جاقىندا BusinessInsider باسپاسى اقش قورعانىس ءمينيسترىنىڭ بۇرىنعى سپيچرايتەرى گاي سنودگراسستىڭ كىتابىنان ۇزىندىلەر جاريالاعان بولاتىن. Holding the Line: Inside Trump’s Pentagon with Secretary Mattis دەپ اتالاتىن كىتاپقا پرەزيدەنت دونالد ترامپتىڭ شتاب باسشىلارىنىڭ بىرىككەن كوميتەتىنىڭ كەزدەسۋىندەگى ويلارى دا ەنگەن. پرەزيدەنت ترامپتىڭ سوزدەرى تاعى دا جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ قىزۋ تالقىسىنا ءتۇستى.
بۇل جولعى داۋدىڭ باسى ترامپتىڭ اۋعانستانعا قاتىستى ماسەلەلەردە قازاقستان دا اقشا ءبولسىن دەگەنىنەن شىقتى. 2018 جىلى قاڭتاردا پەنتاگونداعى ماجىلىستە شتاب باسشىلارى اۋعانستانعا كومەك كورسەتۋ شارالارىن تالقىلايدى. ناقتىسىن ايتقاندا, اقش-تىڭ اۋعانستانعا بولەتىن قارجىسى ءسوز بولادى. ء«بىز وزىمىزگە ەمەس, باسقالارعا كومەكتەسىپ جاتىرمىز. مىسالى, قازاقستان – وتە قۋاتتى مەملەكەت. سوڭعى ساپارىمدا قازاقستاندىقتاردىڭ العىسىن ەستىپ قايتتىم. بىراق ەندىگى كەزەكتە نەگە ولار بىزگە اقشا تولەمەيدى؟ بۇل كۇرەسكە نەگە ولار دا اتسالىسپايدى؟», دەيدى دونالد ترامپ.
قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى بۇعان قاتىستى پىكىرىن ءبىلدىردى. مينيسترلىك وكىلى ايبەك سمادياروۆتىڭ ايتۋىنشا, اقش پرەزيدەنتى قاتەلەسكەن بولۋى كەرەك. «دونالد ترامپ قازاقستانعا كەلمەگەن. باسقا ەلمەن شاتاستىرسا كەرەك. ويتكەنى ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان اۋعانستانعا گۋمانيتارلىق, اعارتۋشىلىق, تەحنيكالىق كومەكتەر كورسەتىلەدى. بۇل ايماقتىق قاۋىپسىزدىك ورناتۋداعى ورتاق مىندەتىمىز. مۇنى اقش ۇكىمەتى جوعارى باعالايدى دەپ ويلايمىن», دەدى.
دونالد ترامپ مەملەكەت باسىنا كەلگەلى بەرى بىرنەشە رەت ەلدىڭ كۇلكىسىنە قالعان-دى. وسىدان بىرنەشە اي بۇرىن اق ۇيدە كادرلار ساياساتى جونىندەگى كونسۋلتاتسيالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا اقش پرەزيدەنتى Apple كومپانياسىنىڭ باسشىسى تيم كۋكتىڭ دا اتىن شاتاستىرعان بولاتىن. ترامپ مىرزا اق ۇيگە كومپانيانىڭ وقۋ-اعارتۋشىلىق جوبالارىن تانىستىرعالى كەلگەن اتاقتى مەنەدجەردىڭ تەگىن شاتاستىرىپ, كومپانياسىنىڭ اتىمەن, ياعني «تيم ەپپل» دەپ ءسوزىن جالعاستىردى. جالپى, كومپانيا باسشىسىنىڭ تەگىن كومپانيا اتىمەن اۋىستىرۋ دونالد ترامپتىڭ ادەتىنە اينالعانداي. ناۋرىزدا Lockheed Martin اسكەري-ونەركاسىپتىك كورپوراتسيا باسشىسى مەريلين حيۋسونمەن كەزدەسۋدە دە وعان «مەريلين لوكحيد» دەپ ءسوزىن ارناعان بولاتىن.
اقش پرەزيدەنتى مەملەكەتتەردىڭ دە اتاۋىن ءجيى شاتاستىرادى. 2017 جىلى بۇۇ-نىڭ باس اسسامبلەياسىنداعى وتىرىسىندا افريكا ەلدەرى باسشىلارىنىڭ الدىندا ءسوز سويلەپ تۇرىپ ماتەريكتەگى ناميبيا مەملەكەتىن بىرنەشە رەت نامبيا دەپ اتادى.
اقش حالقى ترامپتى قاتەمەن جازادى دەپ تە جازعىرعان بولاتىن. Twitter جەلىسىندەگى پاراقشاسىندا كەي-كەيدە تۇسىنىكسىز جازبالار كورىنىس تابادى. ماسەلەن, مەديا نارىقتاعى ماسەلەلەر تۋرالى جازباسىندا ەش سوزدىكتەن تابىلماعان «covfefe» دەگەندى قولدانادى. بۇل الەم حالقى ءۇشىن ءالى دە انىقتاماسى تابىلماعان ءسوز بولدى. بىراق اقش باسشىسى ءۇنسىز قالعان جوق. بىرنەشە ميلليون حالىقتىڭ نازارىنا ىلىگىپ ۇلگەرگەن جازبانى ءوشىرىپ, ورنىنا الگى ءسوزدىڭ بالاماسىن وزدەرىنە تاۋىپ الۋعا ۇسىندى. بۇگىندە اتالعان ءسوز ەڭ تانىمال حەشتەگتەردىڭ بىرىنە اينالدى. اقش اقپارات اگەنتتىكتەرى ترامپ پرەزيدەنتتىككە كەلگەن العاشقى كەزدە ونىڭ جازبالارىنىڭ قاتەسىن تاۋىپ جاريالاۋدان جارىساتىن. دەگەنمەن قازىر پرەزيدەنتتىڭ بۇل ولقىلىعى ۇيرەنشىكتى بولعانى سونشا, كوپتىڭ نازارىن اۋدارمايدى.
ترامپتىڭ سالعىرتتىعى تەك ءوز حالقىن ەمەس, حانزادالاردى دا تاڭعالدىردى. ول ۋەلس حانزاداسىنا جولداعان قۇتتىقتاۋ حابارلاماسىندا ۋەلس ءسوزىن قاتە جازىپ, «ۋەلس حانزاداسىنىڭ» ورنىنا «كيتتەر حانزاداسى» دەيدى. وعان قوسا «كەڭەس» پەن «پروكۋرور» سوزدەرىن ءجيى شاتاستىرادى.
جەر-سۋ, كىسى اتتارىنان بولەك ءوزىنىڭ جاقىندارى تۋرالى دەرەكتەردەن دە جاڭىلادى. ءبىر سۇحباتىندا گەرمانيانى تيەسىلى اقىنى تولەمەدى دەپ جازعىرىپ وتىرىپ, «مەنىڭ دە اكەم گەرمانيادا تۋعان. سوندىقتان انگەلا مەركەل مەن گەرمانيا ۇكىمەتىن سىيلايمىن», دەيدى. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ترامپتىڭ اكەسى فرەد 1905 جىلى نيۋ-يوركتە دۇنيەگە كەلگەن. پرەزيدەنتتىڭ مۇنداي قاتەلىكتى جىبەرۋ سەبەبى بەلگىسىز.
دونالد ترامپتىڭ مۇنداي قىلىقتارى ساياساتكەرلەر ءۇشىن دە قالىپتى. ونىڭ كەي كەزدە قول الىسۋدى ۇمىتىپ كەتەتىنىنە, ءتىپتى كەرىسىنشە ۇزاق قول الىسىپ تۇرىپ الاتىنىنا ساياسات الەمىندەگىلەر ۇيرەنگەندەي. كىتاپتا كورسەتىلگەن «قازاقستانعا وكپەسى» دە ترامپتىڭ قاتەلەرى تىزىمىنە قوسىلاتىنى ءسوزسىز.