بارشامىزعا ءمالىم, اعىمداعى الەمدىك قارجى داعدارىسى ەشبىر مەملەكەتكە وڭ قىرىمەن تانىلىپ قويعان جوق. قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ ەڭ ءىرى الپاۋىت ەلدەرىنىڭ ءوزى قوماقتى قارجىلىق جانە وندىرىستىك توقىراۋلاردى باستان كەشۋدە, ءجۇز مىڭداعان ادام جۇمىسسىز قالۋدا, كوپتەگەن ءوندىرىس ورىندارى جابىلۋدا. داعدارىستىڭ قاۋىپتى اسەرلەرىنەن قازاقستان دا شەت قالعان جوق.
بارشامىزعا ءمالىم, اعىمداعى الەمدىك قارجى داعدارىسى ەشبىر مەملەكەتكە وڭ قىرىمەن تانىلىپ قويعان جوق. قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ ەڭ ءىرى الپاۋىت ەلدەرىنىڭ ءوزى قوماقتى قارجىلىق جانە وندىرىستىك توقىراۋلاردى باستان كەشۋدە, ءجۇز مىڭداعان ادام جۇمىسسىز قالۋدا, كوپتەگەن ءوندىرىس ورىندارى جابىلۋدا. داعدارىستىڭ قاۋىپتى اسەرلەرىنەن قازاقستان دا شەت قالعان جوق.
بارشامىزعا ءمالىم, اعىمداعى الەمدىك قارجى داعدارىسى ەشبىر مەملەكەتكە وڭ قىرىمەن تانىلىپ قويعان جوق. قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ ەڭ ءىرى الپاۋىت ەلدەرىنىڭ ءوزى قوماقتى قارجىلىق جانە وندىرىستىك توقىراۋلاردى باستان كەشۋدە, ءجۇز مىڭداعان ادام جۇمىسسىز قالۋدا, كوپتەگەن ءوندىرىس ورىندارى جابىلۋدا. داعدارىستىڭ قاۋىپتى اسەرلەرىنەن قازاقستان دا شەت قالعان جوق.
بارشامىزعا ءمالىم, اعىمداعى الەمدىك قارجى داعدارىسى ەشبىر مەملەكەتكە وڭ قىرىمەن تانىلىپ قويعان جوق. قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ ەڭ ءىرى الپاۋىت ەلدەرىنىڭ ءوزى قوماقتى قارجىلىق جانە وندىرىستىك توقىراۋلاردى باستان كەشۋدە, ءجۇز مىڭداعان ادام جۇمىسسىز قالۋدا, كوپتەگەن ءوندىرىس ورىندارى جابىلۋدا. داعدارىستىڭ قاۋىپتى اسەرلەرىنەن قازاقستان دا شەت قالعان جوق.
دەگەنمەن, ونىڭ اۋىرتپالىقتارىنا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ سىندارلى ساياساتى اياسىنداعى ەلدەگى ساياسي تۇراقتىلىق پەن جالپى ىسكەرلىككە نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق جۇيە توتەپ بەردى. ايتسە دە, داعدارىس ىسكەرلىك ءجانە تۇتىنۋشىلىق كوزدەردىڭ بەلسەندىلىگىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە اكەلدى, سونىمەن قاتار, قارجىلىق سەكتورعا دا اسەر ەتىپ, ەكونوميكا سالالارىنىڭ ديناميكالىق ءوسۋىنىڭ باسەڭدەۋىنە نەگىزگى سەبەپ بولدى.
الەمدىك نارىقتا قولدانىستاعى ءونىمدەردىڭ باعاسىنىڭ لەزدە قىمباتتاۋى سالدارىنان ۇلتتىق ەكونوميكامىزدا ينفلياتسيالىق قىسىم كۇشەيدى. ەكونوميكالىق داعدارىس اسەرلەرىنەن زارداپ شەكپەس ءۇشىن ەل ەكونوميكاسىن تۇراقتاندىرىپ, ەكونوميكالىق ءوسۋدى قامتاماسىز ەتۋدە عىلىمعا جانە جالپى جۇيەلىك ساراپتاۋعا نەگىزدەلگەن جاڭا كوزقاراستار قاجەت بولدى. ەكونوميكانىڭ وسال جەرلەرىن كورە ءبىلىپ, جاڭا شارالار قولدانۋدى قاجەت ەتتى. مىنە, وسى ماقساتتا ەكونوميكالىق داعدارىسقا توتەپ بەرەتىن ارنايى عىلىمي-تانىمدىق جوبالار, عىلىمي ىزدەنىستەر, عىلىمي جاڭالىقتار ەل ەكونوميكاسىنىڭ وڭدى دامۋىنا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەرى انىق.
ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى دامۋىنا, ەكونوميكالىق ءورلەۋىنە وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ كەلە جاتقان ەلجاندى ازاماتتار, عالىم قايراتكەرلەر بارشىلىق. سولاردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – اسا كورنەكتى عالىم, قر ۇعا اكادەميگى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ابدىعاپپار ءاشىموۆ. عىلىمي دارىندىلىق, باسقارۋ-ۇيىمداستىرۋشىلىق, ىسكەرلىك پەن پاراساتتىلىق سەكىلدى قابىلەتتەر مەن قاسيەتتەر ءبىر بويىندا توعىسقان ابدىعاپپار ءاشىم ۇلى 1989-1991 جىلدارى عىلىم اكادەمياسىنىڭ ماتەماتيكا جانە مەحانيكا ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, 1991-1994 جىلدارى قر ۇعا ينفورماتيكا جانە باسقارۋ پروبلەمالارى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتتەرىن اتقارۋ كەزىندە دە عىلىمنىڭ, ونىڭ ىشىندە ەكونوميكا سالاسىنىڭ وركەندەۋىنە بارىنشا كۇش سالدى. عىلىم مەن ءوندىرىستى ۇشتاستىرۋعا كوپ كوڭىل بولە وتىرىپ جوعارى اتتەستاتسيالاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى رەتىندە عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ شىنايى بولۋىنا قاتاڭ تالاپ قويدى.
اكادەميك ءا.ءاشىموۆتىڭ عىلىمي جاڭاشىلدىق مۇمكىندىگى, جوعارى پاراسات-پايىمى جانە باسقارۋ ءىسى مەن عىلىمي ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنداعى مول تاجىريبەسى كيبەرنەتيكا, اۆتوماتيكا, ينفورماتيكا, جۇيەلىك تالداۋ مەن باسقارۋ عىلىمدارى بويىنشا جاڭا ىزدەنىستەرى سارالاۋ, ساراپتاۋ جۇمىسىنا زور كومەگىن تيگىزدى. وسى جىلدارى عىلىمنىڭ وسى سالالارى بويىنشا جاڭا زەرتتەۋلەر مەن تىڭ ەڭبەكتەر دۇنيەگە كەلگەنى دە, جاڭا تالپىنىستارعا جول اشىلعانى دا اقيقات ەدى.
ابدىعاپپار ءاشىم ۇلىنىڭ ەسىمىن اتاعاندا ەڭ قيىن جانە اسا قاجەتتى ماماندىقتارعا قاتىستى «كيبەرنەتيكا», «اۆتوماتيكا», «ينفورماتيكا», «وڭتايلى باسقارۋ», «جۇيەلىك تالداۋ» اتاۋلارى مەن ۇعىم-ءتۇسىنىكتەرى قاتار جۇرەدى. ويتكەنى, ول – اۆتوماتتىق باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تەورياسى, تەحنيكالىق كيبەرنەتيكا تەورياسى جانە جۇيەلەردى مودەلدەۋ تەورياسىنىڭ وتاندىق مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, سونىمەن قاتار, مەتاللۋرگيالىق ۇدەرىستەردى بولجاۋ جانە تيىمدەندىرۋ تۇيىندەرىن ماتەماتيكالىق مودەلدەۋ ءادىس تەرىن قولدانا وتىرىپ شەشۋدى قازاقستاندا عىلىمي جولعا قويعان العاشقى جانە بىرەگەي مامان.
اكادەميك ءا.ءاشىموۆتىڭ عىلىمي جۇمىسىنىڭ قۇندىلىعى – تەوريالىق قورىتىندىلاردىڭ وندىرىستە قولدانۋى مەن ءوز ناتيجەسىن بەرۋىندە. تەوريا مەن پراكتيكانى ۇتىمدى ۇيلەستىرۋدىڭ شەبەرى اتانعان عالىم عىلىمي ىزدەنىستەردەن تۋعان ويلارىن, قورىتىندىلارىن, ايقىندامالارى مەن انىقتامالارىن ۇنەمى جۇيەلەپ, جاريالاپ حالىق يگىلىگىنە ۇسىنىپ وتىردى. عالىمنىڭ نەگىزگى عىلىم ەڭبەكتەرى بىرەگەيلەندىرۋدىڭ تەوريالىق نەگىزدەرى, اۆتوماتتىق باسقارۋ تەورياسى, جۇيەلىك تالداۋ, ۇيىمداستىرۋ جۇيەلەرىن باسقارۋ, ءوندىرىستىك ۇردىستەردى جوبالاۋ مەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن اۆتوماتتاندىرۋ, تاعى باسقا دا ماسەلەلەردى زەرتتەۋگە ارنالعان. ونىڭ 400-گە جۋىق عىلىمي جۇمىسى مەن 12 مونوگرافياسى ەسەلى ەڭبەگىنىڭ ەڭ جوعارى كورسەتكىشى بولىپ سانالادى. اكادەميك ءا.ءاشىموۆتىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرىنىڭ ناتيجەلەرى سان رەت حالىقارالىق دەڭگەيدەگى عىلىمي جيىنداردا الەم نازارىنا ۇسىنىلعان. اقش, بولگاريا, فرانتسيا, يتاليا, گەرمانيا, جاپونيادا ءار جىلدارى وتكەن فورۋمدار مەن سيمپوزيۋمداردا, كونگرەستەر مەن كونفەرەنتسيالاردا باسقارۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ سالاسى بويىنشا قازاقستان اتىنان وزىق ويلارىن ورتاعا سالىپ, ەل مارتەبەسىن كوتەرگەنىنە الەم عالىمدارى تالاي مارتە كۋا بولعان.
اكادەميك ءا.ءاشىموۆتىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرىنىڭ قۇندىلىعى ەلگە ءمالىم, ونىڭ ءبىر دالەلى – عالىمنىڭ ءداستۇرلى VI استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا «پارامەترلىك رەتتەۋدەگى ماكروەكونوميكالىق تالداۋ جانە مەملەكەتتىك ساياسي-ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە» تاقىرىبىندا بولىپ وتكەن پانەلدىك سەسسيانىڭ مودەراتورى بولۋى. بۇل دا عالىمنىڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى سىڭىرگەن ەڭبەگىنىڭ ەرەكشەلىگىن ايقىندايدى. اتاپ ايتساق, عالىمنىڭ ماكروەكونوميكا سالاسىنداعى نەگىزگى زەرتتەۋلەرى كەلەسى تاقىرىپتارعا باعىتتالعان: ۇلتتىق ءونىم جانە ۇلتتىق تابىستىڭ مولشەرى مەن قۇرىلىمىن انىقتاۋ; جۇمىسسىزدىق جانە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ماسەلەلەرى; ينفلياتسياعا قارسى ساياسات; ەكونوميكالىق ءوسۋ ءتۇسىنىگى مەن فاكتورلارىن زەرتتەۋ; ەكونوميكالىق دامۋدىڭ تسيكلدارى; ۇلتتىق ەكونوميكا مەن سىرتقى ەكونوميكالارمەن ءوزارا اسەرلەرىن زەرتتەۋ.
ءا.ءاشىموۆتىڭ عىلىمي ىزدەنىسىنىڭ ناتيجەسىندە تۋىنداعان جانە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى جەتەكشى عالىمدارمەن (يۋ.بوروۆسكي, ب.سۇلتانوۆ, ج.ءادىلوۆ, د.نوۆيكوۆ, ر.الشانوۆ, ءا.ءاشىموۆ) ءبىرىگىپ ازىرلەنگەن «ۇلتتىق ەكونوميكانى ماكروەكونوميكالىق تالداۋ جانە پارامەترلىك رەتتەۋ» ەڭبەگى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا جاڭا باعىت سىلتەيتىن قۇندى عىلىمي ەڭبەك بولىپ تابىلادى. مونوگرافيانىڭ الەمگە بەلگىلى Springer باسپاسىندا جارىق كورۋىنىڭ ءوزى عىلىمي ەڭبەكتىڭ تەوريالىق جانە پراكتيكالىق قۇندىلىعىنىڭ تەرەڭدىلىگىن كورسەتەدى.
مونوگرافياعا ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ەۆوليۋتسياسى مەن ستاتيكالىق تەپە-تەڭدىگىن رەتتەۋ تەورياسىن قۇرۋ جانە دامىتۋ ماسەلەلەرى ارقاۋ بولعان. تەوريانىڭ ءتيىمدىلىگى ماكروەكونوميكالىق نارىقتاعى ستاتيكالىق تەپە-تەڭدىكتى, اشىق ەكونوميكانى جانە ەكونوميكالىق ءوسۋدى سيپاتتايتىن ماتەماتيكالىق مودەلدەردىڭ نەگىزىندە كورسەتىلدى. سونىمەن قاتار, نارىقتىق ەكونوميكانىڭ ماتەماتيكالىق مودەلدەرى نەگىزىندە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ماكروەكونوميكالىق تالداۋى جۇرگىزىلدى. ماكروەكونوميكالىق تالداۋ جۇرگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگى 2007-2009 جىلدارداعى الەمدىك داعدارىس كەزىندە ايقىن بايقالدى. ۇلتتىق ەكونوميكانى ساراپتاۋ مەن مەملەكەتتىك رەتتەۋدە ماتەماتيكالىق مودەلدەردىڭ قولدانىسى ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتە ءبىلدى. عىلىمي ەڭبەكتە ەكونوميكانى پارامەترلىك يدەنتيفيكاتسيالاۋدىڭ جاڭا ادىستەرى, دەتەرمينيرلەنگەن ماتەماتيكالىق مودەلدەرى مەن جالپى تەپە-تەڭدىكتىڭ ەسەپتەۋلى مودەلدەرىنىڭ ورنىقتىلىعىن باعالاۋ ادىستەرى قاراستىرىلعان. سونىمەن بىرگە, پارامەترلىك رەتتەۋ تەورياسىنىڭ جاڭا قولدانۋ ناتيجەلەرى كەلتىرىلگەن.
سونىمەن, ءتورت بولىمنەن تۇراتىن عىلىمي ەڭبەكتىڭ ماتەريالدارى ەكونوميكانى تۇراقتاندىرۋ شەشىمدەرىنىڭ نۇسقالارى مەن ۇسىنىستارىن, اتسيكلدىك ەكونوميكالىق ساياسات جانە ەكونوميكالىق ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن مەملەكەتتىك ساياساتتى تاڭداۋ مۇمكىندىكتەرىن بەرەدى. وسىنداي قوماقتى عىلىمي ەڭبەكتى تاراۋ-تاراۋ بويىنشا كەلتىرۋدى ءجون كوردىم.
ءبىرىنشى بولىمدە پارامەترلىك رەتتەۋ تەورياسىنىڭ ەلەمەنتتەرى, ەل ەكونوميكالىق جۇيەسىنىڭ ماتەماتيكالىق مودەلدەرىنىڭ قۇرىلىمدىق ورنىقتىلىعىن زەرتتەۋ ادىستەرى, ديسكرەتتى جانە ديناميكالىق جۇيەلەر ءۇشىن پارامەترلىك رەتتەۋ زاڭدارىن تاڭداۋدا ەكونوميكالىق ءوسۋ باعىتىنا سايكەس ناقتىلى ماقسات فۋنكتسيونالدارى تاڭدالعان ۆارياتسيالىق ەسەپتەۋ ەسەپتەرىنىڭ قويىلۋى قاراستىرىلىپ, ءارتۇرلى شەكتەمەلەر شارتىندا ءوز شەشىمىن تاپقان. بيفۋركاتسيالىق نۇكتەلەر تابۋ شارتتارى انىقتالىپ, ءتيىستى زەرتتەۋلەر ءجۇرگىزىلگەن. وسى ماقساتتارعا سايكەس تەورەمالار دالەلدەنگەن . ۇسىنىلعان پارامەترلىك رەتتەۋ تەورياسىنىڭ ناتيجەلەرى ءتۇرلى ەكونوميكالىق جۇيەلەردە قولدانىس تاپقان.
ەكىنشى بولىمدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاسىنىڭ ستاتيستيكالىق دەرەكتەرى نەگىزىندە ۇلت شارۋاشىلىقتارىن سيپاتتايتىن فۋنكتسيالاردىڭ ەكونومەتريكالىق باعالارى كەلتىرىلگەن. ەكونومەتريكالىق فۋنكتسيالار نەگىزىندە ەسەپتەلگەن كەينس جالپى ەكونوميكالىق تەپە-تەڭدىگىنىڭ IS, LM, IS-LM مودەلدەرى جانە كىشى ەلدىڭ اشىق ەكونوميكالىق مودەلى كورىنىس تاپقان. ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تەپە-تەڭدىگىن سيپاتتايتىن ماتەماتيكالىق شەشىمدەرىنە اسەر ەتەتىن ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر ەسەپكە الىنىپ, ءارتۇرلى ەكونوميكا-ماتەماتيكالىق شەشىمدەر ستسەناريلەرى تالقىلانعان.
ءۇشىنشى ءبولىم كونيۋنكتۋرالىق تسيكلدەردىڭ تەورياسىن دامىتۋعا ارنالعان. كوندراتەۆ جانە گۋدۆين تسيكلدەرىنىڭ ماتەماتيكالىق مودەلدەرىنىڭ قۇرىلىمدىق ورنىقتىلىعى زەرتتەلىپ, ناتيجەلەرى كەلتىرىلگەن. سونىمەن قاتار, وسى مودەلدەر نەگىزىندە ماكروەكونوميكانى پارامەترلىك رەتتەۋ ەسەپتەرىن قاراستىرىپ, شەشىمدەرى كەلتىرىلگەن.
ءتورتىنشى ءبولىم جالپى تەپە-تەڭدىكتىڭ ەسەپتەلەتىن مودەلدەرى نەگىزىندە ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ پارامەترلىك رەتتەۋ ناتيجەلەرىن سيپاتتاۋعا ارنالعان. ماكروەكونوميكالىق مودەلدىڭ ۇلكەن ولشەمدەرىن ەسكەرەتىن پارامەترلىك يدەنتيفيكاتسيالاۋدىڭ كوپ اينىمالى فۋنكتسيالارىنىڭ گلوبالدى ەكسترەمۋمىن تابۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن الگوريتمدەرى كەلتىرىلگەن. سونىمەن قاتار, ورتا جانە ۇزاق ۋاقىتقا ارنالعان ەكونوميكالىق تەپە-تەڭدىكتىڭ ەسەپتەلەتىن مودەلدەرى نەگىزىندە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ جانە ەكونوميكالىق اگەنتتەردىڭ كورسەتكىشتەرىن ماكروەكونوميكالىق تالداۋ ناتيجەلەرى سىرتقى اينىمالىلاردىڭ يكەمدىلىگى, ەكونوميكالىق ءوسۋ شارتتارى اياسىندا قاراستىرىلعان. ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ پارامەترلىك رەتتەۋ ەسەپتەرىنىڭ ءتۇرلى ەكونوميكا شارتتارىندا شەشىمدەرى كەلتىرىلگەن.
ارينە, وسىنداي قۇندى عىلىمي ەڭبەك اكادەميك ءا.ءاشىموۆ پەن ونىڭ ءىزباسارلارىنىڭ تالاي جىلعى عىلىمي زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسى رەتىندە تۋىندادى. اۆتورلار ماكروەكونوميكالىق جۇيەنى رەتتەۋدىڭ پارامەترلىك تەورياسى ناتيجەسى بويىنشا 120-دان استام عىلىمي جۇمىس, 5 مونوگرافيا (2 مونوگرافيا بەدەلدى Springer باسپاسىندا, 3- فيزماتليتتە) جاريالادى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى 31 حالىقارالىق عىلىمي فورۋمداردا جانە ارنايى ۇيىمداستىرىلعان استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ V جانە VI سەسسيالارىندا جۇمىس ماتەريالدارى بويىنشا 8 بايانداما جاسالىپ تالقىلاندى. عالىمنىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرى 2011 جىلى نانكين (قحر) قالاسىندا XV حالىقارالىق كونگرەستە جۇيە جانە كيبەرنەتيكا بويىنشا ۇسىنىلعان باياندامالار ىشىنەن عىلىمي ءماندى ناتيجەلەر العاندىعى راستالىپ, ۇزدىك دەپ تانىلىپ, Kybernetes جۋرنالىنىڭ سىياقىسى تاعايىندالىپ جانە ەكى پىكىرمەن «اۆتوماتيكا جانە تەلەمەحانيكا» جۋرنالىندا جاريالاندى. بۇكىلالەمدىك جۇيەلەر مەن كيبەرنەتيكا ۇيىمىنىڭ حV حالىقارالىق كونگرەسىندە ءا.ءاشىموۆتىڭ تەلاۆتورلارمەن بىرگە جاساعان «نارىقتىق ەكونوميكانىڭ مەحانيزمدەرىن پارامەترلىك رەتتەۋ تەورياسىنىڭ نەگىزىندە ءتيىمدى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ جانە ءوندىرۋ ءادىستەرىن دامىتۋ» عىلىمي بايانداماسى «اسا ۇزدىك ماقالا» دەگەن جوعارى ماراپاتقا يە بولدى.
ابدىعاپپار ءاشىم ۇلىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن دايىندالعان (يۋ.بوروۆسكي, ب.سۇلتانوۆ, ج.ءادىلوۆ, د.نوۆيكوۆ, ر.الشانوۆ, ءا.ءاشىموۆ) «ۇلتتىق ەكونوميكانى ماكروەكونوميكالىق تالداۋ جانە پارامەترلىك رەتتەۋ» عىلىمي ەڭبەكتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جانە تەحنيكا سالاسى بويىنشا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك سىيلىققا لايىقتى ۇلكەن ناتيجەلى ەڭبەك دەر ەدىم.
قازىرگى تاڭدا تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان الەمدىك اۋقىمداعى قايراتكەر عالىمنىڭ وسىنشاما جەتىستىكتەرىنىڭ سىرى, مەنىڭشە, ونىڭ ارىنىڭ تازالىعى مەن ءوز كاسىبىنە دەگەن ادالدىعىندا, ەلىنە, جەرىنە دەگەن پەرزەنتتىك ءسۇيىسپەنشىلىگىندە دەپ بىلەمىن. وسى قاسيەتتەر بويىنا ەرتە دارىعان اكادەميك ابدىعاپپار ءاشىم ۇلى ءاشىموۆ ءالى تالاي اسۋلاردى باعىندىرارى ءسوزسىز.
ماقسات قاليمولداەۆ,
قر بجعم عك ينفورماتيكا جانە باسقارۋ پروبلەمالارى ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, قر ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.