, ءجىپتى قالاي قاراي قوزعاسا, بالالار سولاي قاراي ءجۇردى», – دەيدى شەريل ريددل وسىعان وراي.
تىڭداۋ بارىسىندا جۇرتتىڭ جاعاسىن ۇستاتقان تاعى ءبىر دەرەك ءمالىم بولدى. بۇزىلعان ليندا مەيوتتىڭ ءوزى تۋعان ءۇشىنشى بالانىڭ بيولوگيالىق اكەسى... قازىر جاسى 21-گە كەلگەن ءوزىنىڭ وكىل بالاسى بولىپ شىقتى. وتباسىنىڭ ادۆوكاتتارى بۇل اقپاراتتى جوققا شىعارمايدى. بىراق ونى وزدەرىنشە تالداپ اكەتەدى. ماسەلەن, قورعاۋشى لورەل سينگەر ءجاسوسپىرىم بالا ءوزىنىڭ وكىل شەشەسىن جىنىستىق قاتىناسقا بارۋعا ءوزى كۇشتەپ كوندىرگەن دەگەندى ايتادى. مۇنى ول ليندانىڭ قازىر شىعارىپ وتىرعان سوزدەرىنە قاراي ايتاتىن بولسا كەرەك.
«ول ليندا مەيوتتى ءتورت جىل بويى زورلاپ كەلگەن. قارسىلاسسا, ۇرىپ تۇرعان. پوليتسەيلەرگە اسىراپ العان اناسى وزىنە زورلىق كورسەتكەنىنە شاعىمدانامىن دەپ قورقىتقان », – دەيدى لورەل سينگەر. ال ادۆوكات كريستوفەر لوكونتو وتاعاسى ءتىپتى بۇل سۇمدىق وقيعالاردان مۇلدەم بەيحابار بولعان دەپ سەندىرگىسى كەلەدى.
ەندى 13 جاستاعى بالانىڭ ءدال سولاي جاساي الاتىنىنا سەنە قويۋ قيىن شىعار.
سونىمەن, امەريكانىڭ شەتتەگى ءبىر شاعىن قالاسىندا وسىنداي ءبىر ءىس بويىنشا سوت پروتسەسى ءجۇرىپ جاتىر. وندا قازاقستاندا تۋعان ەكى بالانىڭ بولاشاق تاعدىرى دا شەشىلمەك.
بۇعان قوساتىنىمىز, اعالى-قارىنداستى ەكى جاستىڭ پەتروپاۆل قالاسىنىڭ تۋمالارى ەكەندەرى ەندى بەلگىلى بولىپ وتىر.
مۇرات ايتقوجا.