قاراشا ايى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋدا تابىستى بولدى دەسەك تە بولادى. ال مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا قاتىستى ايتۋلى وقيعالاردىڭ كوپشىلىگى الماتىدا ءوتتى. مەگاپوليستەگى «بەدەۋلىكتى ەمدەۋدىڭ قازىرگى زامانعى ادىستەرى» ءحى حالىقارالىق كونگرەسى مەن «دەنساۋلىق ساقتاۋ ىسىندەگى يننوۆاتسيالار» حالىقارالىق فورۋمدارى الەمنىڭ ايتۋلى كوشباسشىلارىن توعىستىردى.
قىسقاسى, مۇنداي باستامالاردىڭ بارلىعى دا مەگاپوليستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن العا جىلجىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەرى ءسوزسىز. ونىڭ ۇستىنە الماتىنىڭ رۋحانيات, الەۋمەتتىك جانە دەنساۋلىق سالاسىندا كوشباسشى, ۇلگى بولۋدا جازىلماعان وزىندىك مىندەتتەرى بار. مادەنيەتكە شولىركەگەن, ءبىلىم قۋعان, دەنساۋلىق ىزدەگەن ادامدار الماتىنى دا ىزدەيدى.
سونىمەن سوڭعى ايدا الماتىدا «دەنساۋلىق جولى» باستاماسى اياسىندا نە اتقارىلدى؟ قالا اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ قاراشانىڭ باسىندا پرەزيدەنتتىڭ ءىس باسقارماسى مەديتسينالىق قىزمەتىنىڭ 90 جىلدىعىنا وراي وتكەن «دەنساۋلىق ساقتاۋ ىسىندەگى يننوۆاتسيالار» فورۋمىندا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا «سوۆمينكانىڭ» ەڭ وزىق تاجىريبەلەرىن قالامىزداعى بارلىق ەمدەۋ مەكەمەلەرىن تاراتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن وعان الماتىنىڭ تولىق مۇمكىندىگى بار ەكەندىگىن اتاي كەلە: «دارىگەرلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىك دەڭگەيى تۇراقتى ارتاتىن بولادى, ولاردىڭ دۇرىس جۇمىس جاساۋى ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاسايمىز. الداعى ءۇش جىلدا اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردىڭ جابدىقتالۋ دەڭگەيىن 90 پايىزعا دەيىن جەتكىزەمىز», – دەگەن بولاتىن.
ناتيجەسىندە قازىر الماتىنىڭ بارلىق ەمحانالارى مەن اۋرۋحانالارىندا اۋديت جۇرگىزىلىپ, قانداي مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار بار, قايسىسى جۇمىس ىستەيدى, قايسىسى قاڭتارىلىپ تۇرعانىن انىقتاۋ جۇمىستارى اتقارىلىپ وتىر.
ء بىر كۇندە 8 مىڭعا جۋىق الماتىلىق مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتتى
الدىمەن ىلكىمدى شارالار ىشىنەن الماتىنىڭ «دەنساۋلىق جولى» جوباسىن بولە-جارىپ اتاپ ءوتۋ قاجەت. قازىر قالادا «دەنساۋلىق ايى» ءجۇرىپ جاتىر. 29 قازاندا باستالعان اكتسيا 1 جەلتوقسانعا دەيىن جالعاسادى. بۇل شارا حالىقتى «جاياۋ باراتىن جاقىندىقتا» مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتۋ مەن قالالىقتاردىڭ ءوز دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا ۇمتىلىسىن قۇلشىندىرۋدى كوزدەيدى. ويتكەنى الماتىدا الىستاعىلاردىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن جەتەكشى ەمحانالار مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى بار. بارلىعىندا ءتۇرلى تەگىن سكرينينگتەر جاسالىپ جاتادى. الايدا, تۇرعىندار مۇنداي مۇمكىندىكتەردەن حابارسىز, ياكي بولماسا تۇراقتى تۇردە الدىن الا دارىگەرلەرگە قارالىپ تۇرۋعا مويىندارى جار بەرمەيتىنى جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان بۇل ارەكەتتى جانداندىرۋدى قۇزىرلى مەكەمەلەر ءوز مىندەتىنە الىپ وتىر.
سونىمەن الماتىلىق دارىگەرلەر مەگاپوليستىڭ 30-دان استام شەت ايماعىن موبيلدىك بريگادالارمەن ارالاپ, وزدەرى قارىس قادام جەرگە كەلىپ تۇرعان مەديتسينا ماماندارىنا 8 مىڭ ادام قارالعان.
ەندوكرينولوگ, كارديولوگ, جالپى پراكتيكا دارىگەرى, وفتالمولوگ, گينەكولوگ جانە باسقا كاسىبي دارىگەرلەر قابىلداۋلار وتكىزدى. مۇندا قانداعى حولەستەرين جانە قانت دەڭگەيىن انىقتاۋ ءۇشىن قان تاپسىرۋ ەكسپرەسس-ادىسپەن اتقارىلدى, قان قىسىمى تەكسەرىلدى, ەكگ دياگنوستيكاسى جاسالدى, ايتۆ-ينفەكتسياسىن جانە باسقا دا سىرقاتتاردى انىقتاۋدىڭ ەكسپرەسس-تەستىلەرى جۇرگىزىلدى. مۇنىڭ بارلىعى قادامدىق قولجەتىمدىلىك بارىسىندا اتقارىلدى, ويتكەنى ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرىنىڭ ءوز ەمحانالارىنا بارۋىنا مۇمكىندىكتەرى بولا بەرمەيدى.
سونىمەن قاتار مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى قالا تۇرعىندارى اراسىندا اقپاراتتىق-تۇسىنىك جۇمىستارىن دا قاتار جۇرگىزۋدە. مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ماسەلەلەرى, سكرينينگتىك تەكسەرۋلەردەن ءوتۋ قاجەتتىگى جانە باسقادا تولعاندىراتىن ماسەلەلەر جەتە ءتۇسىندىرىلىپ جاتىر.
وسى ارادا ايتا كەتۋ كەرەك, دەنساۋلىق ايى باستالعان العاشقى 10 كۇننىڭ ىشىندە مەديكتەردىڭ كوشپەلى بريگادالارى ورتالىقتان شالعاي جاتقان 23 ەلدى مەكەندە بولىپ, 5 مىڭنان استام قالا تۇرعىنى ءتۇرلى ماسەلەلەر بويىنشا تەگىن مەديتسينالىق كەڭەس الىپ, تەكسەرۋدەن ءوتىپ ۇلگەرگەن-ءدى.
پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋ بارىسىندا قان قىسىمى جوعارى, قانداعى قانت دەڭگەيى, حولەستەرين دەڭگەيى جوعارى ناۋقاستار انىقتالىپ, ۋچاسكەلىك دارىگەرگە قارالۋعا جىبەرىلدى.
مەگاپوليستەگى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسى
پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ الماتىنى دامىتۋ جونىندەگى كەڭەيتىلگەن كەڭەستە بەرگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا ارناۋلى جيىن وتكىزىلگەن بولاتىن.
وسى جيىندا قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنان, جاراقاتتار مەن جازاتايىم وقيعالاردان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشتەرىن تومەندەتۋ, سونداي-اق حيرۋرگيالىق قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى قارالدى. قالالىق اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردىڭ باس دارىگەرلەرىنىڭ ەسەبىن تىڭداعان شاھار باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرجان باباقۇماروۆ ينسۋلت, ينفاركت, سونداي-اق ومىرگە قاۋىپ توندىرەتىن جاراقاتتارمەن كۇرەسۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن اتاي كەلە: ء«ولىم دەڭگەيىن تومەندەتۋ بويىنشا جوسپارلى جانە جۇيەلى جۇمىس ىستەۋىمىز قاجەت. ءاربىر دارىگەر اۋرۋدىڭ ورشۋىنە اسەر ەتەتىن فاكتورلاردى انىقتاپ, ءولىم-ءجىتىمنىڭ الدىن الۋعا ىقپال ەتەتىن شەشىمدەردى تابۋى ءتيىس», – دەدى.
جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە, مەديتسينالىق جابدىقتاردى جاڭارتۋ ارقىلى كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە بولادى.
جيىنعا قالالىق مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى قاتىسىپ, ولار ءوز تاراپتارىنان ۇيلەستىرۋ كەڭەسى بارىسىندا ايتىلعان بىرقاتار ماسەلەلەردى قاراستىرىپ, قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى حابارلاپ, باياندامالار جاسادى.
الماتىنىڭ ءمامس ەنگىزۋگە دايىندىعى قانداي؟
قاراشا ايىنىڭ العاشقى كۇنىندە الماتىدا وڭىرلىك شتاب وتىرىسى ءوتىپ, الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە. ءبىرتانوۆتىڭ قاتىسۋىمەن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلانعان بولاتىن.
ەندى, مىنە, ءمامس جۇمىسىنىڭ باستالۋىنا بار بولعانى ءبىر اي عانا قالدى. وسى ارالىقتا قالا تۇرعىندارىن تولىق قامتۋ, بارلىق مەدمەكەمەلەردىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن بىرىكتىرۋ, الماتىلىقتاردىڭ مارتەبەسىن انىقتاۋعا قاتىستى بارلىق ماسەلەلەر شەشىلۋى قاجەت.
ء«اربىر قالا تۇرعىنىنىڭ ءمامس تۋرالى حاباردار بولۋى ماڭىزدى. سونىمەن قاتار وزدىگىنەن ەڭبەككە قامتىلعاندارمەن جۇمىستى جانداندىرۋ جانە جۇمىسسىزداردى تارتۋ قاجەت. قالعان ۋاقىتتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىمەن جانە ەمحانالارمەن جۇمىستى بارىنشا كۇشەيتكەن ءجون», – دەگەن بولاتىن مەگاپوليس باسشىسى ب.ساعىنتاەۆ.
مينيستر ەلجان ءبىرتانوۆ الەۋمەتتىك مەدساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەندە الماتى بويىنشا مەديتسينالىق كومەكتى قارجىلاندىرۋ 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان 1,5 ەسەگە ۇلعاياتىندىعىن مالىمدەگەن ەدى.
«ونىڭ ۇستىنە دەنساۋلىقتى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ەمدەۋ مەن ءپاللياتيۆتى كومەك كولەمى 7,5 ەسە, كونسۋلتاتيۆتى-دياگنوستيكالىق كومەك 6,7 ەسە, ستاتسيونارلىق اۋىستىرۋ كومەگى 2,3 ەسە ارتادى», – دەگەن ەدى مينيستر.
ء مامس-كە تەحنيكالىق دايىندىق 1 جەلتوقسانعا دەيىن اياقتالۋى ءتيىس
رەسمي مالىمەت بويىنشا, بۇگىنگى كۇنى قالا تۇرعىندارىنىڭ 95,7%-ى شارتتى تۇردە ءمامس جۇيەسى بويىنشا ساقتاندىرىلعان. الماتىنىڭ قالعان تۇرعىندارى وسى جۇيەگە قاتىسۋشى بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدارعا قويىلاتىن تولەم تەرمينالدارى ارقىلى وزدەرى جەكە جارنا تولەپ, مەدساقتاندىرۋ جۇيەسى بويىنشا مەديتسينالىق كومەكتى الۋىنا بولادى.
سالىستىرمالى تۇردە, ءمامس ەنگىزۋدە الماتىنىڭ تەحنيكالىق دايىندىعى جوعارى: الماتىنىڭ مەديتسينا ۇيىمدارىنداعى بارلىق جۇمىس ورىندارى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن جابدىقتالعان, قاجەتتى اقپاراتتىق جۇيەلەر ەنگىزىلگەن. مەديتسينالىق قىزمەتتى جەكە كورسەتەتىندەر اراسىندا اقپاراتتىق جۇيەمەن جاراقتانۋ ازىرشە 66%-دى قۇرايدى جانە بۇل باعىتتاعى جۇمىس ەكى ايدىڭ ىشىندە اياقتالۋى ءتيىس.
«الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» قەاق باسقارما توراعاسى ايباتىر جۇماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىردىڭ وزىندە مەديتسينالىق قامتۋدىڭ ءۇش دەڭگەيلى جۇيەسى بەكىتىلگەن, نەگىزگى اقپاراتتىق شەشىمدەر دايىن.
بۇگىنگى كۇنى الماتىدا سۋبەكتىلەر مالىمەتى بار بازادا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە ۇمىتكەرلەر قاتارىندا 572 مەدمەكەمە بار. ولاردىڭ 78-ءى مەملەكەتتىك, 179-ى جەكەشەلىك. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەمەلى كولەمىن كورسەتۋ ءۇشىن 178 مەديتسينالىق ۇيىممەن كەلىسىمشارت جاسالدى. ولاردىڭ بارلىعىنا مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە ەنگىزىلگەن. جەلتوقسانعا دەيىن بىرىڭعاي جيىنتىق تولەممەن بىرىگۋ ءىسى اياقتالۋى ءتيىس.
كەزدەسۋ كەزىندە الماتىلىقتار اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالداما ناتيجەسى كەلتىرىلىپ, ول تۇرعىنداردىڭ ءمامس ەنگىزۋدەن جاقسى حاباردار ەكەنىن جانە جۇيەنى ەنگىزۋدى قۇپتايتىنداردىڭ قاتارى 60%-عا جۋىقتاعانىن كورسەتتى.
– قازىرگى تاڭدا تمككك شەڭبەرىندە كومەك كورسەتەتىن بارلىق 92 جەكەمەنشىك مەديتسينالىق ۇيىمداردا مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەلەر ورناتىلدى. الايدا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيالاۋ پروتسەسى تولىق اياقتالعان جوق. ازىرلەۋشىلەردىڭ كوبى ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىندامادى. وسىنىڭ سالدارىنان سولاردىڭ جۇيەلەرىن ورناتقان مەديتسينالىق ۇيىمدار بۇگىنگى كۇنى ءمامس فورماتىندا جۇمىسقا دايىن ەمەس, – دەدى ەرجان باباقۇماروۆ.
سوندىقتان دا بۇل كۇندەرى ءمامس ەنگىزۋگە بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ تولىق تەحنيكالىق دايىندىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. سونداي-اق جەكە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ستاندارتتارىن اككرەديتاتسيالاۋ جۇمىسىن جەدەلدەتۋ جولعا قويىلىپ كەلەدى.