سەنىمگە لايىقتىلار يە بولدى
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋداندىق ماڭىزى بار قالالارى, اۋىل وكرۋگتەرى, اۋىلدىق وكرۋگتىڭ قۇرامىنا كىرمەيتىن كەنتتەرى مەن اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى» جارلىعىنا سايكەس اقتوبە وبلىسىنداعى اۋداندىق, قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى اكىم سايلاۋىنا اناعۇرلام ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكپەن كەلگەن ەكەن.
سەنىمگە لايىقتىلار يە بولدى
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋداندىق ماڭىزى بار قالالارى, اۋىل وكرۋگتەرى, اۋىلدىق وكرۋگتىڭ قۇرامىنا كىرمەيتىن كەنتتەرى مەن اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى» جارلىعىنا سايكەس اقتوبە وبلىسىنداعى اۋداندىق, قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى اكىم سايلاۋىنا اناعۇرلام ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكپەن كەلگەن ەكەن.
ءبىز وبلىس ەكونوميكاسىندا وزىندىك ۇلەسى بار ونەركاسىپتى ءوڭىر حرومتاۋ اۋدانىندا وتكەن سايلاۋ بارىسىنا كۋا بولدىق. اۋداندىق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى ءوز جۇمىسىن اكىمدەردى سايلاۋدى سالتاناتتى اشۋمەن باستادى. سايلاۋ كوميسسياسىنا بىرقاتار ساياسي پارتيالاردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارى, كانديداتتاردىڭ سەنىمدى وكىلدەرى دە تىركەلىپتى.
حرومتاۋ اۋداندىق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى سەرەك ساعىمباەۆ اۋداندا 14 اۋىلدىق وكرۋگ جانە اۋداندىق ماڭىزداعى قالا بار ەكەنىن جەتكىزدى. وسى وكرۋگتەردىڭ بيلىك تىزگىنىن ۇستاۋ ءۇشىن 44 ۇمىتكەر تىركەلگەن. سونىڭ 19-ى ايەل ادامدار. سولاردىڭ ىشىندە بۇرىننان ىستەپ كەلە جاتقان ون ءۇش وكرۋگتىڭ اكىمدەرى دە باسەكەدە باعىن سىناپ كورۋگە ىقىلاس تانىتىپتى. سايلاۋ كوميسسياسى توراعاسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ۇمىتكەرلەردىڭ سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنا بارلىق مۇمكىندىكتەر تۋعىزىلعان. ۇمىتكەرلەر دەپۋتاتتارمەن كەزدەسىپ, ءوز باعدارلامالىق بايلامدارىن بايانداعان.
سايلاۋ ءتارتىبى تۇسىندىرىلگەننەن كەيىن دەپۋتاتتار ون ءۇش اۋىلدىق, نيكەلتاۋ سەلوسى جانە حرومتاۋ قالاسى اكىمدەرىن سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن الىپ, كابينالارعا بەتتەدى. دەپۋتاتتار كابينالاردا بيۋللەتەندەردى اسىقپاي تولتىرىپ, شىققاننان كەيىن ۋرناعا سالىپ جاتتى. زالداعى احۋالدان سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋداعى ىلكىمدىلىك بايقالىپ تۇردى.
سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن مۇقيات ساناپ, حاتتاما تولتىرىپ, قورىتىندىسىن شىعاردى. ءبىز سايلاۋدىڭ ءوتۋ بارىسىن قاداعالاپ وتىرعان بايقاۋشىلار مەن كانديداتتاردىڭ سەنىمدى وكىلدەرىمەن تىلدەسىپ, پىكىرلەرىن سۇراعان ەدىك.
– سايلاۋدىڭ اشىقتىعى قامتاماسىز ەتىلگەن, سايلاۋ پروتسەستەرى كوز الدىمىزدا وتۋدە. ەشقانداي كەمشىلىك جوق, بارلىعى زاڭ اياسىندا بولۋدا. جارامسىز بيۋللەتەندەر بولماعانىن, پايدالانىلماعان بيۋللەتەندەردىڭ جويىلعانىن كوزىمىزبەن كوردىك. جالپى سايلاۋ جۇمىسى وتە جاقسى ۇيىم-داستىرىلعان. ەلباسى كەزىندە «ءبىز الدا اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋعا جەتەمىز» دەگەن بولاتىن. مىنە, بۇعان دا جەتتىك. بۇل دەموكراتيالىق دامۋعا قاراي تاعى دا ءبىر ادىم ىلگەرى باسقانىمىزدى كورسەتەدى. بۇل باستاما الدا دا جەتىلدىرىلە تۇسەدى. حالىقتىڭ اماناتىن ارقالاعان ءماسليحات دەپۋتاتتارى وزدەرىنە ۇلكەن مىندەت جۇكتەلگەنىن تۇسىنگەندىكتەن اۋداندىق ماڭىزى بار قالا جانە اۋىلدىق وكرۋگتەر اكىمدەرىن تاڭداۋعا اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارادى دەپ ويلايمىن, – دەدى سايلاۋدى باقىلاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى روللان قۇسپان. اقتوبە وبلىسى جاستار كونگرەسىنىڭ وكىلى, بايقاۋشى وتەمىس كوكشاەۆ تا اشىق سايلاۋ وتكەنىن, بۇل سايلاۋدا جاستاردىڭ بەلسەندىلىك تانىتقانىن جەتكىزدى, بارلىعى زاڭ اياسىندا جۇرگىزىلگەنىن ايتتى. بۇل اۋىل اكىمدەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرا تۇسەتىنىن, ولاردىڭ جۇمىسىنا سەرپىن بەرەتىنىن مالىمدەدى.
– مەن نيكەلتاۋ سەلوسى اكىمدىگىنە كانديدات ىزباسقان اققۇلوۆتىڭ سەنىمدى وكىلىمىن. سايلاۋ اشىق تا ءادىل ءوتتى دەپ ەسەپتەيمىن. ءوزىم باستان-اياق قاتىستىم, باقىلاپ وتىردىم. ال ىزباسقان اققۇلوۆتىڭ باسىم داۋىسپەن ءوتۋى زاڭدى. سەبەبى, ول وسى قىزمەتتە بۇرىننان ىستەپ كەلەدى. ۇلكەن مامان ينجەنەر, شارۋاشىلىق باسشىسى رەتىندە ەڭبەك جولىنان وتكەن, حالىقتىڭ قامىن ويلايتىن ازامات. جالپى, بۇل سايلاۋ ەلىمىزدە دەموكراتيانىڭ تۇعىرى بەكي تۇسكەنىن تاعى ءبىر دالەلدەدى, – دەدى كانديداتتىڭ سەنىمدى وكىلى, اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى قۋانىش ەرمانوۆ.
وبلىستىق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى گۇلنارا كۇنباەۆانىڭ مالىمدەۋىنشە, 142 اۋىلدىق وكرۋگتىڭ جانە اۋداندىق ماڭىزى بار 7 قالانىڭ اكىمدىگىنە 434 كانديدات تىركەلىپ, ونىڭ ۇشەۋى باسقا جۇمىستارعا اۋىسۋىنا بايلانىستى ءوز وتىنىشتەرى بويىنشا سايلاۋعا قاتىسۋدان باس تارتقان. ءسويتىپ, 431 ۇمىتكەر سايلاۋعا قاتىستى. سون ىمەن, سايلاۋ ناتيجەسىندە 149 اكىم سايلاندى. ونىڭ 18-ءى قىز-كەلىنشەكتەر. بۇرىن جۇمىس ىستەگەن 101 اكىم قايتادان سايلانعان. سايلانعان 149 اكىمنىڭ 134-ءى «نۇر وتان» حدپ مۇشەسى.
– اۋداندىق, قالالىق سايلاۋ كوميسسيالارى بۇل ساياسي ناۋقانعا تياناقتى دايىندالدى. سايلاۋدى زاڭ اياسىندا وتكىزۋگە بايلانىستى ءۇش اۋماقتىق سەمينار وتكىزدىك. سايلاۋدى وتكىزۋگە بايلانىستى كوپتەگەن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە سايلاۋ اسقان ۇيىمشىلدىقپەن اشىق تا ءادىل ءوتتى. سايلاۋعا قاتىسۋعا ءتيىستى 172 تاڭداۋشىنىڭ تورتەۋى عانا دالەلدى سەبەپتەرمەن سايلاۋعا قاتىسا المادى. ەشقانداي زاڭ بۇزۋشىلىققا جول بەرىلگەن جوق, – دەدى وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى گۇلنارا كۇنباەۆا.
وسىلايشا, دەموكراتيالىق دامۋدىڭ تاعى ءبىر قادامى جاسالدى. سەنىم بيىگىنە كوتەرىلىپ, حالىق قالاۋلىلارىنىڭ تاڭداۋىنا ىلىككەن اۋىل, قالا اكىمدەرىنىڭ سەرپىلە ىسكە كىرىسەتىن ءساتى تۋدى. بۇل ءار اۋىلداعى يگىلىكتى ىستەردەن كورىنىس تابادى دەگەن سەنىمدەمىز.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
باتىرلار مەن اقىندار ەلىندەگى تاڭداۋ
اتا زاڭىمىزعا سايكەس, دەموكراتيالىق جولدىڭ ءبىر ءۇردىسى جەتىسۋ جەرىندەگى باتىرلار مەن اقىندار ەلى بولىپ سانالاتىن جامبىل اۋدانىندا اۋىلدىق وكرۋگتەر اكىمدەرىن سايلاۋدا جارقىن كورىنىس تاپتى. وسىناۋ تاريحي ماڭىزى زور شارا انۇرانىمىزبەن باستالىپ, اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ۇمىتكەرلەرگە تابىس تىلەۋمەن جالعاستى. بارلىعى 24 اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى لاۋازىمىنا 72 ۇمىتكەردى دەموكراتيالىق جولمەن حالىقتىڭ اتىنان اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ 16 دەپۋتاتى تاڭدادى. رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق 6 باقىلاۋشى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى سايلاۋدىڭ ءادىل ءوتۋىن ءجىتى باقىلاپ وتىردى.
قازاقستان كولەمىندە تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلعان سايلاۋ جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جولىندا دەموكراتيالىق قارقىنمەن ءوتتى. مۇنى ەلىمىزدەگى جاڭا ءۇردىس رەتىندە باعالاعانىمىز ابزال. ءبىز بۇل قادامعا 20 جىلدان استام ۋاقىت ۇزاق جولمەن كەلدىك.
دەموكراتيالىق جول جەلەۋ ەتىلىپ, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ۇلكەندى-كىشىلى مىنبەلەردە سان رەت كوتەرىلدى. قۇدايعا شۇكىر, 1995 جىلعى جاڭا كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن بۇگىن حالقىمىز ۇزاق ۋاقىت كۇتكەن سايلاۋ ءوز مارەسىنە جەتتى. سايلاۋدى رەسپۋبليكالىق باقىلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە باقىلاپ, ءادىل وتۋىنە تىكەلەي ارالاسىپ جۇرگەندە كورىپ, كوكەيىمە تۇيگەنىم الماتى وبلىسىندا ەلىمىزدەگى كەلەلى ءىستىڭ باسى بولىپ سانالاتىن ءارى بولاشاقتا جالعاسىن تاباتىن اۋىلدىق وكرۋگتەر اكىمدەرىن وتكىزۋ جاقسى ۇيىمداستىرىلدى. بيۋللەتەندەردىڭ تاراتىلۋىندا, تۇسىندىرىلۋىندە دەموكراتيالىق تالاپ ساقتالىپ, زاڭناما بۇزىلعان جوق. اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ 17 دەپۋتاتىنىڭ بىرەۋى عانا كەلە المادى, وزگەلەرى تولىق قاتىسىپ, شىمىلدىقتىڭ ارعى جاعىنا جەكە-جەكە ءوتىپ, ءوز تاڭداۋلارىن جاسادى. ءسويتىپ, ەلىمىزدەگى ەڭ تومەنگى بيلىك تىزگىنىن ۇستاعان اكىمدەر دەموكراتيالىق جولمەن جۇزدەن جۇيرىك بولىپ شىقتى. اۋىل اكىمى دەگەنىمىز, بيلىكتىڭ تابان تىرەرى ءارى رەسپۋبليكامىزداعى 7,5 ميليوننان استام حالىقتىڭ تاعدىرىنا جاۋاپ بەرەتىن تۇلعا. مەملەكەتتىك ماڭىزى زور شارالاردىڭ دۇرىس ۇيىمداستىرىلىپ, ءوز مانىندە وتۋىنە جاۋاپتى وسى تۇلعالاردى سول ەلدىڭ ءوزى سەنىم ارتقان دەپۋتاتتارى سايلاپ وتىر. اكىمدەر جاۋاپكەرشىلىكتەرى دە زاڭنامادا قاراستىرىلعان. سوندىقتان بۇل سايلاۋ قورىتىندىسى حالىقتىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتىپ, سول ەلدىڭ قولداۋشىسى بولا الاتىن ازاماتتار تاڭداۋىنا تىرەلەتىنىنە سەنىم ارتامىن», دەدى رەسپۋبليكالىق باقىلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى نۇرلان ورازالين.
نەگىزى بۇل كۇنى سايلاۋعا ءتۇسىپ, باق سىناعان اكىمدەردىڭ باسىم بولىگى اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى لاۋازىمىن وسىعان دەيىن اتقارىپ كەلگەن ازاماتتار بولدى. شىنى كەرەك, بۇل سايلاۋ سول اكىمدەردىڭ جاۋاپكەرشىلىكتەرىن كۇشەيتىپ, سەنىم جۇگىن ارتقانى دا ايقىن بايقالدى. وسىعان دەيىن وزدەرىنەن جوعارى تۇرعان اۋدان اكىمىنىڭ تاعايىنداۋىمەن قىزمەت ىستەگەن اكىمدەر جاۋاپكەرشىلىگى حالىقتىق سايلاۋدا ەسەلەنە تۇسكەنى تاعى انىق. ەلدىڭ الدىندا ماڭدايى جارقىراپ ءجۇرىپ, ۇرپاققا ىلكىمدى ءىستى باستاپ بەرۋگە قۇلشىنعان اكىمدەردىڭ ءبىرى اقسەڭگىر اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى بولىپ سايلانعان ءالىمحان قوسباساروۆتى سوزگە تارتقانىمىزدا «اقسەڭگىر» اۋىلدىق وكرۋگىندەگى ءتورت ەلدى مەكەندە 4,5 مىڭ حالىق تۇرادى. سول ەل نەگىزىنەن مال جانە ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. حالىقتىڭ تۇرمىسى جاقسى. ينۆەستيتسيا تارتىپ مەتالل بالقىتۋشى «فەرروسپلاۆ» اتتى شاعىن زاۋىت سالدىق. جاقىندا ىسكە قوسىلادى. اۋىلدىق وكرۋگتەگى ءىرى 7 شا رۋا قوجالىعى بىرىگىپ «ناۋرىز-2012» اتتى اۋىلشارۋاشىلىق وندىرىستىك كووپەراتيۆىن قۇرىپ, وڭىردە ەگىن شارۋاشىلىعىن دامىتقان ۇستىنە دامىتۋ ماقساتىندا جۇمىس جۇرگىزۋدە. اسىل تۇقىمدى «سارىارقا» قوي شارۋاشىلىعى دا اۋىلدىق وكرۋگىمىزدە بار. بىلتىر 75 ورىندىق «اقبوتا» بالاباقشاسى اشىلسا, بيىل مادەنيەت ءۇيى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. 50 ورىندىق امبۋلاتوريانىڭ سمەتالىق قۇجاتى جاسالىنىپ, كەلەسى جىلى قۇرىلىس جۇمىسى باستالادى. اۋىلىمىزعا تابيعي گاز قۇبىرىن تارتۋ ءۇشىن كەلىسىمشارت جاسالدى. تىزبەلەي بەرسەك, ەلدىڭ قولداۋىمەن اتقارعان جانە باستاعان ىلكىمدى ىستەرىمىز بارشىلىق», دەدى ول.
جالپى, جامبىل اۋدانىنداعىداي, بۇل كۇنى وبلىسىمىزدىڭ 259 اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمدەرى دەموكراتيالىق جولمەن, زاڭناما تالابىنا ساي سايلاندى. «ىرىس الدى ىنتىماق» دەگەن دانالىقتى ۇستانعان جەتىسۋلىقتار ۇلگى تۇتار تاتۋلىقتارىن اكىمدەر سايلاۋىندا دا تانىتتى. ەلباسى يدەياسىمەن ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلعان يگى شارا جالپىحالىقتىق قۋانىشقا اينالدى. قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ سوڭعى كۇنىندە ەلدىڭ وسىناۋ قۋانىشىن تابيعات-انا دا قۇپتاعانداي ەرتەلەتىپ قۇددى نۇر ىسپەتتى سەبەلەپ قانا وتكەن جاۋىندى حالىق جاقسى ىرىمعا جورىدى.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى.
ەندى جاۋاپكەرشىلىك تە, تالاپ تا كۇشەيمەك
جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگانداردىڭ شەشىمىنە سايكەس, ورال وڭىرىندە اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋى ەكى كەزەكتە وتكىزىلەدى دەپ ۇيعارىلعان ەدى. مۇنىڭ ءوزى سايلاۋدىڭ قاتىپ قالعان قاساڭ قاعيدالار بويىنشا ەمەس, بارىنشا اشىق, ەركىن, دەموكراتيالىق سيپاتتا وتەتىنىن بىلدىرسە كەرەك. سونىمەن, كەشە وبلىستىڭ جەتى اۋدانىندا اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋى وتكىزىلدى. مۇندا بيلىكتىڭ جەرگىلىكتى ورگاندارىنىڭ جەتەكشىلەرىن اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتارى تاڭداپ, داۋىس بەردى.
داۋىس بەرۋدىڭ وڭىردەگى ءبىرىنشى كەزەگىن ءمۇلت كەتىرمەي زەردەلەگەن قوعامدىق باقىلاۋشىلار مەن باق وكىلدەرى سايلاۋ اشىق جانە ادىلەتتى ءوتتى دەگەن ۇيعارىمعا كەلدى. بىردەن اتاپ وتەرلىك جايت, باتىس قازاقستان ءبىر اۋىل اكىمى قىزمەتىنە 3-4 ۇمىتكەردەن ۇسىنعان رەسپۋبليكاداعى ساناۋلى وبلىستاردىڭ قاتارىنا كىرىپ وتىر. كەشە سايلاۋدىڭ العاشقى كۇنى 62 ورىنعا 190 كانديدات باق سىنادى. ولاردىڭ اراسىندا بۇگىندە قىزمەت ىستەپ جۇرگەن اكىمدەرمەن بىرگە, مۇعالىم, ينجەنەر, ەكونوميست, شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى سەكىلدى وزگە سالانىڭ وكىلدەرى دە بار. اۋىل اكىمدەرى سايلاۋىندا ءبىرىنشى كەزەكتە جولى بولعان ۇمىتكەرلەردىڭ 11 پايىزى ايەلدەر.
اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى ۇمىتكەرلەردىڭ سايلاۋالدى باعدارلامالارىمەن الدىن الا تانىسۋعا مۇمكىندىكتەر الدى. سونىمەن قاتار, ىسكەرلىك قابىلەتتەرىنە دە نازار اۋداردى.
شالعايداعى جاڭاقالا اۋدانىنان تىلشىلەر قوسىنىنا ارنايى قوڭىراۋ شالعان ەل اقساقالى ناسىپقالي ماقانوۆ سايلاۋالدى ءىس-قيمىلداردىڭ وسىنداي وڭ, جاعىمدى جايتتارى جونىندە ايتىپ بەردى. «اۋىل اكىمدەرى ادامدار مەن تۇرعىندارعا ەڭ جاقىن تۇرعان مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ەڭ تومەنگى بۋىنى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا جەرگىلىكتى ەل-جۇرت ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمدەرى مەن مۇڭ-مۇقتاجدارىن جاڭادان سايلانعان جەرگىلىكتى اكىمدەرمەن دە بايلانىستىرا الادى», دەدى ول.
ناسىپقالي اعامىز ايتقانداي, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ جونىندەگى تۇجىرىمداماعا سايكەس, الداعى ۋاقىتتا اۋىل جانە كەنت اكىمدەرىنە قوسىمشا وكىلەتتىلىكتەر بەرىلمەك. وي تارازىسىنا سالىپ كورەيىك. اۋىلدا ءالى دە بولسا شەشىمىن تاۋىپ ۇلگەرمەگەن ماسەلەلەر مەن پروبلەمالار بار ەكەنى تالاس تۋعىزباسا كەرەك. سونىڭ ىشىندە ساپالى اۋىز سۋدىڭ تاپشىلىعى, جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ, ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋ, بىلىكتى مەديتسينالىق قىزمەتكە دەگەن قولجەتىمدىلىك, بوس ۋاقىتتى ءتيىمدى دە, ۇتىمدى پايدالانۋ سەكىلدى تۇيتكىلدەردى اتاپ ايتۋعا بولادى. مۇنداي ماسەلەلەردى جەرگىلىكتى بيلىك باسىنا قىزمەت پەن لاۋازىم ءۇشىن ەمەس, تۇرعىنداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجدارىنا ورتاقتاسا الاتىن, ونى ءوز مۇمكىندىكتەرى مەن وكىلەتتىكتەرىنە ساي شەشەتىندەر عانا سوڭىنا دەيىن تىندىرا الاتىنى انىق.
سىرىم اۋداندىق «سىرىم جاۋھارلارى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى, قوعامدىق باقىلاۋشى ايناگۇل قويشىباەۆا:
– اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ – بيىلعى جىلدىڭ باستى وقيعاسىنىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ اۋداندا ساياسي ناۋقان ءوزىنىڭ ءتيىستى دەڭگەيىندە وتكىزىلدى دەپ سانايمىز. ەشكىم دە سايلاۋدىڭ قالىپتى اعىسىنا قول سۇققان جوق. دەپۋتاتتار وزدەرى لايىقتى دەپ ەسەپتەگەن ۇمىتكەرلەرگە ەرىكتى ءارى سانالى تۇردە تاڭداۋ جاساعانىنا كۇمانىمىز جوق. بۇگىنگى سايلاۋ تۇتاستاي مەملەكەتىمىزدەگى دەموكراتيالىق ۇدەرىستەردىڭ تاعى ءبىر ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن پاش ەتتى دەپ بىلەمىن, – دەدى.
ال قاراتوبە اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ەسەن عۇماروۆ:
– بۇگىنگى وتكىزىلگەن ساي لاۋ اۋىلدىڭ دامۋى ءۇشىن اسا ماڭىزدى. الداعى ۋاقىتتا اكىمدەرگە قوسىمشا قۇزىرەتتىلىكتەر بەرىلمەك. مۇنىڭ ءوزى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان ماسەلەلەردى جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ءىس-جوسپارلارىنا ساي اتقارادى دەگەن ءسوز. مۇنداي جاعدايدا حالىقپەن كەلىسىپ اتقاراتىن ىستەر كولەمى ودان ءارى ۇلعايماق. سوعان ساي اكىمدەرگە قويىلاتىن تالاپ تا كۇشەيمەك. مۇنداي جاعدايدا سايلانعان اكىمدەر جۇمىسقا دەگەن بەيىمى مەن قابىلەتىن دالەلدەۋى كەرەك بولادى. ءبىز حالىقتىڭ پىكىرىمەن ساناسا وتىرىپ ءوز تاڭداۋىمىزدى جاسادىق. تاڭدالعان ۇمىتكەرلەر بۇدان ءارى حالىقپەن قويان-قولتىق جۇمىس جاساۋعا مۇددەلى بولادى دەگەن ويدامىن, – دەدى.
بوكەي ورداسى, جانىبەك, جاڭاقالا, سىرىم, قاراتوبە, تاسقالا جانە شىڭعىرلاۋ اۋداندارىنان «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ءتىلشى قوسىنىنا كەلىپ تۇسكەن حابارلار مەن دەرەكتەر سايلاۋ وسى وڭىرلەردىڭ بارىندە ۇيىمشىلدىقپەن ءارى قانداي دا ءبىر قۇقىق بۇزۋشىلىقسىز, كەمشىلىكسىز وتكەنىن كورسەتەدى. سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنە سايلاۋ بارىسىندا ءوتىنىش-شاعىمدار تۇسپەگەن. داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرىنە, ءتىپتى, ءتيىستى دەڭگەيدەگى داۋىستى جيناي الماعان ۇمىتكەرلەردىڭ وزدەرى دە تەرىس پىكىر ايتپاعانىن وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى اباي حامزين ايتىپ بەردى.
ءبىر كۇننەن كەيىن اقجايىق وڭىرىندە اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدىڭ ەكىنشى نەگىزگى كەزەگى وتكىزىلمەك. سوڭعى تۇيەنىڭ جۇگى اۋىر دەگەندەي, بۇل كۇنى نەگىزىنەن تۇرعىندار سانى كوبىرەك اۋداندار مەن ورال قالاسىنا قاراستى كەنتتىك وكرۋگتەردە تاڭداۋشىلار ءوز تاڭداۋلارىن جاساماق.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان».
باتىس قازاقستان وبلىسى.
ۇيىمشىلدىقپەن ءوتتى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا كەشە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بىرقاتار اۋداندارىندا اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ سايلاۋى باستالدى.
ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت قولعا الىنىپ وتىرعان اكىمدەر سايلاۋى شىعىستا 7-8 تامىزدا جۇزەگە اسىرىلماق. تارقاتىپ ايتار بولساق, اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋى كەشە اباي, اياگوز, بەسقاراعاي, بورودۋليحا, گلۋبوكوە, زىريان, كوكپەكتى, ۇلان اۋداندارىندا ءوتتى. بۇگىن سەمەي قالاسىندا, جارما, زايسان, كاتونقاراعاي, كۇرشىم, تارباعاتاي, ءۇرجار, شەمونايحا اۋداندارىندا اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ سايلاۋى وتپەك. سايلاۋعا زەينەت جاسىنا تولماعان بۇرىنعى اكىمدەر دە قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى. حالىق قالاۋلىلارى تاڭداعان اكىمدەر الداعى ءتورت جىلدا حالىق ءۇشىن ايانباي قىزمەت ەتپەك. وڭىردە اكىمدەردى سايلاۋ ناۋقانىنىڭ ەكى كۇنگە سوزىلۋىن شىعىس قازاقستان وبلىستىق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ەركىنبەك ايازباەۆ اۋىلدىق وكرۋگتەر سانىنىڭ كوپتىگىمەن تۇسىندىرەدى.
ەركىنبەك مۇقاتاي ۇلىنىڭ بەرگەن اقپاراتتارىنا سۇيەنەر بولساق, وبلىستا جالپى سانى 252 ماندات بولسا, وعان ۇمىتكەرلەردىڭ سانى 740 ادامدى قۇراعان. ياعني, ءبىر ورىنعا 2-3 كانديداتتان كەلگەن. ونىڭ ىشىندە وبلىستاعى اۋدان دەڭگەيىندەگى 6 قالا بويىنشا (اياگوز, زايسان, شار, شەمونايحا, زىريان, سەرەبريانكا) 16 ۇمىتكەر, 21 كەنت بويىنشا 63 ۇمىتكەر, 225 اۋىلدىق وكرۋگتەر بويىنشا 661 ۇمىتكەر باقتارىن سىناۋعا ءوتىنىش بەرگەن ەكەن.
– الدىن الا بارلىق دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قاجەتتى كومەكتەر كورسەتىلدى. سايلاۋ وتەتىن ۋچاسكەلەر تولىقتاي قاجەتتى زاڭنامالارمەن, سايلاۋ ەرەجەلەرى تۋرالى نۇسقاۋلىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. دايىندىق جۇمىستارى تامىز ايىنىڭ 3-ىنە دەيىن تۇگەلدەي اياقتالدى, – دەدى شىعىس قازاقستان وبلىستىق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ەركىنبەك ايازباەۆ بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا.
ۇلان اۋدانىنداعى اكىمدەر سايلاۋىندا 48 ۇمىتكەر باق سىنادى. جالپى جيىنى 16 وكرۋگ پەن كەنتتىڭ ارقايسىسىنان ءۇش ۇمىتكەردىڭ سايلاۋعا ءتۇسۋى اۋداننىڭ بۇل ساياسي ناۋقانعا قانشالىقتى دايىندىقپەن كەلگەنىن كورسەتسە كەرەك.
سونداي-اق, اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ 13 دەپۋتاتى داۋىس بەرۋگە ۋاقىتىنان بۇرىن كەلىپ, اسقان بەلسەندىلىك تانىتۋى دا سونىڭ دالەلى. ەلدىڭ اتىنان تاڭداۋ جاساۋ جاۋاپكەرشىلىگىن جان-تانىمەن تۇسىنە بىلگەن حالىق قالاۋلىلارى ءۇشىن سايلاۋدىڭ ءادىل ءارى ناتيجەلى ءوتۋى وتە ماڭىزدى. ويتكەنى, ەل اتىنان سايلانعان اكىمنىڭ قىزمەتىنە بەلگىلى مولشەردە دەپۋتاتتار دا جاۋاپتى بولاتىنى ءسوزسىز. بۇل پايىمىمىزدى اۋداندىق ءماسليحات حاتشىسى نازيگۇل سەيسەمبينا دا بەكىتە ءتۇستى.
– حالىق بىزگە سەنىم ءبىلدىردى. ەندى سول سەنىمنىڭ ۇدەسىنەن شىعۋعا مىندەتتىمىز. وسىعان دەيىن اۋىل مەن كەنتتىڭ, اۋداندىق ماڭىزعا يە قالالاردىڭ اكىمدەرى تاعايىنداۋ ارقىلى قىزمەتكە كەلەتىن. ول اتقارعان قىزمەتىنىڭ ساپاسى ءۇشىن كوبىنە تەك اۋدان باسشىسىنىڭ الدىندا عانا جاۋاپتى بولاتىن. ال بۇگىنگى وزگەرىستىڭ ناتيجەسىندە اكىمدىككە ۇمىتكەرلەردى اۋدان باسشىسى ۇسىنعانىمەن, ونى تاڭدايتىن – دەپۋتاتتار. دەپۋتاتتار ءوز كەزەگىندە حالىقتىڭ جاعدايىن ويلايتىن, سايلاۋالدى باعدارل