وتباسى بولعاننان كەيىن ىدىس-اياق سىلدىرلاماي تۇرمايدى دەگەن ءسوزدى ءجيى ەستيمىز. بۇل ءۇي بولۋدىڭ كۇردەلىلىگىن كورسەتە مە, جوق الدە وتاۋ قۇرعان جاستاردىڭ ءوزارا ءتىل تابىسۋىنىڭ قيىندىعىن اڭعارتا ما؟ قالاي دەسەك تە جاقسى ماعىنا بەرمەيتىنى ايدان انىق. ماسەلە ماقالدا ەمەس, ماسەلە وسىنداي ماعىناداعى تىركەستەردى تۋعىزباۋدا. شاعىن شاڭىراقتان شاتتىقتىڭ ءۇنى ەستىلسىن دەپ, ۇرىستىڭ ەمەس, ىرىستىڭ لەبى ەسسىن دەپ ەلوردا تورىنەن «جانۇيا» وتباسى ينستيتۋتىن قولداۋ ورتالىعى ءوز جۇمىسىن باستادى.
باستاعانىنا باس-اياعى وتىز كۇننىڭ شاماسى بولسا دا تالاي ءىستىڭ تامىرىن ءدوپ باسىپ ۇلگەرىپتى. كەلەلى ماسەلەلەرمەن كەلگەندەرگە كەرەكتى كەڭەس بەرىپ, ماڭىزدى شارۋالارعا مايتالمان ماماندار پايدالى پىكىرلەرىن ايتىپ, وتباسىن ساقتاۋدىڭ وڭتايلى جولدارىن ورتاعا سالۋدا. «جانۇيا» ورتالىعى ء«بىر تەرەزە» قاعيداتىمەن ازاماتتارعا قىزمەت كورسەتەدى جانە وتباسىلارمەن جەكە جۇمىس جۇرگىزەدى. ونىڭ ماقساتى وتباسىلارعا قۇقىقتىق, پسيحولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ.
بۇل جەردە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك, تۇرعىن ءۇي, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم, جۇمىسقا ورنالاسۋ, قىسقا مەرزىمدى كۋرستار, بيزنەس اشۋ, نەسيەلىك بورىشتى جابۋ جانە تاعى باسقا دا سۇراقتار بويىنشا كەڭەستەر بەرىلەدى. سونداي-اق ورتالىقتا كاسىبي زاڭگەر, مەدياتور جانە جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنان قۇقىقتىق كومەك, كاسىبي پسيحولوگتان پسيحولوگيالىق كەڭەس, «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى», بىرىڭعاي زەينەتاقى جيناقتاۋشى قورى (بجزق), قازپوشتا قىزمەتتەرىن الۋعا بولادى.
جانە دە ورتالىقتا «كاسىپكەر انا» جوباسى اياسىندا ايەلدەرگە ارنالعان وقىتۋ جۇرگىزىلەدى ەكەن. بۇل جوبا ايەلدەردى كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا جانە الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا ۇيرەتەدى. وعان كوپبالالى, جالعىزباستى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا باعۋشى, تۇرمىسى تومەن انالار قاتىسا الادى. ونىڭ اياسىندا «Self made» تابىستى ايەلدەر ءوزىنىڭ جەكە تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ, موتيۆاتسيالىق ترەنينگتەر وتكىزىلەدى.
«جانۇيا» وتباسى ينستيتۋتىن قولداۋ ورتالىعىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى ايگەرىم ابدىقاليقىزى ورتالىققا كوبىنەسە كوپبالالى, تولىق ەمەس, مۇگەدەك بالالار تاربيەلەپ وتىرعان جانە جاعدايى تومەن وتباسىلار جۇگىنەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«ورتالىق اشىلعاننان بەرى 4057 ادام 7061 سۇراق بويىنشا جۇگىندى. ازاماتتار كوبىنەسە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك, تۇرعىن ءۇي, نەسيەلىك بورىشتى جابۋ, قۇقىقتىق كومەك الۋ ءۇشىن جۇگىنەدى. 5608 سۇراق بويىنشا جۇيەلى كەڭەستەر بەرىلدى, ياعني اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك (ااك ەسەپتەۋ, كەدەيلىك شەگىنەن اسىپ كەتۋ), تۇرعىن ءۇي (قۇجاتتاردى جاڭارتۋ, كەزەككە قويۋ, جاستارعا تۇرعىن ءۇي, جالعا الۋ شارتى, «باقىتتى وتباسى», «بەرەكەلى باسپانا» باعدارلامالارى بويىنشا), نەسيەلىك بورىشتى جابۋ, تابىستى ەسەپتەۋ بويىنشا انىقتاما الۋ, قۇقىقتىق كومەك (اليمەنت, بەرەشەك ءوندىرۋ, كوشى-قون, زاڭسىز بۇزۋ, اجىراسۋ بويىنشا), بيزنەس (بيزنەس اشۋ, كوشە ساۋداسى), ءبىلىم (سەرتيفيكاتتار, ۇيىرمەلەرگە جەڭىلدىكتەر) تۇرعىسىندا. ال 1453 ماسەلەنى شەشۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى. اتاپ ايتار بولساق, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىنداۋعا قۇجاتتار قابىلداندى, قۇقىقتىق كومەك الدى, جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, قىسقا مەرزىمدى كۋرستاردا وقۋ, ونىڭ ىشىندە «كاسىپكەر انا» جوباسى اياسىندا, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ (ەمحاناعا تىركەۋ, دارىگەرگە جازىلۋ) ماسەلەلەرى شەشىلىپ, پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتىلدى. وتكىزىلگەن 157 ءىس-شارا اياسىندا 4700-دەن اسا ادام قامتىلدى, ياعني اتا-انالار, بالالار, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا پسيحولوگيالىق جانە موتيۆاتسيالىق ترەنينگتەر, كامەلەتكە تولماعاندار جانە ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسى, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن كەزدەسۋلەر, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا ءۇش اپتالىق وقىتۋ وتكىزىلدى. ءىس-شارالار جوسپارعا جالعاسۋدا. اپتا سايىن كەستە بويىنشا نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمى, ونىڭ ورىنباسارلارى, اۋدان اكىمدەرى, باسقارما باسشىلارى ازاماتتارمەن جەكە قابىلداۋ جۇرگىزەدى», دەدى ول.
ورتالىقتىڭ الداعى ۋاقىتتاعى جوسپارى ساپالى قىزمەت كورسەتۋدى جالعاستىرىپ, ازاماتتاردىڭ تىلەكتەرىن, سۇرانىسىن ەسكەرە وتىرىپ, جۇمىستى جەتىلدىرۋ. جۋىردا ۆيتسە-پرەمەر ب.ساپارباەۆ پەن ەلوردا اكىمى ا.كولگىنوۆ اتالعان ورتالىقتىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, وڭ باعاسىن بەرگەن بولاتىن.
ء«بىز اكىمدىكتە باسقارما باسشىلارى مەن اۋدان اكىمدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلەتىن ازاماتتاردى قابىلداۋ جۇرگىزۋدەمىز. تۇرعىنداردى قابىلداۋ جۇيەلى تۇردە ءوتىپ تۇرادى. ەكى ايدا جەكە ءوزىم 300-دەن استام ادامدى قابىلدادىم. تۇرعىندار بىزدەن كەز كەلگەن كۇنى كەلىپ, تولعاندىراتىن سۇراقتارعا جاۋاپ الا الاتىن ورتالىق اشۋدى سۇرادى. كوپتەگەن ادامدار جۇمىسقا ورنالاسۋ جانە ءبىلىم الۋ ماسەلەلەرىمەن جۇگىنەدى. ماسەلەن, قوسىمشا ءبىلىم الۋ ءۇشىن قانداي كۋرستاردان ءوتۋ كەرەك, «باقىتتى وتباسى» تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا قالاي قاتىسۋعا بولاتىندىعى تۋرالى ءجيى سۇراقتار قويادى. وسى ورتالىقتا دا ازاماتتاردى جەكە قابىلدايتىن بولامىن», دەدى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى ا.كولگىنوۆ.
ءيا, كۇرمەۋى قيىن كۇردەلى ماسەلە بولسا دا نەگىزگى مامانىنا باراتىن مەكەنجايدان اداسپاسا, شەشىمى تابىلاتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان تۋىنداعان وتباسىلىق سان ءتۇرلى سۇراقتاردىڭ جان-جاقتى جاۋابىن «جانۇيا» ورتالىعىنان الۋعا بولادى.