«دەنساۋلىق جولى – 2013» اكتسياسى اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ مەن الدىن الۋعا باعىتتالعان
قازىرگى ۋاقىتتا باستاپقى مەديتسينالىق سانيتاريالىق كومەككە (بمسك) اۋرۋدى الدىن الا سكرينينگتىك انىقتاۋ مەن مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار كەشەنى, اۋىل جانە قالا حالقىن سالاماتتى ءومىر سالتىن بەلسەندى ۇستانۋعا ناسيحاتتاۋ دا كىرەدى.
وسىعان بايلانىستى قازاقستاندا جىل سايىن 1 شىلدەدەن 31 تامىزعا دەيىن كەڭ اۋقىمدى «دەنساۋلىق جولى» اكتسياسى وتكىزىلەدى, ونىڭ ماقساتى – الەۋمەتتىك ماڭىزدى اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋ ماڭىزدىلىعى مەن الدىن الۋ ماسەلەسى جونىندە اۋىل تۇرعىندارىن اقپاراتتاندىرۋدى بارىنشا كوتەرۋ, مەديتسينالىق جانە كونسۋلتاتسيالىق كومەك بەرۋ.
«دەنساۋلىق جولى – 2013» اكتسياسى اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ مەن الدىن الۋعا باعىتتالعان
قازىرگى ۋاقىتتا باستاپقى مەديتسينالىق سانيتاريالىق كومەككە (بمسك) اۋرۋدى الدىن الا سكرينينگتىك انىقتاۋ مەن مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار كەشەنى, اۋىل جانە قالا حالقىن سالاماتتى ءومىر سالتىن بەلسەندى ۇستانۋعا ناسيحاتتاۋ دا كىرەدى.
وسىعان بايلانىستى قازاقستاندا جىل سايىن 1 شىلدەدەن 31 تامىزعا دەيىن كەڭ اۋقىمدى «دەنساۋلىق جولى» اكتسياسى وتكىزىلەدى, ونىڭ ماقساتى – الەۋمەتتىك ماڭىزدى اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋ ماڭىزدىلىعى مەن الدىن الۋ ماسەلەسى جونىندە اۋىل تۇرعىندارىن اقپاراتتاندىرۋدى بارىنشا كوتەرۋ, مەديتسينالىق جانە كونسۋلتاتسيالىق كومەك بەرۋ.
2013 جىلى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق «دەنساۋلىق جولى» ناۋقانىنىڭ باستى نازارى ادام پاپپيلوماسى ۆيرۋسىنا (اپۆ) قارسى ەكپە ەگۋ ءجونىندە سونىمەن قاتار, قان اينالىم جۇيەسى اۋرۋىنىڭ (ارتەريالدىق گيپەرتونيا, جۇرەك يشەميالىق اۋرۋى, ينسۋلت), تۋبەركۋلەز, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ پروفيلاكتيكالىق مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ (سكرينينگتىك تەكسەرۋ), سول سياقتى, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋدى ناسيحاتتاۋ تۋرالى حالىققا جوعارى دەڭگەيدە اقپارات بەرۋ.
ناۋقان شالعايداعى اۋىلدىق جەرلەرگە كارديولوگيا, تۋبەركۋلەزگە قارسى, ونكولوگيالىق, تەراپيالىق قىزمەتتەر مەن ايماقتاردا سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ قىزمەتتەرىنىڭ ماماندارىن جۇمىلدىرۋ ارقىلى, مەديتسينالىق جانە كونسۋلتاتيۆتىك كومەك كورسەتۋ, جەدەل تەكسەرۋ ادىسىمەن زەرتحانالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن تارتۋ ارقىلى اپۆ-عا قارسى ناسيحات جۇرگىزۋگە باعىتتالعان ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى ءۇشىن وڭتايلى مەديتسينالىق بريگادالارىن جىبەرەدى.
«دەنساۋلىق جولى – 2013» اكتسياسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – اۋىل تۇرعىندارىن اقپاراتتىق-ءبىلىم بەرۋ ناۋقانىمەن كەڭ اۋقىمدى قامتۋ, جۇرەك-قان تامىر اۋرۋىنىڭ ەرتە انىقتالۋى جانە ونىڭ الدىن الۋ, ونكولوگيالىق اۋرۋ, تۋبەركۋلەز جانە مىنەز-ق ۇلىق قاۋىپ-قاتەر فاكتورى, دەنساۋلىقتى نىعايتۋ مەن ساقتاۋ شارالارى, سالاماتتى ءومىر سالتىن جۇرگىزۋگە داعدىلاندىرۋ, ءوز دەنساۋلىعىنا دەگەن ورتاق جاۋاپكەرشىلىكتى قالىپتاستىرۋ ءجونىندە بمسك قىزمەتكەرلەرى مەن اۋىل تۇرعىندارىنا كونسۋلتاتيۆتى پروفيلاكتيكالىق كومەك كورسەتۋ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى مەن 20122016 جىلدارعا ارنالعان ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋدى دامىتۋ باعدارلاماسى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى – ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى, ونىڭ ىشىندە جاتىر موينىنىڭ وبىرىن (جمو) ەرتە انىقتاۋدا سكرينينگتىك تەكسەرۋ جۇرگىزۋ مەن الدىن الۋ بولىپ تابىلادى.
جمو-نىڭ باستى سەبەبى (70%) ادام پاپپيلوماسى ۆيرۋسى, اسىرەسە, جوعارى ونكوگەندى 15 شتامم, ال 16 مەن 18 شتاممى ادام ءۇشىن قاۋىپتى جانە جاتىر مويىنى جاسۋشاسىندا قاتەرلى ىسىكتىڭ قايتا پايدا بولۋىن ا اكەپ سوعۋى مۇمكىن ەكەندىگى ناقتى دالەلدەنگەن.
حالىققا بۇگىنگى كۇنى وبىردىڭ ۇكىم ەمەس ەكەندىگى تۋرالى اقپارات بەرۋ قاجەت. ددۇ ساراپشىلارىنىڭ باعالاۋى بويىنشا وبىردان بولاتىن بارلىق ءولىم-ءجىتىمنىڭ 30%-دان جوعارىسىن اپۆ-عا قارسى ەكپە ەگۋ تۇرىندە الدىن الۋ مەن اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ جانە سالاماتتى ءومىر سالتىنىڭ ء(سوس) مىنانداي قاعيدالارىن: دۇرىس جانە تولىققاندى تاماقتانۋ, بەلسەندى ءومىر ءسۇرۋ, تەمەكى تارتۋ مەن مولشەردەن تىس ىشىمدىكتى پايدالانۋ, كۇيزەلىسكە قارسى تۇرا ءبىلۋ ارقىلى الدىن الۋعا بولادى. ەرتە جىنىستىق قاتىناسقا ءتۇسۋ, ەرتە كەزدەگى 16 جاسقا دەيىنگى جۇكتىلىك, تۋ مەن جاساندى تۇسىك, جىنىستىق سەرىكتەستى ءجيى اۋىستىرۋ, جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن جۇقپالاردى جۇقتىرۋ قاۋپىن تۋدىراتىن, سونىڭ ىشىندە اپۆ-ى تۋرالى تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزۋ وتە ماڭىزدى.
قازىرگى مەديتسينا ءبىر ورىندا تۇرمايدى, ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن دە كۇرەس ادىستەرى ۇنەمى جەتىلدىرىلۋدە.
بۇگىنگى كۇنى اپۆ-عا قارسى ەكپە ەگۋ – بۇل, اپۆ-عا قارسى تۇراقتى يممۋنيتەتتى قامتاماسىز ەتەتىن جمو-نىڭ باستاپقى الدىن الۋ ءادىسى جانە ونى ءسوس-ءتىڭ ەلەمەنتى دەپ ساناۋعا بولادى. قازاقستاندا اپۆ-عا قارسى قولدانىلاتىن ەكپە دارىلىك قۇرالداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىندا ساراپتاۋدان ويداعىداي ءوتتى جانە جمو-نىڭ الدىن الۋدا ءتيىمدى جانە قاۋىپسىز قۇرال بولىپ تابىلادى.
قازاقستاندا اپۆ-عا قارسى ەكپە ەگۋدى جۇرگىزۋ تاجىريبەسىنە ۇسىنىلعان جاستاعى توپتار – بۇل, 11-12 جاستاعى جىنىستىق قاتىناسقا تۇسپەگەن ءجاسوسپىرىم قىزدار, ولاردىڭ اتا-اناسىنىڭ جازباشا رۇقساتى مەن ناۋقانعا ەرىكتى تۇردە قاتىسۋى. بەلگىلەنگەن جاستاعى توپقا ەكپە ەگۋ تەگىن جۇرگىزىلەدى. كورسەتىلگەن جاس مولشەرىنە سايكەس كەلمەگەن, بىراق اپۆ-عا قارسى ەكپە الۋدى قالايتىن ايەلدەر مەن قىزدار يممۋنيزاتسيالاۋ ورتالىقتارى مەن ەكپە ەگۋ كابينەتتەرىندە اقىلى تۇردە ەكپە الۋلارىنا بولادى.
بارلىق قىزىعۋشىلىق تانىتقان تاراپتاردىڭ مىندەتى باق-تىڭ, مەملەكەت پەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ بەلسەندى قولداۋى ارقىلى قالىڭ بۇقارا اۋىل جانە قالا تۇرعىندارىنا, مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر مەن ءبىلىم بەرۋ ماماندارىنا, جۇمىس بەرۋشىلەرگە, اتا-انالار مەن ءجاسوسپىرىم قىزدارعا جمو-نى ەرتە انىقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى, باسقا دا الدىن الۋ شارالارى مەن ەكپەنىڭ ارتىقشىلىعىن, باستى سەبەپ جمو بولىپ وتىرعان اپۆ-عا قارسى ءتيىمدى ەكپە بار ەكەندىگى تۋرالى انىق جانە ناقتى اقپارات بەرۋ. قازىرگى جاعدايدا اپۆ-عا قارسى ەكپە ەگۋ مەن ونكولوگيالىق اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ ءۇشىن سكرينينگتىك تەكسەرۋدەن ۇنەمى ءوتۋ – جمو-دان ەڭ جاقسى قورعانىس.
«دەنساۋلىق جولى – 2013» اكتسياسى كەزەڭىندە رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە اۋىلدىق جەردەگى باستاپقى مەديتسينالىق سانيتاريالىق كومەك ۇيىمىندا ءتۇرلى مامانداردى تارتۋمەن «اشىق ەسىك» كۇندەرىن وتكىزۋ جوسپارلانۋدا. اپۆ-عا قارسى ەكپە, اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ, جۇرەك-قان تامىر اۋرۋلارى, تۋبەركۋلەزدىڭ الدىن الۋ بويىنشا اقپاراتتىق-ءبىلىم بەرۋ ماتەريالدارىن تاراتۋ ءۇشىن مەديتسينالىق كوللەدج ستۋدەنتتەرىن, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىن, ەرىكتىلەردى تارتۋ ارقىلى مىنەز-ق ۇلىق قاۋىپ-قاتەر فاكتورلارىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا دەنساۋلىق مەكتەپتەرىنىڭ, ارتەريالدى گيپەرتونيا مەن سالاماتتى ءومىر سالتىن جۇرگىزۋ مەكتەپتەرىنىڭ جۇمىستارى ىسكە قوسىلۋدا. قان اينالىمى جۇيەسىنىڭ اۋرۋى مەن تۋبەركۋلەزدىڭ الدىن الۋ, اپۆ-عا قارسى ەكپە ەگۋ ماسەلەسى بويىنشا بمسك مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرىن وقىتاتىن سەمينار-ترەنينگ وتكىزىلەدى.
بۇگىنگى كۇنى مامانداردىڭ باستى كۇشى حالىقتىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا دەگەن ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى مەن سالاماتتى ءومىر سالتىن ءجۇرگىزۋگە حالىقتىڭ بەيىمدىلىگىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
الۋا مىرزاحانوۆا,
سالاۋاتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ پروبلەمالارى
ۇلتتىق ورتالىعى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ باسشىسى.