ءسۇيۋ مەن سۇيىكتى بولۋدىڭ اراجىگى

ادەتتە, «اكادەمكىتاپ» دۇكەنىنە كوركەم ادەبي كىتاپتار كوپ تۇسە بەرمەيتىن-ءدى. سەبەبى ونداعى سورەلەر توم-توم اكادەميالىق ەڭبەك­تەردەن بوسامايتىنداي كورىنەتىن.

ال مىناۋ, مۇقاباسى جۇپ-جۇقا اڭگىمەلەر جينا­عىنىڭ مۇندا قالاي جول تاۋىپ كەلگەنى ال­عاشقىدا بىزگە جۇمباق بولىپ كورىنگەنى دە راس.

باقساق, كىتاپ اۆتورى ياسۋسي ينوۋە جا­پونيا­داعى ونەر اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى ءارى وسى اكادەميانىڭ ارنايى سىيلىعىنىڭ لاۋ­رەاتى ەكەن.

ءسىرا, بۇل اڭگىمەلەردىڭ اكادەميالىق كىتاپ­تار دۇكەنىنىڭ سورەسىنەن ورىن الۋىنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى دە وسىندا بولسا كەرەك.

«اڭشى مىلتىعى» قولىما تۇسكەن كۇننەن باستاپ, باس كوتەرمەي وقۋعا كىرىسكەنىم ءالى ەسىمدە. ويتكەنى, مۇنداعى اڭگىمەلەر, راسىندا دا قىزىقتى, بىرىنەن-ءبىرى وتكەن تارتىمدى دۇنيەلەر ەدى.

ءبىر قىزىعى, كىتاپقا اتى بەرىلگەن «اڭشى مىلتىعى» اڭگىمەسى جازۋشىنىڭ قى­رىق ەكى جاسىندا, پروزا جانرىنداعى تۇڭعىش جاريالانعان تىرناقالدى تۋىندىسى ەكەن. اتالمىش اڭگىمە باسپاسوزدە جارىق كورىسىمەن-اق قالىڭ وقىرمان قاۋىمنىڭ قى­زىعۋ­شىلىعىن تۋعىزىپ, قولدان-قولعا ءوتىپ كەتە بارادى. سويتە-سويتە, 1950 جى­لى ريۋنوسكە اكۋتاگاۆا اتىنداعى ادەبي سىي­لىققا يە بولادى.

ينوۋە شىعارمالارىندا سابي (جالعىزدىق مۇڭى) دەپ اتالاتىن جاپون ەستەتيكاسىنىڭ رۋحى بار دەپ جازا باستايدى ادەبيەت سىنشىلارى.

راسىندا دا, بۇل اڭگىمە نەسىمەن قۇندى؟ وندا قانداي وي ايتىلعان؟ وقيعاسى قىزىقتى, شىتىرمان با؟..

شىنىمدى ايتسام, «اكادەمكىتاپ» دۇكە­نى­نەن العاش كورگەنىمدە, ماعان ونىڭ تاقىرىبى تارتىمسىزداۋ بولىپ كورىنگەن-ءدى. مۇقاباسى دا سۇرقايلاۋ ەدى. قارا تۋشپەن قالاي بولسا سولاي سالىنا سالعان الدەبىر كەلىنشەكتىڭ بەينەسى تىم-تىم مۇڭدى, قايعىلى بولاتىن.

الايدا ونداعى «اڭشى مىلتىعى» اتتى العاشقى اڭگىمەنى وقىعان ساتتەن باستاپ-اق, بۇل كىتاپتىڭ ءوز كوڭىلىمدەگى ءوڭى دە, ءتۇر-ءتۇسى دە مۇلدە وزگەرىپ سالا بەرگەنىن سەزدىم.

ءيا, سونىمەن؟.. اڭگىمە نە تۋرالى دەيسىزدەر ­عوي.

«اڭشى مىلتىعى» – شارتتى تۇردە ال­عاندا, «سەكونىڭ حاتى», ء«ميدوريدىڭ حاتى» جانە «اياكونىڭ حاتى» دەپ اتالاتىن ءۇش بولىمنەن تۇرادى. بۇل ءۇش حات تا قارتايعان شا­عىندا جالعىزدىق ازابىن تارتىپ, تاۋ-تاستى كەزىپ, اڭشى مىلتىعىن سەرىك ەتىپ جۇرگەن دزەسۋكە ميسۋگي مىرزاعا ارنالعان.

ولاردى جازعان ادامداردىڭ جاسى دا, كوز­قاراسى دا ءارتۇرلى.

كۇيەۋىنىڭ باياعىدا جاساعان ءبىر قاتەلىگىن كەشىرە الماعان اياكونىڭ دزەسۋكە مىرزامەن كوڭىلدەس بولۋىن العاشقى ەكى حاتتا كەش ويانعان, وزگەلەردىڭ كوزىنە تۇسۋگە جاس­قانعان جازىقسىز ماحاببات دەپ قابىلدا­عان وقىرماننىڭ الدىنان سوڭعى حاتتا مۇلدە باسقاشا اقيقات اشىلادى. سەبەبى, اياكو ولەرىنىڭ الدىندا دزەسۋكە ەكەۋىنىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناس قانشالىقتى ءتاتتى بولعانىنا قاراماستان, سونشالىقتى ازاپ­تى بولعانىن مويىندايدى.

سەبەبى, ول ءومىر بويى ءوز كۇيەۋىن سۇيگەنىن, سول ءۇشىن دە, ونى ەشقاشان كەشىرە الماعانىن تۇسىنەدى. جانە اڭگىمەنىڭ وسى ءبىر تۇسىنا جەتكەندە عانا وقىرمان جازۋشىنىڭ ءاۋ باستاعى كوزدەگەن ماقساتىن, ياكي, شىعارمانىڭ تۇپكى يدەياسىن ۇعىنادى. سوندىقتان دا, اياكونىڭ حاتىنداعى: «قۇداي قانداي ايەلدىڭ جازاسىن جەڭىلدەتەدى: ءوزى سۇيمەسە دە, وزگەنىڭ سۇيىكتىسىنە اينالىپ, قىزىق-دۋمانعا ماس بولىپ وتكەن ايەلدىڭ بە, الدە, باقىتتىڭ ءدامىن تاتپاسا دا, مەن ونى ءسۇيدىم دەۋدەن تانباعان ايەلدىڭ بە؟» دەگەن جولدارىن وقىعاندا قالىڭ ويدىڭ شىرماۋىندا قالادى.

«اڭشى مىلتىعى» بۇل كۇندە تەك جاپون ادەبيەتىنىڭ عانا ەمەس, الەم ادەبيەتىنىڭ اسىل قازىناسىنا اينالعان شىعارما دەسەك, ارتىق ايتپاعان بولار ەدىك.

ءسۇيۋ مەن سۇيىكتى بولۋ, ارينە, ءبىر-بىرىنە قاراما-قايشى ۇعىمدار ەمەس. بىراق, وكىنىشكە قاراي, ءسۇيۋ ءارى سۇيىكتى بولا ءبىلۋ – ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ماڭدايىنا جازىلماعان باق ەكەنى راس.

ول تەك, ەر مەن ايەلدىڭ عانا ەمەس, ونەر مەن تالانتتىڭ, دارىندى مەن دارىنسىزدىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردان دا انىق كورىنەدى. سەبەبى, ونەردى ەمەس, ونەردەگى ءوزىن سۇيگەندەردىڭ تالانتى قالايشا تاس-تالقان بولاتىنىنا جۇزدەپ, مىڭداپ مىسال كەلتىرۋ ەش قيىندىق تۋعىزبايدى.

ءسۇيۋ دەگەنىڭىز, شىن مانىندە باقىتتى بولۋعا ۇمتىلۋ جانە سول جولدا كەزىگەتىن ازاپتار مەن قيىندىقتاردىڭ ءبارىن دە جەڭىپ شىعۋ.

سوندىقتان دا, ءوز جەرىڭدى, وتانىڭدى, ۇلتىڭدى جان-تانىڭمەن ءسۇيىپ قىزمەت ەتكەندە عانا پەرزەنتتىك پارىزىڭنىڭ (ماحابباتىڭنىڭ) وتەلگەنىن سەزىپ, ءازيز جانىڭنىڭ تىنىشتىق تابارى حاق.

ال تەك, سۇيكىمدى بولۋدى عانا ويلاساڭ, وندا ساعان ەكى دۇنيەدە دە تىنىشتىق جوق ەكەنى انىق.