كاينوزويدان جەتكەن بالىق

– كەندى ارشىعاندا ەجەلگى جانۋار­لاردىڭ ومىرتقاسى, تاعى باسقا سۇيەك­تەرىنىڭ سىنىعى ەكسكاۆاتور شومىشىنە ءىلىنىپ قالادى. ال وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىنان باستاپ وسى گەولوگيا سالاسىندا جۇرگەن مەنىڭ تاجىريبەمدە ءبىرىنشى رەت قاڭقا تۇتاس قولىمىزعا ءتيدى. توپىراق قىرتىسىنا بايلانىستى عوي, قۇمداۋىت جەرلەردەگى قاڭقالار دۇرىس ساقتالمايدى. قاڭقا ساز بالشىقتا جاتىر, سوندىقتان تۇتاس شىقتى. بىراق ءبىز قانشا تىرىسقانىمىزبەن بالىق قاڭقاسىنىڭ قۇيرىق جاعى ساز بالشىقپەن بىرگە سىنىپ ءتۇسىپ قالىپتى, – دەيدى كەن الىبىنىڭ باس گەولوگى نيكولاي سولومين.

گەولوگتاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا,ولجا كەنىشتىڭ 45 مەتر تەرەڭدىگىنەن تابىلعان. ال تەڭىز دەڭگەيىنەن العاندا 150 مەتر­دەي بولادى. تابىلعان سۇيەكتىڭ تۇرقى ءبىر جارىم مەتردەن اسپاسا, كەم ەمەس. ءبىز بۇل جاڭالىقتىڭ جاي-جاپسارىن ءبىلۋ ءۇشىن بيولوگ اندرەي اندريۋششەنكوعا حابارلاستىق.

– مەن وسى حاباردى ەستىسىمەن ونىڭ ساپالى تۇسىرىلگەن سۋرەتىن الىپ, الماتىلىق ارىپتەسىم, پولەونتولوگ دميتري مالاحوۆقا حابارلاسقان ەدىم. «بۇل سۇيەك ارينە, ەجەلگى كەسىرتكەلەردىڭ ءبىر ءتۇرى نەمەسە باسقا جانۋار ەمەس, بالىق ەكەنى ايقىن. بىراق جاسىن, بالىقتىڭ قاي تۇرىنە جاتاتىنىن تەك ول تابىلعان تەرەڭدىكتىڭ توپىراق قىرتىسىن زەرتتەۋدەن كەيىن ايتۋعا بولادى», دەدى دميتري. مەن دە ارىپتەسىمنىڭ سوزىنە تولىق قوسىلامىن, زەرتتەمەي تۇرىپ, سۋرەتكە قاراپ پالەندەي قورىتىندى جاساۋعا بولمايدى, – دەدى اندرەي.

ال كەن كاسىپورنىنىڭ باس گەولوگى  نيكولاي سولومين بالىقتىڭ جاسىن ايتۋعا باتىلدىق جاسادى.

– ارينە بيولوگتاردىڭ سوزىنە قو­سىلامىن. بالىقتىڭ قاي ءتۇرى, تاعى باسقا اقپاراتتاردى ايتۋ ولاردىڭ ەنشىسىندە. الايدا, بۇل تابىلعان جانۋاردىڭ جاسىنا بايلانىستى پىكىر ايتا الامىن. سەبەبى گەولوگيادا اڭگىمە الدىمەن  جەر قىرتىستارى تۋرالى بولادى عوي. ءبىز تاپقان قاڭقا پولەوگەندىك ەكەنى ايقىن. ول تابىلعان جەر قىرتىسى ءبىزدىڭ داۋىرگە جاقىن, ياعني 20 ميلليون مەن 60 ميلليون جىلدار اراسى. بالىقتىڭ جاسى كەم دەگەندە 20 ميلليون جىل بولادى, ياعني قاڭقا كاينوزوي داۋىرىنە تيەسىلى, – دەدى نيكولاي يۆانوۆيچ.

بيولوگتار ءوز ءسوزىن ايتا جاتار. قاشار بالىعىنىڭ قاڭقاسى جەرگىلىكتى مۋزەي سورەسىنەن ورىن الادى.

قوستاناي وبلىسى,

رۋدنىي قالاسى