ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋ مىندەتىن العاش رەت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن. نازارباەۆ 2017 جىلى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا قويدى. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
سول كەزدە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ قولدانىلۋىمەن قۇرىلاتىن جاڭا يندۋستريالاردى تاراتۋ قاجەت بولدى. 2018 جىلعى ۇندەۋىندە ەلباسى ءۇشىنشى يندۋستريالاندىرۋدىڭ بەسجىلدىعىن «يننوۆاتسيالىق» ەتۋدى تاپسىردى. بۇل جەردەگى نەگىزگى فاكتور — ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا ەلەمەنتتەرىن جاپپاي ەنگىزۋ بولۋى ءتيىس ەدى. بۇل — اۆتوماتتاندىرۋ, روبوتتاندىرۋ, جاساندى زەردە, «ۇلكەن دەرەكتەرمەن» الماسۋ جانە ت. ب. ۇكىمەتكە بيزنەسپەن بىرلەسىپ 2025 جىلعا دەيىنگى بازالىق سالالاردى تەحنولوگيالىق قايتا جاراقتاندىرۋدىڭ كەشەندى شارالارىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى. 2019 جىلى مەملەكەت باسشىسى ق. توقاەۆ ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ جۇمىسكەرلەردىڭ بىلىمدەرى مەن بىلىكتىلىكتەرىنە قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتەتىنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان 2025 جىلعا دەيىن نەگىزگى سالالار بويىنشا يندۋستريا 4.0 دامىتۋ ءۇشىن قاجەتتى 10 مىڭ ماماندى وقىتۋ جوسپارىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى. ءاربىر وبلىس اكىمىنىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى وڭىردە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ كارتاسى بولۋى ءتيىس.
بيىلعى 15 قازاندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ەكونوميكالىق ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەستە يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ونەركاسىپتىك ءوندىرىس پەن وڭدەۋ سەكتورىنىڭ قۇلدىراۋىن تەجەۋگە, جاڭا ءونىم تۇرلەرىنىڭ شىعارىلۋىن جولعا قويۋعا مۇمكىندىك بەرگەنى اتاپ ءوتىلدى. الايدا, ق. توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, ەكونوميكادا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ورىن العان جوق. جەرگىلىكتى جانە شەتەلدىك ساراپشىلار قاۋىمىنىڭ نازارى يندۋستريالاندىرۋعا اۋدارىلعان, يندۋستريالاندىرۋ يدەياسىنىڭ ءوزىنىڭ الالانۋىنا جول بەرۋگە بولمايدى. مەملەكەت باسشىسى كەمىندە وڭىرلىك اۋقىمدا باسەكەگە قابىلەتتى بولا الاتىن 3-5 تەحنولوگيالىق دامىعان سالالاردى قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
نەگىزگى نازار ەڭبەك ونىمدىلىگىن كەمىندە 1,7 ەسەگە ارتتىرۋ مەن وڭدەلگەن ءونىمنىڭ قازاقستاندىق ەكسپورتىن ەداۋىر كوبەيتۋگە باعىتتالۋى ءتيىس. ۇكىمەتتىڭ الدىندا شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت ءوسىمىن 2022 جىلعا قاراي 1,5 ەسەگە جانە 2025 جىلعا قاراي 2 ەسەگە وسىرۋگە قول جەتكىزۋ مىندەتى تۇر.
«يندۋستريا 4.0» دەگەنىمىز نە؟
بۇگىن ءبىز بارلىق دەرلىك سالالاردى تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ بەلسەندى ەنگىزىلۋىنىڭ كۋاگەرى بولىپ وتىرمىز. تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن سەزىنە وتىرىپ, قازاقستان ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. قر يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى تەحنولوگيالىق دامۋ تۇرعىسىننان قاي دەڭگەيدە ەكەنىمىزدى ءتۇسىنۋ ءۇشىن يندۋستريا 4.0 بويىنشا ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ قازىرگى جاي-كۇيىن باعالادى. تالداۋ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, ەلىمىزدەگى كاسىپورىنداردىڭ باسىم بولىگىنىڭ يندۋستريا 4.0-گە تولىق كوشۋ ءۇشىن تەحنولوگيالىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق بازاسىنىڭ جەتكىزىلىكسىزدىگى انىقتالدى.
«يندۋستريا 4.0» دەگەنىمىز نە؟ بۇل تەرمين ادەتتە ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ ءسينونيمى رەتىندە پايدالانىلادى, ياعني, وندىرىسكە كيبەرفيزيكالىق جۇيەلەردى جاپپاي ەنگىزۋ جانە تۇرمىس, ەڭبەك پەن بوس ۋاقىتىن قوسا العاندا, ادامنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە قىزمەت ەتۋ, سونداي-اق وندىرىستەگى بارلىق پروتسەستەردى تولىق اۋقىمدى اۆتوماتتاندىرۋ رەتىندە تۇسىنىلەدى. «يندۋستريا 4.0» اياسىندا ەنگىزىلەتىن نەگىزگى تەحنولوگيالار — ۇلكەن دەرەكتەر, زاتتار ينتەرنەتى, ۆيرتۋالدى جانە تولىقتىرىلعان شىنايىلىق, 3D-باسپا, كۆانتتىق ەسەپتەۋلەر, بلوكچەين, روبوتتاندىرۋ.
بۇگىندە نە ىسكە اسىرىلۋدا؟
كۇرت ورلەۋ تۋرالى ايتۋعا بولمايدى, ويتكەنى وزگەرىستەر پروتسەسى ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى. دەگەنمەن, ءوز وندىرىستەرىندە يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋدە بەلسەندىلىك تانىتىپ جاتقان سالالار بار.
مىسالى, تاۋ-كەن ءوندىرىسى ونەركاسىبى سالاسىنداعى 13 ءىرى كاسىپورىن جالپى ينۆەستيتسيالار سوماسى 315,4 ملرد تەڭگە بولاتىن 58 ءىرى جوبانى ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازىرگى ساتتە 88,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا 20 جوبا ىسكە اسىرىلعان. تكوك — تسيفرلىق ترانسفورماتسيا كوشباسشىسى دەۋگە بولادى.
سونىمەن قاتار مينيسترلىك تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى جانە تسيفرلاندىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتۋ, يندۋستريا 4.0 تانىمالدىلىعىن ارتتىرۋ, مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن ازىرلەۋ ماقساتىندا 7 مودەلدىك تسيفرلىق فابريكانى («اك التىنالماس» اق, «ەۆرازيان فۋدس» اق, «كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى» اق, «حيمفارم» اق, «كارلسكرونا» جشس, «بالتەكستيل» جشس, «الماتى جەلدەتكىشتەر زاۋىتى» جشس) قۇرۋ بويىنشا جوبانى ىسكە اسىرۋدا. كومپانيالار بۇگىنگى تاڭدا 7,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا 14 جوبانى ىسكە اسىردى جانە جابدىقتاردىڭ جۇمىسسىز تۇرىپ قالۋىن ازايتۋ, رەسۋرستار شىعىندارىن تومەندەتۋ ت.ب. ەسەبىنەن ۇنەمدەۋ تۇرىندە پايدا الۋدا. جالپى, وڭىرلەر بويىنشا 2022 جىلعا دەيىن 90 كاسىپورىندا تسيفرلىق جوبالاردى ەنگىزۋ جوسپارلانعان (200-گە جۋىق تسيفرلاندىرۋ جوبالارى), ونىڭ ىشىندە 35 كاسىپورىندا جوبالار جۇزەگە اسىرىلعان.
يندۋستريا 4.0 پايداسى قانداي؟
يندۋستريا 4.0 وتاندىق كاسىپورىندارعا وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋ جانە ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ەسەبىنەن ءوزىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا عانا ەمەس, جاڭا تەحنولوگيالىق دامۋ دەڭگەيىنە شىعىپ, جاڭا نارىقتاردى تابۋعا, قوسىلعان قۇننىڭ جاھاندىق تىزبەگىنە كىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ء«بىز يندۋستريا 4.0 ەنگىزۋ ناتيجەلەرى قوسىمشا مۇمكىندىكتەر تۋدىرادى دەپ كۇتەمىز, سونىڭ ارقاسىندا ءبىز شاعىن ىشكى نارىق, تەڭىزگە شىعۋ جولى بولماعان جاعدايدا تىم قاشىقتىق, بىلىكتى جۇمىس كۇشىنىڭ تاپشىلىعى ت.ب. ءتارىزدى وبەكتيۆتى جاعىمسىز فاكتورلاردىڭ ىقپالىن تومەندەتە الامىز», — دەلىنگەن قر يدم حابارلاماسىندا.
قازىر تسيفرلاندىرۋ جوسپارلارىندا الدىڭعى كەزەكتە جوعارعى قوسىلعان قۇنى بار ەكسپورتقا باعدارلانعان كاسىپورىنداردى نازارعا الۋ تۇر (تاۋ كەن مەتاللۋرگيا كەشەنى, ماشينا جاساۋ, حيميا ونەركاسىبى, فارماتسەۆتيكا). بۇل ورىندى دا, سەبەبى ءوندىرىستىڭ تيىمدىلىگى ونىڭ ونىمدەرىنىڭ حالىقارالىق نارىقتارداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە بايلانىستى.
سونىمەن قاتار وسى سالالارداعى كاسىپورىندار تسيفرلاندىرۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى رەسۋرستاردىڭ جەتكىلىكتى كولەمىنە يە.
وندىرىستەگى بارلىق پروتسەستەردى كىرىكتىرۋگە كەلسەك, بۇل رەتتە ءوندىرىستى تولىق كىرىكتىرۋ ءۇشىن دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ولار – بارلىق دەرەكتەر قورىن تسيفرلاندىرۋ, داتچيكتەر مەن سەنسورلاردى جابدىقتارعا قوسۋ, جالپى بايلانىس جەلىسىن جۇرگىزۋ جانە قاجەتتى باعدارلامالىق قامتۋ جۇمىسىن باپتاۋ.
جاھاندىق ءوندىرىس تىزبەگىنە قوسىلۋ پروتسەسى تۋرالى ايتقاندا, وڭتۇستىككورەيالىق «POSCO» كومپانياسىمەن بىرگە «پوسۋك تيتانيۋم» («POSUK Titanium») جشس كاسىپورنىن قۇرعان «وسكەمەني تيتان-ماگني كومبيناتى» اق اتاپ وتە الامىز. بۇل كاسىپورىندا قازىر ءوندىرىستىڭ بارلىق كەزەڭدەرىن اۆتوماتتاندىرۋ جانە باقىلاۋ بوينىشا جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر, بۇل ءىرى كەمە جاساۋشى كومپانيالاردىڭ ولاردى سوڭىنان وتكىزۋ ءۇشىن شىعارىلاتىن ونىمگە راستالعان ءوندىرىس پاسپورتى بار ەلەكتروندى سەرتيفيكاتتى بەرۋگە مۇمكىندىك تۋدىرادى.
قازىر زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋسىز ءتيىمدى ءوندىرىستى ەلەستەتۋ قيىن. «اقىلدى» ونىمدەردى ەنگىزۋ ەكونوميكانىڭ باسىمدىقتى سەكتورلارىن, اتاپ ايتقاندا, قازاقستاننىڭ تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىن دامىتۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى.
مىسالى, بۇگىندە تاۋ كەن مەتاللۋرگيا سەكتورىندا كەلەسى ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردى اتاپ وتۋگە بولادى:
قازاقستانداعى بەلگىلى التىن قۇيمالاردى ءوندىرۋشى, مودەلدى تسيفرلىق فابريكالاردىڭ اراسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى «اك التىنالماس» اق اقتوعاي بولىمشەسىندە التىن شىعارۋ فابريكاسىندا IntelliSense ينتەللەكتۋالدى جوباسى تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ تەحنولوگيالىق پروتسەستەردى پرەديكتيۆتى تالداۋ جانە ۇلكەن دەرەكتەردى باسقارۋ ءۇشىن نەيروندى جەلىلەردىڭ كۇردەلى مودەلىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
اقتوعاي التىن شىعارۋ فابريكاسى – قازاقستانداعى العاشقى مودەلدى ءوندىرىس, وندا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن پايدالانۋ ىشكى قاپتامالاردىڭ توزۋى مەن شارلارىنىڭ جۇكتەمەلەنۋ دەڭگەيىن بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق, ديىرمەن كەشەنىنىڭ ارتىق جۇكتەمەلەنۋىنىڭ الدىن الادى, بۇل پروتسەستىڭ اشىقتىعىن ارتتىرىپ, ديىرمەننىڭ جۇمىسسىز توقتاپ قالۋىن ازايتادى.
سونىمەن قوسا تاۋ-كەن ءوندلىرىسى ونەركاسىبىنىڭ جۇيە قۇرۋشى كاسىپورىندارىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جوبالاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا «قازمىرىش» جشس, «ERG» جانە «وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتى» اق كومپانيالارى Pitram, ERP, ءموبيلدى پەرسونالدى باسقارۋ, بالانستاردى ەسەپتەۋ جۇيەلەرىن, سونداي-اق قاشار كارەرىندە «اقىلدى كارەر» جوباسىن ەنگىزدى. جوبالاردا وزىق تەحنولوگيالار قولدانىلدى: ERP داتچيكتەر, بورتتىق كومپيۋتەرلەر, سپۋتنيكتىك پوزيتسيالاۋ, بۇل رەتتە, بارلىعى ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە ىسكە قوسىلدى.
Pitram ءوندىرىستى وپەراتيۆتى باسقارۋ مىندەتىن شەشۋدە. تيەۋ-جەتكىزۋ ماشينالارىنىڭ كابينالارىندا بورت كومپيۋتەرلەرى ورناتىلعان, وندا ماشينيستەر ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە كەندەردى تيەۋ, تاسىمالداۋ جانە ءتۇسىرۋ تۋرالى دەرەكتەردى ەنگىزەدى. جۇيە اۆتوماتتى تۇردە ءماشينيستىڭ ءبىر اۋىسىمداعى ونىمدىلىگىن ەسەپتەپ, Wi-Fi ارقىلى اقپاراتتى سەرۆەرگە جەتكىزەدى, ودان سوڭ وڭدەيدى. ءوز كەزەگىندە پەرسونالدى سايكەستەندىرۋ جۇيەسى ناقتى ۋاقىتتا قىزمەتكەرلەر مەن جابدىقتادىق قوزعالىسىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. داتچيكتەر شاحتەر قولشامدارىنا ورناتىلادى.
قاشارداعى «اقىلدى كارەر – اقىلدى فابريكا»
«ERG» كومپانياسىنىڭ حابارلاۋىنشا, جوبا قاشار كارەرىنىڭ الاڭىندا كونتسەنتراتتىڭ تولىق ينتەگراتسيالانعان وندىرىستىك تسيكلىن قامتيدى. بارلىق كەزەڭدەر اۆتوماتتاندىرىلادى: بۇرعىلاۋ جانە قوپارۋ جۇمىستارى, كونۆەيەردە كارەردەن فابريكاعا تىكەلەي جەتكىزۋ, جوعارى ساپالى تەمىر كەنى كونتسەنتراتىمەن بايىتۋ پروتسەسى.
جوبا 2017 جىلى «سوكولوۆ-سارىباي كەن-بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگى» اق (سسكبوب) قاشار الاڭىندا ىسكە قوسىلدى. «اقىلدى كارەر» جوباسى تيىمدىلىك كورسەتكىشتەرىنىڭ تولىق ايقىندىعى مەن باقىلانۋىن قامتاماسىز ەتەدى, بۇل كاسىپورىن ونىمدەرىنىڭ جالپى ەكونوميكالىق تيىمدىلىگىن ارتتىرادى. جاڭالىق يندۋستريا 4.0-ءدىڭ بىرنەشە ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋمەن تولىقتاي ينتەگراتسيالانعان تەمىر كەنى ءوندىرىسى تسيكلىن قامتيدى.
جوبا ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى گاج جانە ERP جۇيەسىمەن بىرىكتىرىلگەن مودۋليار اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋمەن بايلانىستى. وعان وندىرىستىك پروتسەستەردى مودەلدەۋ جاتادى. كارەردەگى جاعدايعا جەدەل مونيتورينگ جۇرگىزۋ, قاجەتتى تۇزەتۋلەردى ەنگىزۋ جانە تاۋ-كەن كولىگى جابدىقتارىن وڭتايلى ءبولۋدى وپەراتور ەمەس, كومپيۋتەرلەر جۇزەگە اسىرادى. ادامدار تەك «اقىلدى كارەردىڭ» ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن باقىلايدى.
سونىڭ ناتيجەسىندە كومپانيا 100% وپەراتيۆتى ەسەپ پەن ينۆەستيتسيالىق شەشىمدەر قابىلداۋدى قولداۋ ءۇشىن جابدىقتى پايدالانۋ تۋرالى سەنىمدى ءارى تولىق اقپاراتتى الادى. مۇنىڭ بارلىعى اقاۋلاردى ازايتۋعا, تەحنيكانىڭ جوسپارلانباعان توقتاۋ ۋاقىتىن جويادى, ونىڭ قوزعالىسى مەن تاراتۋ جىلدامدىعىن ارتتىرادى, شىعىنداردى وڭتايلاندىرادى جانە ەڭ باستىسى جابدىقتىڭ ونىمدىلىگىن 10%-دان استام ارتتىرادى.
«حيمفارم» اق
كاسىپورىن نەگىزگى جانە قوسالقى ءوندىرىس پروتسەستەرىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا التى جوبانى, سونداي-اق ۇلكەن دەرەكتەردى باسقارۋ, ساراپتاۋ جانە ادام رەسۋرستارىن باسقارۋ سالاسىنداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرادى. قازىرگى ۋاقىتتا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردىڭ جالپى قۇنى 500 ملن تەڭگەدەن اسادى.
كومپانيانىڭ بەرگەن مالىمەتىنە سايكەس, بۇگىنگى تاڭدا مىناداي جوبالار اياقتالعان:
Eunomia Power Bi (گرافيكالار جانە دياگراممالار تۇرىندە كاسىپورىننىڭ قازىرگى جاعدايىنا قاتىستى نەگىزگى كورسەتكىشتەردى ۆيزۋاليزاتسيالاۋ. «وسىلاي جاساسا, نە بولادى» قاعيداتى بويىنشا ساراپتاما جاساۋ قىسقا مەرزىمدى جانە ۇزاق مەرزىمدى كەلەشەكتە كاسىپورىننىڭ ءىس-ارەكەت بولجامدارى مەن مودەلدەرىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى);
«Work Day» (جيىنتىقتى HR) – قىزمەتكەرلەردى باسقارۋ;
SAP تورو — قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارى بويىنشا رەگلامەنتتىك جۇمىستاردى جوسپارلاۋ مەن ەسەپكە الۋدى اۆتوماتتاندىرۋ; ادامي جانە ماتەريالدىق رەسۋرستاردى جوسپارلاۋ. ەنگىزىلگەن شەشىم ءوندىرىستى جوسپارلاۋ پروتسەستەرىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى;
تسيفرلىق ينجەنەرلىك وقىتۋ ورتالىعى (مامانداردى دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ورتالىعى) — «حيمفارم» اق زاۋىتى جانىندا ورنالاسقان اتالعان ورتالىقتاعى وقىتۋ اۆتوماتتاندىرۋ تەحنيكاسى سالاسىنىڭ كوپتەگەن بولىگىن قامتيدى, قانداي دا ءبىر تەحنولوگيانىڭ قازىرگى جاعدايىن ەسكەرەدى.
تەحنيكالىق تەستىلەۋ جانە اياقتاۋ ساتىسىنداعى جوبالار:
توپتامالاۋ جانە اگرەگاتسيا ء(دارى-دارمەكتەردى تاڭبالاۋ جانە قاداعالاۋ) – 1 كەزەڭ. ءدارى-دارمەكتەردىڭ ەل اۋماعىندا وندىرىلگەن نەمەسە ەلىمىزگە يمپورتتالعان كەزەڭىنەن باستاپ, تۇتىنۋشىلاردىڭ ءدارىحانالار ارقىلى ساتىپ العان كەزەڭىنە دەيىن نەمەسە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنا جەتكەنگە دەيىن ولاردىڭ قوزعالىسىن قاداعالاۋ تەتىگىنە قاتىسۋ ارقىلى قر حالقىنىڭ ساپالى ءارى قاۋىپسىز مەديتسينالىق ونىممەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە مونيتورينگ جاساۋ جانە باقىلاۋ جۇمىستارىن اۆتوماتتاندىرۋ.
Power Map of QA – كاسىپورىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى شەشىم. شەشىم گرافيكتەر مەن دياگراممالار تۇرىندە كاسىپورىننىڭ اعىمداعى جاعدايى بويىنشا نەگىزگى كورسەتكىشتەردى ۆيزۋاليزاتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«قوستاناي مينەرالدارى» اق
كاسىپورىن ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا ەلەمەنتتەرىن كەڭىنەن ەنگىزۋدى تولىقتاي قولدايدى.
وتكەن جىلدىڭ وزىندە ءوندىرىستى اۆتوماتتاندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ كورسەتكىشتەرىن 10%-عا, ال ورتاشا ايلىق جالاقى كورسەتكىشتەرىن 15%-عا جاقسارتۋعا جول اشتى. 3-6 توپتاعى حريزوتيل ءوندىرىسى ءوسىپ, ساعاتىنا 54,8 توننانى قۇرادى, بۇل وتكەن جىلعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 12%-عا كوپ.
بەكىتىلگەن تسيفرلىق ستراتەگيا اياسىندا يندۋستريا 4.0 نەگىزگى ەلەمەنتتەرى انىقتالدى جانە بۇگىندە جوبالاردى ءساتتى ەنگىزۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.
كاسىپورىنداردى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارىنىڭ ءبىرى - بيزنەستى تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋدى قابىلداۋ. ۇزاقمەرزىمدى تسيفرلىق ستراتەگيانىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارى رەتىندە تسيفرلىق مەگا-جوبالاردى قۇرۋ جانە دامىتۋ انىقتالدى, ولار:
تسيفرلىق فابريكا
تسيفرلىق كەنىش
تسيفرلىق سەرۆيس
تسيفرلىق وفيس
2012 جىلدان باستاپ «تسيفرلىق فابريكا» جوباسى ىسكە اسىرىلا باستادى. قازىرگى تاڭدا يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. 2012 جىلى ەسكى ۇگىتكىشتەر تسيفرلىق باسقارۋ فۋنكتسياسى بار زاماناۋي ورتادان تەپكىش ۇگىتكىشتەرگە اۋىستىرىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا ءبىر كاسكادقا كوشۋمەن بايىتۋدىڭ تەحنولوگيالىق سحەماسى جاڭعىرتىلعان. فابريكانىڭ ەنەرگيا تيىمدىلىگى ايتارلىقتاي جاقساردى.
2013 جىلدان باستاپ «تسيفرلىق كەنىش» جوباسى قارقىندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
«قوستاناي مينەرالدارى» كومپانياسىنىڭ بەرگەن مالىمەتتەرىنە سايكەس, قازىرگى تاڭدا تاۋ-كەن-كولىك كەشەنىن باقىلاۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى جوباسى ەنگىزىلىپ جاتىر, بۇل وپەراتسيالىق ىركىلىستەردى قىسقارتۋعا, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا, وتىن-ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى تۇتىنۋدى باقىلاۋعا, اۆتوموبيل جانە تەمىر جول كولىگى تاسىمالدارىنىڭ لوگيستيكالىق سحەماسىن بارىنشا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى – جىلىنا 51 ملن تەڭگە.
سونىمەن قاتار تاۋ-كەن جۇمىستارىن تسيفرلىق جوسپارلاۋ ەنگىزىلدى, مودەلدەردىڭ بىرنەشە نۇسقالىعى جانە جوسپارلاۋ جىلدامدىعى الىندى, تاۋ-كەن جۇمىستارىن ساپاسىز جوسپارلاۋ جانە ادام فاكتورىنىڭ اسەرى شەكتەلدى (ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى – جىلىنا 30 ملن تەڭگە).
«تسيفرلىق سەرۆيس» جانە «تسيفرلىق وفيس» سالاسىندا دا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بىرقاتار پيلوتتىق جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا: بولجامدى تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, ەڭبەكتى قورعاۋ جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن باعدارلامالىق ءونىم, زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن پيلوتسىز قۇرىلعىلاردى قولدانۋ, اۋىسىم الدىنداعى مەديتسينالىق تەكسەرىستەردىڭ ەلەكتروندى جۇيەسى, 3D مودەلدەرىن قالىپتاستىرۋ, اۆتوتۇسىرگىلەر جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ جۇيەسى, جۇمىس ۋاقىتى مەن قىزمەتكەرلەردىڭ جۇرگەن جەرلەرىن باقىلاۋ جۇيەسى, قازاندىقتى باسقارۋدى اۆتوماتتاندىرۋ جانە ت. ب.
بيىل ءىرى جوبالاردى ەنگىزۋ جوسپارلانعان: تەحنيكالىق تەكسەرىستەردى جانە جابدىقتاردى جوندەۋدى تسيفرلىق ەسەپكە الۋ, بۇل تەحنيكالىق جاعدايدى ۆيزۋاليزاتسيالاۋعا جانە ىركىلىستەردى قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, جارىلعىشتىق كارتوگرامماسى جاسالۋدا, كارەرت بورتتارىنىڭ تۇراقتىلىعىن ەسەپتەۋگە جانە گەولوگيالىق-ماركشەيدەرلىك جۇمىستاردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جابدىقتار ەنگىزىلۋدە.
نەگىزگى پەرسپەكتيۆالىق باعىتتاردىڭ قاتارىندا پروتسەستەر مەن وپەراتسيالاردى باقىلاۋ (پروتسەستەردى ۆيزۋاليزاتسيالاۋ), پروتسەستەردى باسقارۋدى اۆتوماتتاندىرۋ (باقىلاۋ جۇيەسى), ولشەۋ قۇرالدارىن دەرەكتەردى جيناۋ جانە قاشىقتىقتان بەرۋ قۇرىلعىلارىمەن اۋىستىرۋ (جىلۋ, سۋ, ەلەكتر ەنەرگياسى), تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋ, كەن ورنىنىڭ گەومەحانيكالىق مودەلىن قۇرۋ, كاسىپورىن ينفراقۇرىلىمىنىڭ 3D-مودەلدەرىن قالىپتاستىرۋ, اۋىسىم الدىنداعى مەديتسينالىق تەكسەرۋلەردىڭ ەلەكتروندىق جۇيەسى جانە باسقا دا كوپتەگەن قىزىقتى نارسەلەر بار.
سونداي-اق R&D (زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەمەلەر) سالاسىندا بەلسەندى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ءۇشىن كومپانيانىڭ ىشىندە گەولوگيالىق بارلاۋدان باستاپ, ءونىمدى ساتۋعا دەيىن ىزدەستىرۋ جۇمىستارىمەن اينالىساتىن توپ قۇرىلعان.
بۇگىندە ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ارتقانى تۋرالى ايتۋعا بولا ما؟
ءيا, ءبىز كاسىپورىننىڭ ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ءتيىمدى پايدالانىلۋىن سيپاتتايتىن ماڭىزدى كورسەتكىش سانالاتىن ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ارتقانى تۋرالى ايتا الامىز. اۆتوماتتاندىرىلعان جوبالار كەشەنىن قولدانۋ وندىرىستىك پروتسەستەردى ادامنىڭ قاتىسۋىنسىز, بىراق ونىڭ باقىلاۋىمەن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تۇسىنىكتى, بۇل ۋاقىت ارالىعىندا ءونىمنىڭ كوپ كولەمىن شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وندىرىستىك پروتسەتەردى اۆتوماتتاندىرۋ ءونىم شىعارۋدى ارتتىرۋعا, وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋگە جانە ساپاسىن جاقسارتۋعا اكەلەدى, قىزمەت ەتەتىن پەرسونال سانىن ازايتادى, ماشيناداردىڭ سەنىمدىلىگى مەن ۇزاق ۋاقىتقا جارامدىلىعىن ۇلعايتادى, ماتەريالداردى ۇنەمدەيدى, ەڭبەك جاعدايلارى مەن قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىن جاقسارتادى.
يندۋستريا 4.0 تاعى قانداي ارتىقشىلىقتار بەرەدى؟
يندۋستريا 4.0 تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ وندىرىستىك جاراقاتتانۋ دەڭگەيىن جانە ءوندىرىستىڭ اسا زياندى ءارى قاۋىپتى سەكتورلارىندا كاسىبي اۋرۋلاردى ازايتۋدىڭ پارمەندى ءادىسى. مىسالى, تاۋ كەن ءوندىرىسى جۇمىسكەرلەرىن پوزيتسيالاۋ جۇيەسىن قولدانۋ ديسپەتچەرگە جانە نىساننىڭ كوماندالىق پۋنكتىنە ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە اقپاراتتى جەتكىزۋمەن بارلىق تاۋ كەندەرىندە ادامنىڭ تۇرعان جەرىن تابۋدى قامتاماسىز ەتەدى, بۇل اپاتتى جاعدايلاردا شۇعىل ءىس-ارەكەتتەرگە كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
مۇنداي جۇيەنى قولدانۋ ۇلگىسى – ءتۇستى مەتالل كەندەرىن وندىرەتىن جانە وڭدەيتىن قازاقستاندىق تاۋ-كەن ءوندىرىسى كومپانيا-حولدينگى «قازمىرىش» جشس. مالەەۆ كەن ورنىندا قىسقا ۋاقىت ىشىندە Pitram ءموبيلدى پەرسونالدى باسقارۋ جيۇەسىن ەنگىزۋ تيىمدىلىگى شاحتاداعى تەحنيكالىق جابدىقتار مەن جۇمىسكەرلەردىڭ تۇرعان جەرىن باقىلاپ, پەرسونالدىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرىپ, جاراقاتتانۋدى بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەردى.
سونىمەن قاتار اسا قاۋىپتى ۋچاسكەلەردە, مىسالى, قورىتۋ نەمەسە قۇيۋ تسەحىندا ونەركاسىپتىك روبوتتى قولدانۋ وندىرىستىك جاراقتتانۋ وقيعالارىن ءبىرشاما ازايتادى.
ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ ولشەمىنە كەلسەك, مۇندا وندىرىستىك جاراقاتتانۋ جيىلىگى كوەففيتسيەنت قولدانىلادى – بۇل ەڭبەكتى قورعاۋدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا وندىرىستىك جاراقاتتانۋدى تالداۋدىڭ ستاتيستيكالىق ادىسىندە قولدانىلاتىن كورسەتكىش. سونىمەن قاتار بەلگىلى ءبىر فورمۋلامەن ەسەپتەلەتىن جاراقاتتانۋدىڭ اۋىرلىعى كوەففيتسيەنتى قولدانىلادى, جۇمىسكەردىڭ ەڭبەك مىندەتتەمەلەرى مەن باسشىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ كەزىندە العان زاقىمدانۋلارىنىڭ سانى مەن دارەجەسى ەسكەرىلەدى.
بۇل كورسەتكىشتەرگە كاسىپورىنداردىڭ وزدەرى مەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى مونيتورينگ جۇرگىزەدى.
قازاقستاندىق كاسىپورىندار يندۋستريا 4.0 ەنگىزۋگە ءازىر مە؟
كاسىپورىنداردىڭ يندۋستريا 4.0 ەنگىزۋگە ازىرلىگىن باعالاۋ جۇرگىزىلەتىن كەلەسى كاتەگوريالار قاراستىرىلادى:
تەحنولوگيالار (عزتكج, ديزايندار ازىرلەۋدى, ءوندىرىستى, ساتىپ الۋلار جۇيەسىن, سونداي-اق ىشكى جانە سىرتقى لوگيستيكانى قامتيتىن);
باسقارۋ جانە ستراتەگيا (ات مەنەدجمەنتى, كاسىپورىندار ستراتەگياسى جانە ءونىم تسيكلىن باسقارۋ );
ءوندىرىستى ۇيىمداستىرۋ ء(ونىمنىڭ وندىرىستىك پروتسەستەردە قاداعالانۋى, ساپاسىن باقىلاۋ, سونداي-اق شيكىزات قورلارىن, ماتەريالداردى, دايىن ءونىم مەن جەتكىزۋدى باسقارۋ );
پەرسونال مەن كوممۋنيكاتسيالار (وندىرىستىك مىندەتتەردى ءبولۋدى, داعدىلدار مەن قۇزىرەتتەردى, سونداي-اق وقىتۋ شارالارىن باسقارۋ ).
بۇل تالداۋ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ اعىمداعى جاعدايدا باعالاۋىنا, ءوندىرىس سەكتورلارىن يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋگە ازىرلىگىن سارالاۋعا, ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋدى ىنتالاندىرۋ شارالارىن ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. يندۋستريا 4.0 دەگەنىمىز تسيفرلىق تەحنولوگيالار عانا ەمەس, ادامدار مەن يننوۆاتسيالىق مادەنەتتى دە قامتيتىنىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى. تەك كەشەندى ترانسفورماتسيا عانا ءوزىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, وندىرىستىك شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ, تابىستىلىعىن كوبەيتۋ, ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋ, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تۇرىندەگى بارىنشى تيىمدىلىكتى بەرە الادى.
يندۋستريا 4.0-گە كوشۋ كاسىپورىندارعا جاڭا تەحنولوگيالىق دامۋ دەڭگەيىنە شىعىپ, جاڭا نارىقتاردى تابۋعا. قوسىلعان قۇننىڭ جاھاندىق تىزەبىگەن كىرىگۋگە مۇمكىندىكتەر تۋدىرادى.