ءبىز بيزنەس دامىعان سايىن ونىڭ سەنىمگە ارقا تىرەيتىنىن بايقايمىز. ويتكەنى تۇتىنۋشى كىمگە سەنسە, سونىڭ بيزنەسى عانا تابىستى جۇرمەك. ال سەنىمدى اقشاعا ساتىپ الا المايسىڭ. وعان يە بولۋ ءۇشىن ۇزاق ۋاقىت پەن تولاسسىز كۇش جىگەر جانە قاتاڭ ءتارتىپ قاجەت.
بيزنەس پەن كاسىپكەرلىك تاريحى بىزگە قاراعاندا الدەقايدا ەرتەرەك باستالاتىن كورشىمىزدە «كوپەس ءسوزى», «كوپەس ۋادەسى» دەگەن قالىپتاسقان ءسوز تىركەستەرى بار. تۇپتەپ كەلگەندەگى ماعىناسى «كوپەستىڭ بەرگەن ۋادەسى التىننان دا قىمبات» دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى. ورىس حالقىنىڭ كەيبىر وكىلدەرى, سونىڭ ىشىندە جۋرناليستەر جاعى وسى قالىپتاسقان ءسوز تىركەسىن نەگىزگە الا وتىرىپ, ءوز ەلىنىڭ كاسىپكەرلىك تاريحىن ماقتانىش ەتىپ جاتادى. كەزىندەگى كوپەستەردىڭ اۋىزشا بەرگەن ۋادەلەرىنە بەرىك بولعاندىقتارىن قازىرگى كاسىپكەرلەرىنە ۇلگى ەتىپ, سولارداي بولۋعا ۇندەيدى.
ال بايىبىنا ۇڭىلسەك, مۇنىڭ ماقتانىش قىلاتىن تۇگى دە جوق. ويتكەنى بۇل سولاي بولۋى ءتيىستى دۇنيە. باسقاشا بولۋى مۇمكىن دە ەمەس. مۇنى ءبىر جاعىنان العاندا ورىس حالقى كوپەستەرىنىڭ پايدا بولۋ تاريحىنان-اق بايقاۋعا بولادى.
ورىس كوپەستەرى قايدان شىققان؟ ولار رەسەيدەگى كرەپوستنويلىق پراۆو جويىلعان سوڭ نەمەسە سونىڭ قارساڭىندا باستارىنا ازاتتىقتى قوجايىندارىنان ساتىپ العان ءىس جۇرگىزۋگە تۋما قابىلەتى بار كرەستيانداردىڭ ورتاسىنان شىققان. كوپشىلىگى ساۋاتتارى جەتپەگەندىكتەن ساۋدا-ساتتىق جونىندە بەلگىلى ءبىر مامىلە جاساعان كەزدە ونى قاعازعا حاتتاماي-اق اۋىزشا ۋادە بەرىپ, ءسوز بايلاسۋمەن شەكتەلگەن. ءىسىن دۇرىس جولعا قويىپ, بايىعان كوپەستەر بىرتە-بىرتە ساۋداداعى ۋادەنىڭ قۇنى وتە قىمبات تۇراتىنىن, الداپ كەتۋمەن الىسقا بارا المايتىنىن ۇققان. سوندىقتان ۋادەلەرىنە بەرىك بولۋعا تىرىسقان.
ەندى ءوز ەلىمىزدەگى ءالى بالاڭ كەزەڭدەگى بيزنەستىڭ شيرەك عاسىرلىق قىسقاشا دامۋ تاريحىن شولىپ وتسەك تە سەنىمنىڭ كاپيتالعا اينالۋىنىڭ جاندى مىسالدارىن كوپتەپ كەزدەستىرە الامىز. مىسالعا قۇرىلىس سالاسىن الايىق.
سالىناتىن تۇرعىن ۇيگە «ۇلەسكەر» رەتىندە قاتىسىپ, الدىن الا اقشا قوسۋ ارقىلى پاتەر الۋ مۇمكىندىگى پايدا بولعان كەزدە جۇرتتىڭ كوبى وسى مۇمكىندىكتى قولايلى كورىپ, قۇرىلىس كومپانيالارىن قولدادى. بۇل ءىستىڭ باستاۋىندا «ۇلەسكەرلىك قۇرىلىس تۋرالى» زاڭ دا بولا قويعان جوق ەدى. سوندىقتان قۇرىلىس كومپانياسى مەن ۇلەسكەردى بايلانىستىرىپ تۇرعان دۇنيە ولاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمى مەن وسىنى قاعاز جۇزىندە بەكىتكەن ەكى جاقتى جاسالعان كەلىسىمشارتى ەدى. بۇعان ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر تاراپىنان ۇلەسكەرلەر ءۇشىن يپوتەكالىق نەسيە جەلىسىنىڭ اشىلۋى ۇلكەن قولداۋ بولدى. ءسويتىپ ۇلەسكەرلىك قۇرىلىس ءاپ دەگەننەن-اق قايناپ جۇرە بەردى. وسىنداي جاعدايدا, وكىنىشكە قاراي, ۇلەسكەرلەر سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرەتىن كەلەڭسىز قۇبىلىستار دا كورىنىس بەرمەي قالعان جوق. جاڭا قۇرىلىستان پاتەر بەرەمىن دەپ ۋادە بەرىپ, ارتىنان سول ۋادەسىندە تۇرماي ۇلەسكەرلەر اقشاسىن جيناپ الىپ قاشىپ كەتكەن قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ باسشىلارى دا كەزدەسىپ جاتتى. بۇل ەندى عانا قارقىن العان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىن جورگەگىندە تۇنشىقتىراتىن قاتەرلى قۇبىلىس ەدى. سوندىقتان مەملەكەت دەرەۋ ىسكە كىرىسىپ, «ۇلەسكەرلىك قۇرىلىس تۋرالى» زاڭ قابىلداپ, ماسەلەنى رەتتەدى. قۇرىلىس كومپانياسى باسشىلارىن جاۋاپكەرشىلىككە شاقىردى. الاياقتىققا الدانىپ قالعان ۇلەسكەرلەردىڭ ءۇيىن قارجى سالىپ, ءبىتىرىپ تە بەردى.
دەگەنمەن وسى وقيعادان ءبىر تىكسىنىپ قالعان حالىق ەندى بارىنشا ساقتىقپەن ارەكەت ەتەتىن بولدى. مىنە, سوندىقتان دا ءدال قازىرگى ساتتە حالىق اراسىندا سەنىمدىلىگىمەن كەڭىنەن تانىمال بولعان كومپانيالاردىڭ جۇلدىزى جانىپ تۇر دەپ ايتۋعا ابدەن بولادى. دامۋ ستراتەگياسىن دۇرىس بەلگىلەپ, ءبىرىنشى كەزەكتە ۇلەسكەرلەر سەنىمىنە ارقا تىرەگەن, كەلىسىمشارتىندا مويىندارىنا العان مىندەتتەمەلەرىنە ادال قاراپ, تۇرعىن ءۇيدىڭ سالىنۋ مەرزىمىن كەشىكتىرمەيتىن, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىندا جاڭا تەحنولوگيالاردى جىلدامدىقپەن ەنگىزىپ, ساپا ماسەلەسىنە باسا نازار اۋداراتىن كومپانيانىڭ حالىق اراسىندا بەدەلى جوعارى. سوندىقتان ولاردىڭ ۇيلەرى باسقا كومپانيالاردان قىمباتتاۋ بولسا دا, حالىق ءبىرىنشى كەزەكتە سول كومپانيانى تاڭدايدى. سەبەبى وعان سەنەدى. بۇل سەنىم كومپانيا قورجىنىنا كاپيتال بولىپ قۇيىلۋدا.
وسىنداي جاندى مىسالدارعا سۇيەنە كەلە ۇكىمەتكە «بيزنەستەگى سەنىم رەيتينگىن» جۇرگىزۋدى ۇسىنۋعا بولادى. ويتكەنى قازىرگى كەزدەگى ەڭ تابىستى كاسىپكەرلەر – تۇتىنۋشىلار سەنىمىنەن شىعا بىلگەن كاسىپكەرلەر.