«قوسپاسىز تازا گاۋھار»

وسىعان بايلانىستى بولار ەڭ قاتتى كريستالل – گاۋھار – جاقىن كۇندەرى 25 جىلدىعىن اتاپ وتەتىن ەۋرازيالىق بانكتىڭ اشىقتىعى مەن سەنىمدىلىگىنىڭ نىشانىنا اينالدى. باستاپقىدا ەۋرازيالىق ونەركاسىپ توبىنىڭ كاسىپورىندارىنا قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن قۇرىلعان بانك ۋاقىت وتە كەلە امبەباپ قارجى ينستيتۋتىنا دەيىن ءوسىپ, 2000 جىلدان باستاپ قازاقستاننىڭ ءىرى ون بانكتەرىنىڭ قاتارىنا تۇراقتاندى.

ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى جانە ەۋرازيالىق بانكتىڭ نەگىزىن قالاۋشىلارىنىڭ ءبىرى الەكساندر ماشكەۆيچ قارجى ينستيتۋتىنىڭ 25 جىلدىق قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرىنە جوعارى باعا بەردى. وسى جىلدار ىشىندە بانك ەل ەكونوميكاسى­نا كرەديت تۇرىندە 4,8 ترلن تەڭ­گە با­عىتتادى, ونىڭ ىشىندەگى 3,5 ترلن تەڭگەسى ەكونوميكانىڭ ءتۇر­لى سالا­لارىنداعى مىڭنان اس­تام جوبانى قارجىلاندىرۋعا جۇم­سالدى. مۇنىڭ ءبارى تاۋارلار مەن قىز­مەت­تەرگە, جۇمىس ورىندارى مەن جال­اقىلارعا, كاسىپورىندار مەن ينفرا­قۇرىلىم وبەكتىلەرىنە اينالدى.

وسى ۋاقىت ارالىعىندا بانك سالىقتار مەن الىمدار تۇرىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 72,5 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى اۋداردى, ال بۇل ون ءۇش مەكتەپ, سەگىز بالاباقشا جانە ءۇش ەمحانا قۇرىلىسىنا جۇم­سالاتىن شىعىستارعا تەڭ قارجى. بۇل رەتتە Eurasian Resources Group بۇكىل قارجى-ونەركاسىپتىك توبىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاعا قوسقان ۇلەسى ءىجو-ءنىڭ 4%-ىنا تەڭ – قازاقستاندىق مەديتسيناعا نەمەسە ءبىلىم بەرۋگە ارنالعان جيىنتىق شىعىستار شامامەن وسىنى قۇرايدى.

رەسپۋبليكاعا تۇراقتى نارىق­تىق ەكونوميكانى قۇرۋعا كومەك­تەسىپ, ەۋرازيالىق اكتيۆتەردى 935 ەسەگە – 1,070 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتتى, كرەديت پورتفەلىن 450 ەسەگە – 647 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوسىردى جانە كاپيتالدى 27 ەسەگە – 102,2 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتىردى. بىرنەشە جىل بۇرىن بانك بولشەك بيزنەستىڭ دامۋىنا نازار اۋدارا وتىرىپ, بيزنەس-مودەلگە تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. ەگەر 2017 جىلعا دەيىن پورتفەلدەگى جانە بانك پايداسىنداعى كورپوراتيۆتىك بيزنەستىڭ ۇلەسى 70%-دان اسسا, قازىر جاعداي كەرىسىنشە. قازاقستاننىڭ بانكتىك سەكتورى قيىن كەزەڭدى باسىنان كەشىرىپ جاتقاندا, ەۋرازيا­لىق بانكتىڭ قۇرعان بيزنەس-مودە­لى بولشەك بيزنەستىڭ ءارتۇرلى سارا­لا­نى­مىنداعى جەتەكشى پوزيتسياسىن­دا بولۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى: ەۋرا­زيالىق بانك 55% نارىقتىق ۇلەسى­مەن اۆتوكرەديت بەرۋدە كوش ال­دىندا. POS-كرەديت بەرۋدە جانە تۇتى­نۋ­شىلىق قارىزدار بەرۋدە – بانك ءۇشىنشى ورىندا تۇر جانە تيى­سىنشە نارىقتىڭ 22% جانە 9% يە.

داعدارىستىڭ تەرىس اسەرىن ەڭسە­رۋگە ۇمتىلا وتىرىپ, ەۋرازيا­لىق بانك ۇلتتىق بانكتىڭ باستاماسى بويىنشا ىسكە اسىرىلاتىن قازاقستاننىڭ بانك سەكتورىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋ باعدارلاماسىنا ءبىرىنشى بولىپ كىردى. باعدارلاما شەڭبەرىندە بانكتى ونىڭ اكتسيونەرلەرى مەن مەملەكەت ەسەبىنەن قايتا كاپيتالداندىرۋ كوزدەلگەن. 2017 جىلدىڭ قازان ايىندا بانك رەتتەلگەن وبليگاتسيالار شىعارۋ ارقىلى 150 ملرد تەڭگە مەملەكەتتىك قاراجات تارتتى جانە اقشانى 15 جىل ىشىن­دە قايتارۋى ءتيىس. ءوز كەزەگىندە, ەۋرازيالىق بانكتىڭ اكتسيونەرلەرى ونى 2022 جىلعا دەيىن 75 ملرد تەڭگەگە بىرلەسىپ كاپيتالداندىرۋعا مىندەتتەندى, ايتا كەتەتىنى 23,2 ملرد تەڭگە قارجى ينستيتۋتىنىڭ كاپيتالىنا ءتۇسىپ ۇلگەردى. 2019 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە اكتسيونەرلەر بانكتىڭ 2018 جىلدىڭ بارلىق بولىنبەگەن پايداسىن, ياعني 11 ملرد تەڭگەدەن استامىن رەزەرۆتىك كاپيتالعا جىبەردى. وسىلايشا اكتسيونەرلەر كليەنتتەر, سەرىكتەستەر جانە مەملەكەت الدىنداعى بارلىق جاۋاپكەرشىلىكتى تۇسىنە وتىرىپ, كاپيتالداندىرۋ بويىنشا ءوز مىن­دەتتەمەلەرىن ورىنداۋدا.

بۇدان باسقا, باعدارلاما شەڭ­بەرىندە بانك وزىنە نەسيە پورت­فەلىن ساۋىقتىرۋ بويىن­شا مىن­دەتتەمەلەردى الدى جانە 2019 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۇمىس ىستەمەيتىن قارىزداردىڭ دەڭگەيىن تومەندەتۋ بويىنشا بانكتەر اراسىندا كوش­باسشى ۇشتىكتە, NPL كورسەتكىشى 8,6% قۇرادى.

بيىل تامىز ايىنان باستاپ ۇلتتىق بانك باس­تاماشىلىق جاسا­عان AQR جو­باسى اياسىندا حالىقارا­­لىق اۋديتورلار ەۋرازيالىق بانك­تى قوس­قاندا 14 قازاقستاندىق بانك­ اكتيۆتەرىنىڭ ساپاسى مەن قار­جىلىق تۇراقتىلىعىن وبەكتيۆتى تۇردە باعالاۋ جۇرگىزۋدە. تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا ەۋرا­زيالىق بانك باسشىلىعى كاسىپ­ورىندار مەن حالىقتى ودان ءارى ساۋىق­تىرۋ, كرەديت بەرۋدى ارتتىرۋ جونىن­دەگى ءىس-شارالار جوسپارىن ازىرلەيدى.

بانك باسقارماسىنىڭ توراعاسى ۆالەنتينا موروزوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەۋرازيالىق بانكتىڭ بۇدان بىلايعى ستراتەگياسى يننوۆاتسيا­لار مەن تسيفرلاندىرۋ ەسەبىنەن باسە­كەگە قابىلەتتىلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان.

تسيفرلى تەحنولوگيالار قازىر سترا­تە­گيالىق تاڭداۋ ەمەس, «گيگيە­نالىق ءراسىم». بانكتەردەگى وزگە­رىس­تەر كەزەڭى كۇن وتكەن سايىن جىل­دامىراق بولىپ بارادى. قازىرگى ۋاقىت­تا ءبىز ءونىمدى يكەمدى ازىرلەۋ (Agile) مودەلى بويىنشا جۇمىستى قاي­تا قۇرۋ­دامىز, ونىمدەردى نارىققا شى­عا­رۋ جىلدامدىعىن ايتارلىقتاي قىس­قارتۋ, ولاردىڭ ساپاسى مەن پاي­دالا­نۋ­شىلاردىڭ قاناعاتتانۋىن جاق­سارتۋ ءۇشىن بىرنەشە كوماندا قۇردىق. ءتيىمدى شە­شىمدەردى باسقا بانكتەرگە قارا­عاندا جىلدام جانە ساپالى ۇسىنۋ ءۇشىن ءبىز ءوز كليەنتتەرىمىزدىڭ قاجەت­تىلىكتەرىن تۇسىنۋگە تىرىسامىز.

مىسالى, بيزنەسكە كرەديت بەرۋدە سكورينگ مودەلى ەسەبىنەن – بانك زاڭدى تۇلعالاردى ەڭ از قۇجاتتار توپتاماسىمەن 30 مينۋت ىشىندە قارجىلاندىرۋ بويىنشا شەشىم قابىلدايدى. وسىنداي ءتاسىل كرەديت بەرۋدە دە قولدانىلادى: قازاقستاندىق اۆتوسالونداردىڭ كوپشىلىگىندە ەۋرازيالىق بانكتىڭ شامامەن 200 ساتۋ نۇكتەسى جۇمىس ىستەيدى. بۇل دا قازاقستاندا ءاربىر ەكىنشى اۆتوكرەديتتى بانكتىڭ بەرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.

ەۋرازيالىق بانككە قاتىستى الەۋمەتتىك ساۋالنامادا قازاق­ستان­دىقتار كرەديت بەرۋدىڭ ءتيىمدى تالاپتارىن, تارتىمدى ونىمدەردىڭ, مىسالى ءبولىپ تولەۋ, سونداي-اق نيەتتەستىكتىڭ ەڭ قىزىقتى بونۋستىق جۇيەسىن اتاپ ءوتتى. شىنىندا دا, بانكتىڭ ەڭ باسەكەگە قابىلەتتى جانە بىرەگەي ونىمدەرىنىڭ ءبىرى PayDA كارتاسى بولدى, ول ءارتۇرلى تاۋارلاردى مىڭداعان كومپانيالار بار سەرىكتەستەر جەلىسىندە عانا ەمەس, ءبولىپ تولەپ ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

قازاقستاندىق بيزنەسپەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا بانك ەكونو­مي­كانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى جوبا­لاردى قولداۋعا باسا نازار اۋدارۋدى جالعاستىرۋدا, كليەنتتىك بازا 25 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىق كومپانيادان تۇرادى, ونىڭ ىشىندە 300 ءىرى كاسىپورىن, ءتۇرلى ونەركاسىپ سالالارى بار. Eurasian Resources Group قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ فلاگمانى – باستى كورپوراتيۆتىك كليەنت. بۇل ونەركاسىپتىك-يندۋست­ريالىق توپ قازاقستاننىڭ تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كەشەنىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن قۇرايدى جانە «قازحروم», سسكوب, «قازاقستان ءاليۋمينيى», ەەك, «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى», «شۇباركول كومىر» جانە «ترانسكوم» سياقتى كاسىپورىنداردى قامتيدى. دەگەنمەن جوعارىداعىمەن سالىستىرعاندا كىشىگىرىم, جالپىلاي العاندا ءىرى سانالاتىن كومپانيالار ەۋرازيالىق كومپانيالارمەن جۇمىس ىستەۋدى ءجون كوردى – 7,3 مىڭنان استام ۇيىم ءوز قىزمەتكەرلەرىنە ەۋرازيالىق بانك كارتاسىمەن جالاقى تولەيدى.

كليەنتتەردىڭ مۇددەلەرى مەن ىڭعايلىلىعى بانككە ءوز ينفرا­قۇرىلىمىن دامىتۋعا ينۆەستيتسيا سالۋ قاجەتتىگىن تالاپ ەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا بانكتىڭ اۋقىمدى ساتۋ جەلىسى بار, وعان ەلدىڭ بارلىق قالاسى­ مەن ءىرى ەلدى مەكەنىندەگى 17 فيليال مەن 126 بولىمشە كىرەدى, وندا 467 بانكومات, 437 تەرمينال جانە 3,5 مىڭ POS-تەرمينال جۇمىس ىستەيدى.

25 جىل ىشىندە قازاقستاننىڭ بانك سەكتورى ايتارلىقتاي وزگەردى. الايدا جاھاندىق داعدارىستار مەن نارىقتىڭ باستى ويىنشىلارىنىڭ اۋىسۋى اياسىندا ەۋرازيالىق بانك بانكتەردىڭ العاشقى وندىعىندا بەرىك پوزيتسيانى, مىقتى بەدەلى مەن كليەنتتەردىڭ سەنىمىن ساقتاي الدى. ء«بىز ءۇشىن بانكتىڭ جيىرما بەس جىلدىعى – بانك بيزنەسى ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەردى باعالاۋ, العا جىلجۋ ءۇشىن ماقساتتاردى بەلگىلەۋ ءۇشىن جاقسى سەبەپ, –  دەپ قورىتىندىلايدى الەكساندر ماشكەۆيچ. – ءاۋ باستان-اق ەۋرازيالىق بانكتىڭ قىزمەت ەتۋىنىڭ نەگىزىنە ءوز ەلىنىڭ «لايىقتى جانە پايدالى كورپوراتيۆتىك ازاماتى» بولۋ – جوعارى ەتيكالىق ستاندارتى قالانعان بولاتىن. قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى جىل سايىن ءوسىپ وتىرۋى ءۇشىن بۇل ماڭىزدى جۇمىس مىندەتتى تۇردە جالعاساتىن بولادى».

ءانۋار احمەتوۆ