قازاقستان اليەۆتىڭ تۋىستارىمەن بولعان سوت پروتسەسىندە تاعى جەڭىپ شىقتى
قازاقتا: «جىعىلعان كۇرەسكە تويمايدى», دەگەن ماقال بار. اتى اتىشۋلى راحات اليەۆ تۋعاندارىنىڭ شەگى دە, شەتى دە كورىنبەيتىن سوت داۋلارى مەن ولارداعى ۇدايى جەڭىلىستەرى تۋرالى ەستىگەندە, وسى ناقىل ءسوز ەسىڭە ەرىكسىز تۇسەدى ەكەن.
قازاقستان اليەۆتىڭ تۋىستارىمەن بولعان سوت پروتسەسىندە تاعى جەڭىپ شىقتى
قازاقتا: «جىعىلعان كۇرەسكە تويمايدى», دەگەن ماقال بار. اتى اتىشۋلى راحات اليەۆ تۋعاندارىنىڭ شەگى دە, شەتى دە كورىنبەيتىن سوت داۋلارى مەن ولارداعى ۇدايى جەڭىلىستەرى تۋرالى ەستىگەندە, وسى ناقىل ءسوز ەسىڭە ەرىكسىز تۇسەدى ەكەن.
اربيتراجدى تريبۋنال بۇل جولى اليەۆ-شوراز تۋىستارىنىڭ قازاقستانعا قارسى بەرگەن تالاپ-ارىزدى قاراۋ قورىتىندىسىندا جاۋاپكەردىڭ پايداسىنا شەشىم شىعاردى. بۇل تۋرالى كەشە Globalarbitrationreview.com زاڭگەرلىك سايتى حابارلادى. تالاپ-ارىزدى الماتى وبلىسىندا قۇس وسىرۋمەن جانە ونىڭ ونىمدەرىن وڭدەۋمەن اينالىساتىن «رۋبي روز اگريكول» جشس بەرىپتى. ال ونىڭ يەسى راحات اليەۆتىڭ جەزدەسى يسسام ءحۋرانيدىڭ بيزنەس بويىنشا ارىپتەسى كاسسەم ومار ابداللاح بولىپ شىقتى. كومپانيا 2010 جىلعى قازاندا قازاقستاننان 2014 ملن. دوللار مولشەرىندەگى اقشا تالاپ ەتىپتى. ولار راحات اليەۆتىڭ باسىنداعى جاعدايعا بايلانىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ساياسي استارمەن ءوز اكتيۆتەرىن الىپ قويعانىنا شاعىم ءبىلدىردى. شاعىم بەرۋشىلەر تالاپ-ارىز بەرۋگە نەگىز رەتىندە قازاقستان مەن كاسىپورىن اراسىندا 1999 جىلى قول قويىلعان ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارتتى, سونداي-اق «شەتەل ينۆەستيتسيالارى تۋرالى» زاڭدى العا تارتتى. ال قازاقستان جاعى بۇعان ءوزىنىڭ قارسى تۇجىرىمدارىن ۇسىندى. سودان كەيىن تالاپ-ارىز بەرۋشى كومپانيا جوعارىداعى اتالعان سومانى 63 ملن. دوللارعا دەيىن تومەن ءتۇسىردى.
اربيتراجدى سوت اتالمىش ءىستى قاراپ, تالاپ-ارىز بەرۋشىنىڭ زاڭدى جانە ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت ەرەجەلەرىن قولدانۋعا قاتىستى نەگىزگى تۇجىرىمدارىنىڭ ءبارىن جوققا شىعاردى. تريبۋنال سوت جانە باسقا دا شىعىنداردى وتەۋ ماسەلەسىن قوسىمشا قاراۋعا قالدىردى.
بۇدان بۇرىن قازاقستان راحات اليەۆتىڭ تاعى ءبىر تۋىسى دەۆينچي حۋرانيمەن ارادا بولعان اربيتراجدى ءىستى دە ۇتىپ العان بولاتىن. سول جولى حۋراني قاراتوبە كەن ورنىنا ءوزى جۇمساعان مىس ينۆەستيتسيانى قايتارىپ الماق بولعان ەكەن. تاعى ءتورت جىل بۇرىن حۋراني باسقاراتىن Caratube International Oil Company LLP (CIOC) كومپانياسى قازاقستاننان 1,2 ملرد. دوللار اقشا ءوندىرىپ الماق بولىپ, اربيتراجدى تريبۋنالعا شاعىم تۇسىرگەن ەدى. بىراق وندا دا ەشتەڭە وندىرە الماي قويعان بولاتىن.
وسىدان كەيىن جوعارىدا ماقالدى ەسىڭە الماي كور! الدە بۇل: «اتىڭ شىقپاسا, جەر ورتەنىڭ كەرى» مە؟ وسىنداي تىرلىكتەرى ارقىلى وزدەرىنىڭ ءالى دە كۇرەسەتىن قاۋقارلارى بار ەكەنىن ءبىلدىرىپ قويعىلارى كەلە مە ەكەن؟
قۇرىش نۇرىمبەت.