بۋراباي باۋرايىندا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندە ەت ءوندىرىسى كلاستەرىن قۇرۋعا ارنالعان «دامۋدىڭ جاڭا ايماعى: ماكينسك» اتتى بيزنەس-فورۋم ءوتتى.
جيىنعا قاتىسقان اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ەرمەك مارجىقپاەۆ ماكينسك قالاسىنىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن ءسوز ەتىپ, وڭىردەگى ينۆەستورلارعا بارىنشا قولداۋ كورسەتىلەتىنىن ايتتى. «ماكينسك قالاسىندا قۇس فابريكاسىن سالۋ شەشىمى قابىلدانعاننان كەيىن ءوڭىر دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا شىقتى. ورتالىق ازياداعى ءىرى قۇس فابريكاسى جىلىنا اۋقىمدى دەڭگەيدە قۇس ەتىن ءوندىرۋ ارقىلى وڭىرگە 46 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيۋعا مۇمكىندىك بەردى. ناتيجەسىندە 900-گە جۋىق جۇمىس ورنى اشىلىپ, ايماقتاعى الەۋمەتتىڭ ايلىق جالاقىسى 30-35%- عا ارتتى», دەدى ەرمەك مارجىقپاەۆ.
سونداي-اق وبلىس اكىمى ەلدەگى استىق پەن ەت ونىمدەرىنىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندە وندىرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. «وڭىردەگى تاۋار وندىرۋشىلەر تەك ايماقتىڭ قاجەتتىلىگىن عانا ەمەس, جاقىن وڭىرلەردى دە قامتىپ وتىر. ماسەلەن ەت, ءسۇت, جۇمىرتقا, ۇن, كارتوپ سىندى ونىمدەردى ەلورداعا ءجيى جەتكىزىپ تۇرامىز», دەدى ول.
بۇدان ءارى وڭىردە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانى ايتىلدى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وبلىستا 43 ەت وندىرەتىن كومپانيالاردىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. 2019 جىلى اۆستراليا, چەxيا جانە رەسەي فەدەراتسياسىنان 6 مىڭ ءىرى قارا اكەلىنگەن. سونداي-اق وڭىردە 5000 توننا شوشقا ەتىن وندىرەتىن ءىرى ەكسپورتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. وڭىردەگى 4 ءىرى قۇس ءوندىرىس ورىندارى جىلىنا 800 ملن دانا جۇمىرتقا وندىرەدى. ولاردىڭ ونىمدەرىنە تەك قازاقستان عانا ەمەس, بۇگىندە كورشىلەس ەلدەردەن دە سۇرانىس ارتىپ وتىر. ماسەلەن كوپكە تانىمال «قازگەر-قۇس» كومپانياسى اۋعانستان, تاجىكستان سىندى تاعى دا باسقا كوپتەگەن ەلدەرگە ءوز ونىمدەرىن تاسىمالدايدى.
سونداي-اق جيىنعا قاتىسقان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك كوشەرباەۆ تۇڭعىش پرەزيدەنت-ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە ەكسپورتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ جۇمىستارىن جۇكتەگەنىن ايتا كەلە, ەلوردا ايماعىندا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار ءوز دەڭگەيىندە ورىندالىپ جاتقانىن ايتىپ ءوتتى. «بۇگىندە اقمولا وبلىسى قۇس ەتىنىڭ يمپورتىن تولىق قامتاماسىز ەتىپ وتىر. قازاقستان جىلىنا 3 مىڭ توننا قۇس ەتىن پايدالانىپ وتىر. بۇل دەگەنىمىز ەلگە وزگە ەلدەردەن كىرەتىن تاۋارلاردىڭ يمپورتىن ازايتادى دەگەن ءسوز», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
سونداي-اق ەرمەك كوشەرباەۆ ەلگە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋدا بارلىق مەملەكەتتiك ورگاندار مەن بيزنەس سالاسىنداعى كəسiپكەرلەر جۇمىلا جۇمىس ىستەۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى. «ينۆەستيتسيا تارتۋ جɵنiندە سىرتقى iستەر مينيسترلiگi, ۇلتتىق كومپانيالار جəنە ɵزگە دە مەملەكەتتiك ورگاندار ۇلكەن جۇمىس اتقارىپ جاتىر. ءبىز 2018 جىلى 24 ملرد دوللار كɵلەمiندە ينۆەستيتسيا تارتتىق. ونى 5 جىل iشiندە 34 ملرد دوللارعا جەتكiزۋiمiز كەرەك. سول دەڭگەيگە جەتكەندە ونى دەكومپوزيتسيالاۋىمىز قاجەت. قازiر وسى مəسەلەگە قاتىستى قۇزىرلى مەكەمەلەرمەن بiرلەسiپ جۇمىس iستەپ جاتىرمىز», دەدi ۆيتسە-مينيستر.
جيىن سوڭىندا «Aitas KZ» اق اقمولا وبلىسى اكىمدىگىمەن جانە تۇركيانىڭ «Cukurova» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ ماقساتىندا مەموراندۋمعا قول قويدى. «بۇل مەموراندۋمعا قول قويۋمىز ءبىز ءۇشىن ەڭ ۇلكەن جەتىستىك. الداعى 3 جىل ىشىندە ماكينسك قالاسىنا 150 ملن دوللار ينۆەستيتسيا قۇيىپ, ەت ءوندىرىسىن 120 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتامىز دەگەن جوسپار بار. مەموراندۋمدا تەك بيزنەس قانا ەمەس, سونداي-اق وندا الەۋمەتتىك ماڭىزدى سۇراقتار دا قاراستىرىلعان. ياعني ورتا, كىشى بيزنەسكە قولداۋ, جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ, ءبىلىم, مادەنيەت سىندى سالالارعا قولداۋ كورسەتىلىپ, 2000-عا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى», دەدى «Aitas KZ» اق باس ديرەكتورى سەرىك تولىقپاەۆ.
ءوز كەزەگىندە ءسوز العان, تۇركيانىڭ «Cukurova» كومپانيالار توبىنىڭ باس ديرەكتورى يسا دوگانلى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ 4 كەزەڭنەن تۇراتىنىن اتاپ ءوتتى. «الداعى 5 جىلدا ماكينسك قالاسىمەن بىرگە جۇمىس ىستەۋگە كەلىستىك. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ 4 كەزەڭنەن تۇرادى. العاشقى كەزەڭدە ءبىز گوفروكارتون جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەمىز. كەيىنىرەك قازاقستانعا گوفروكارتون جاسايتىن ارنايى ماشينالار اكەلىنەدى. 5 جىلدان كەيىن 500-گە جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلاتىن بولادى. بۇل جوبانىڭ قۇنى 40 ملن دوللاردى قۇرايدى», دەدى ول.