مەنىڭ اجەم ءمىنۋارا نۇرتازاقىزى ومبى قالاسىنىڭ تۇبىندەگى باكىزە دەگەن اۋىلدا دۇنيەگە كەلگەن. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, قوي جىلى, كۇن جىلىنىپ, تولدەر قورادان شىعىپ, جەر اياعى كەڭىگەن كەزدە تۋعان.
مەنىڭ اجەم ءمىنۋارا نۇرتازاقىزى ومبى قالاسىنىڭ تۇبىندەگى باكىزە دەگەن اۋىلدا دۇنيەگە كەلگەن. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, قوي جىلى, كۇن جىلىنىپ, تولدەر قورادان شىعىپ, جەر اياعى كەڭىگەن كەزدە تۋعان. ال قۇجاتتا 1916 جىلى 8 ناۋرىزدا تۋدى دەپ كورسەتىلگەن. بيىل 98 جاسقا كەلەدى. قوس عاسىردىڭ كۋاسى بولعان كوكىرەگى وياۋ, كوڭىلى اشىق قاريانىڭ كەۋدەسى سىر ساندىق ەكەنى داۋسىز.
اجەم وتە اڭگىمەشىل, وتكەن-كەتكەندى جادىندا بەرىك ساقتايتىن, رۋحى بيىك ادام. سوندىقتاندا بولار, وسى جاسقا دەيىنگى كورگەن-بىلگەنىن كۇنى-بۇگىنگىدەي ەتىپ ايتىپ وتىرادى. سونىڭ ىشىندەگى ماڭىزدىلارىنىڭ ءبىرى قاجىمۇقاندى كورگەندىگى دەپ ويلايمىن.
– ۇمىتپاسام, 8-9 جاسىمدا بولار, – دەيدى اجەم, – ءبىزدىڭ اۋىلعا قاجىمۇقان كەلدى. ۇلكەن اتالارىمىزدىڭ ءبىرىنىڭ ۇيىنە ءتۇستى. كەشكە قاراي اكەم, شەشەم, اعالارىم سوندا كەتكەن. مەنىڭ دە كورگىم كەلدى. ويتكەنى, باتىر اعا تۋرالى تالاي قيال-عاجايىپ اڭگىمەلەردى ەستىگەنمىن. «ۇستىنە تاس قويىپ ۇرعىزادى. اربا-شانالاردى سۇيرەيدى, قارسى كەلگەننىڭ ءبارىن جىعادى» دەگەن ەل اۋزىنداعى وقيعالار ماعان تانىس. باتىر اعا دەپ اتاپ وتىرعانىم, اكەم ىلعي قاجىمۇقان تۋرالى ايتقاندا وسىلاي دەپ وتىراتىن. شىنىندا الپامىس, قوبىلاندىلار سونداي بولعان شىعار. ويىن بالاسىمىز. ۇيگە كەلىسىمەن قاتىپ ۇيىقتاپ قالىپپىن. ءتۇن ورتاسىندا ويانىپ كەتسەم, ۇيدە ۇلكەندەر جاعى جوق ەكەن. اتىپ تۇرىپ, كوپشىلىك جينالعان ۇيگە قاراي جۇگىرە جونەلدىم. جايشىلىقتاعى قاراڭعىعا اتتاپ باسپايتىن قورقاقتىعىم ءبارى جايىنا قالدى. قاجىمۇقان وتىرعان ۇيگە قالاي جەتكەنىمدى بىلمەيمىن. كەلسەم, سىعىلىسقان ادامداردان اياق الىپ جۇرە المايتىنداي ەكەن. ءبىر جاقسىسى مەن سەكىلدى بالا-شاعانىڭ قاتارى سيرەگەن. ۇلكەندەردىڭ اراسىنان ەپتەپ ءوتىپ, تورگى بولمەگە جاقىندادىم. ەسىك شالقاسىنان اشىق, توردە قاسقايىپ وتىرعان ادامدى كوردىم. كوردىم دە, قالت تۇرا قالدىم. ءارى قاراي جىلجۋعا باتىلىم جەتپەدى. سەسكەنىپ قالعاندايمىن. سەبەبى, ونىڭ وتىرعان تۇرقىنان, بەت الپەتىنەن بالا تۇگىل, ۇلكەن ادامنىڭ ءوزى قايمىعاتىنداي ەكەن. ەرىندەرى جىرىم-جىرىم, قۇلاعىنىڭ تۇبىندە ءبىر نارسە ءىلىنىپ تۇرعانداي كورىندى. سويلەپ وتىر ەكەن. دەنەسىنىڭ ۇلكەندىگىنەن شىعار داۋسى الىستان كۇڭگىرلەپ ەستىلەدى. يىعى ءوزى وتىرعان قابىرعانى تولىق جاۋىپ تۇرعانداي بولدى. قاراپ تۇرا بەرۋگە شىداماي, بوساعا جاقتا ايەلدەردىڭ اراسىندا وتىرعان شەشەمنىڭ قاسىنا جايعاستىم. ازدان سوڭ شەشەم ەكەۋمىز ۇيگە قايتتىق. ەرتەڭىنە اكەم نۇرتازا شاي ۇستىندە باتىر اعانى ەلدىڭ 3-4 جىگىتى ومبىعا الىپ كەتكەندىگىن, ءارى قاراي ول كىسى پاتشا تۇراتىن قالا – پەتەربورعا ويىن كورسەتۋگە باراتىندىعىن ايتىپ وتىردى.
بۇل اڭگىمەنى ايتقان كەزدە اجەم ەرەكشە تولقىپ, بالالىق شاعىنداعى سول ءبىر كورىنىستى ەسكە الىپ, قاجىمۇقاندى كورگەندىگىن ماقتان ەتەتىنىن بايقاتاتىن. ودان ءارى بۇكىل ومبى جۇرتشىلىعىنىڭ بالۋان بابانى قالاي قۇرمەتتەيتىندىگىن, ول كىسى كەلگەندە اۋىل ادامدارىنىڭ تايلى-تۇياعى قالماي قوناق تۇسكەن ۇيگە جينالاتىندىعىن, ول كۇن ومبى قازاقتارىنا مەرەكەمەن بىردەي بولاتىنىن اڭگىمە ەتىپ وتىراتىن. اجەم بۇگىندە بۇدان 82 جىل بۇرىن كەلىن بولىپ تۇسكەن جەرى, رەسەيدىڭ ومبى وبلىسىنىڭ رۋسسكو-پوليان اۋدانىمەن شەكتەس سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ءۋاليحانوۆ اۋدانى, جاسقايرات اۋىلىندا ءىنىم سادىبەك پەن كەلىنىم جاناردىڭ قولىندا باقۋاتتى تۇرىپ جاتىر. سۇيەگىنىڭ اسىلدىعى مەن پاراساتىنىڭ مولدىعىنان بولار, ءالى سول اڭگىمەشىل, اقىلگوي قالپىنان اينىماعان.
ءسارۋار قاماەۆا,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا
ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ
كانديداتى.