سەنبى, 16 اقپان 2013 6:28
2012 جىلعى 19 جەلتوقسان استانا, ۇكىمەت ءۇيى
«شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋ قاعيداسىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 14 شىلدەدەگى № 798 قاۋلىسىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قاۋلى ەتەدى:
1. «شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋ قاعيداسىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 14 شىلدەدەگى № 798 قاۋلىسىنا (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءپۇاج-ى, 2011 ج., № 47, 631-قۇجات) مىناداي وزگەرىس ەنگىزىلسىن:
كورسەتىلگەن قاۋلىمەن بەكىتىلگەن شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋ قاعيداسى وسى قاۋلىعا قوسىمشاعا سايكەس جاڭا رەداكتسيادا جازىلسىن.
سەنبى, 16 اقپان 2013 6:28
2012 جىلعى 19 جەلتوقسان استانا, ۇكىمەت ءۇيى
«شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋ قاعيداسىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 14 شىلدەدەگى № 798 قاۋلىسىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قاۋلى ەتەدى:
1. «شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋ قاعيداسىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 14 شىلدەدەگى № 798 قاۋلىسىنا (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءپۇاج-ى, 2011 ج., № 47, 631-قۇجات) مىناداي وزگەرىس ەنگىزىلسىن:
كورسەتىلگەن قاۋلىمەن بەكىتىلگەن شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋ قاعيداسى وسى قاۋلىعا قوسىمشاعا سايكەس جاڭا رەداكتسيادا جازىلسىن.
2. وسى قاۋلى العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى س. احمەتوۆ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2012 جىلعى 19 جەلتوقسانداعى № 1616 قاۋلىسىنا قوسىمشا
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 14 شىلدەدەگى № 798 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن
شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋ قاعيداسى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋ قاعيداسى (بۇدان ءارى – قاعيدا) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى» 2002 جىلعى 17 قاڭتارداعى جانە «ىشكى سۋ كولىگى تۋرالى» 2004 جىلعى 6 شىلدەدەگى زاڭدارىنا سايكەس قابىلداندى جانە شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) تەڭىز جاعالاۋىنداعى سۋدا, ىشكى سۋ جولدارىندا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسقا سۋ قويمالارىندا پايدالانۋ ءتارتىبىن بەلگىلەيدى.
2. قاعيدادا مىناداي نەگىزگى تەرميندەر پايدالانىلادى:
1) كەمە بيلەتى – شاعىن ولشەمدى كەمەگە مەنشىك قۇقىعىن جانە وسى كەمەنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تۋىن كوتەرىپ ءجۇزۋ قۇقىعىن راستايتىن قۇجات;
2) سۋداعى جۇردەك اتتراكتسيون – شاعىن ولشەمدى كەمەنىڭ كوڭىل كوتەرەتىن ءجۇزۋ قۇرالدارىن سۇيرەۋ ارقىلى ويىن-ساۋىق ءتۇرى («باناندار», «شايبالار», «سۋ شانالارى» جانە باسقالار);
3) شاعىن ولشەمدى كەمەنى باسقارۋ كۋالىگى – شاعىن ولشەمدى كەمەنى باسقارۋ قۇقىعىنا بىلىكتىلىكتىڭ بولۋىن راستايتىن قۇجات;
4) شاعىن ولشەمدى كەمەنىڭ كەمە جۇرگىزۋشىسى – شاعىن ولشەمدى كەمەنىڭ مەنشىك يەسى بولىپ تابىلاتىنىنا نەمەسە ونى وزگە زاڭدى نەگىزدە باسقارۋىنا قاراماستان, شاعىن ولشەمدى كەمەنى باسقاراتىن جانە ءتيىستى كۋالىگى بار ادام. كەمە جۇرگىزۋشىگە كەمە جۇرگىزۋگە وقىتاتىن ادام تەڭەستىرىلەدى.
3. شاعىن ولشەمدى كەمەلەرى بار زاڭدى تۇلعالار نەمەسە دارا كاسىپكەرلەر وسى كەمەلەردى پايدالانۋ جانە ولار توقتايتىن بازالاردى (قۇرىلىستاردى) پايدالانۋعا جاۋاپتى ادامداردى بولەدى.
4. قاعيدانىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق ورگاندارى (بۇدان ءارى – كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگاندارى) جۇزەگە اسىرادى.
5. شاعىن ولشەمدى كەمەلەرمەن ساياحاتقا, ۇجىممەن دەمالۋعا شىققاندا جانە بۇقارالىق ءىس-شارالار كەزىندە يەلەرى سۋداعى قاۋىپسىزدىك, قوعامدىق ءتارتىپ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى ادامداردى تاعايىندايدى.
6. سۋ وبەكتىلەرىندە سۋداعى جۇردەك اتتراكتسيونداردى جۇرگىزۋ كەزىندە اتتراكتسيون يەسى سۇيرەيتىن شاعىن ولشەمدى كەمەگە تىركەپ سۇيرەلەتىن ويىن-ساۋىق ءجۇزۋ قۇرالىنا قىزمەت كورسەتۋ جانە بايقاۋ جونىندە جاۋاپتى ادامدى تاعايىندايدى.
7. وسى قاعيدانى بۇزعان ادامدار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى.
2. شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى پايدالانۋ
8. جولاۋشىلار سىيىمدىلىعى, جۇك كوتەرىمدىلىگى, شەكتى قۋاتى جانە قوزعالتقىش سانى, جەلكەندەردىڭ رۇقسات ەتىلەتىن الاڭى, ءجۇزۋ اۋدانى, كەمە جۇزە الاتىن تولقىن بيىكتىگى, ءسۋۇستى بورتقا وتىرۋ, قۇتقارۋ جانە ورتكە قارسى قۇرالدارمەن, سيگنال وتتارىمەن, ناۆيگاتسيالىق جانە باسقا دا جابدىقتارمەن جاراقتالۋى بويىنشا بەلگىلەنگەن شارتتاردى, نورمالاردى جانە تەحنيكالىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ, شاعىن ولشەمدى كەمەلەر كەمە كىتابىندا مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن, بورت تىركەۋ نومىرلەرىنىڭ بەلگىلەنۋىنەن جانە تەحنيكالىق كۋالاندىرىلۋىنان (تەكسەرىپ قاراۋ) كەيىن ولاردى پايدالانۋعا رۇقسات ەتىلەدى.
9. شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدى, ەسەپكە الۋدى, جىكتەۋدى جانە تەحنيكالىق كۋالاندىرۋدى (تەكسەرىپ قاراۋدى) كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگاندارى جۇزەگە اسىرادى.
10. مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتكەن شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى باسقارۋ شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى باسقارۋ قۇقىعىنا كۋالىكتەرى بار كەمە جۇرگىزۋشىلەرىنە رۇقسات ەتىلەدى.
11. كەمە قاتىناسى (ناۆيگاتسيالىق) جاعدايى جوق سۋ وبەكتىلەرىندە تاراۋ كەزىندە شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى مانەۆرلەۋ وڭ جاقتى (سول جاق بورتتارىمەن) قوزعالىستى ەسكەرە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس.
12. ەلدى مەكەندەردىڭ, پورتتاردىڭ, ايلاقتاردىڭ, شاعىن ولشەمدى كەمەلەردىڭ تۇراعىنا ارنالعان بازالاردىڭ (قۇرىلىستاردىڭ) اكۆاتوريالارىندا جانە شەكارالارىندا شاعىن ولشەمدى موتورلى كەمەلەردىڭ قوزعالىسى ساعاتىنا 20 كم اسپايتىن, ال جاعا مەن سۋعا ءتۇسۋ ورىندارىنىڭ ماڭايىندا ساعاتىنا 10 كم دەيىن جىلدامدىقتا رۇقسات ەتىلەدى.
13. شاعىن ولشەمدى كەمەلەرمەن ءجۇزۋ كەزىندە:
1) مىناداي:
بەلگىلەنگەن تارتىپپەن تىركەلمەگەن;
تەحنيكالىق كۋالاندىرۋدان (قاراپ تەكسەرۋدەن) وتپەگەن;
بورت نومىرلەرى جوق;
ءتيىستى رۇقساتسىز قايتا جابدىقتالعان;
تيەۋ, جولاۋشىلار سىيىمدىلىعى, اۋدان جانە ءجۇزۋ شارتتارى بويىنشا نورمالارى بۇزىلعان;
شاعىن ولشەمدى كەمەنى باسقارۋ قۇقىعىنا كۋالىگى جوق;
ماس كۇيىندە شاعىن ولشەمدى كەمەنى باسقارۋعا;
2) باسقارۋعا قۇقىعى جوق نەمەسە ماس كۇيىندەگى ادامعا كەمەنى باسقارۋعا بەرۋگە;
3) قوزعالىستىڭ بەلگىلەنگەن جىلدامدىعىن ارتتىرۋعا;
4) گيدروتەحنيكالىق عيماراتتارعا, تەحنيكالىق قۇرالدارعا, كەمە قاتىناسى جانە ناۆيگاتسيالىق جاعداي بەلگىلەرىنە اقاۋ كەلتىرۋگە;
5) ءجۇزۋ ءۇشىن ۋاقىتشا نەمەسە تۇراقتى جابىلعان اۋداندارعا ارنايى رۇقساتسىز كىرۋگە نەمەسە تىيىم سالىنعان ورىنداردا ادەيى توقتاۋعا;
6) ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا موتوردىڭ نەمەسە جەلكەننىڭ استىنان وتۋگە جانە سۋ وبەكتىلەرىندەگى تۇرعىنداردىڭ جاعا, باسقا سۋعا ءتۇسۋ ورىندارى مەن جاپپاي دەمالۋ اكۆاتوريالارىندا مانەۆرلەۋگە;
7) جاعاجايلار مەن سۋعا تۇسۋگە ۇيىمداستىرىلعان باسقا دا ورىنداردا سۋعا ءتۇسۋ شەكاراسىنىڭ قورشاۋىنا 50 مەترگە دەيىنگى قاشىقتىقتا جاقىنداۋعا;
8) كەمەمەن كامەلەتتىك جاسقا تولماعانداردى, ۇلكەندەردىڭ سۇيەمەلدەنۋىنسىز ون ءتورت جاسقا تولماعان تۇلعالاردى تاسىمالداۋعا;
9) شاعىن ولشەمدى كەمەلەردە وعان ارنالماعان قاۋىپتى جۇكتەردى تاسىمالداۋعا;
10) ارقانداپ بايلاۋعا, توقتاۋعا, جۇزبەلى ناۆيگاتسيالىق بەلگىلەردە, جۇك جانە جولاۋشىلار ايلاقتارىندا, پيرستەردە, دەباركادەرلەردە, دوكالاردا ء(جۇزۋ دوكالارىندا) جانە كوپىرلەردىڭ استىندا زاكىرگە تۇرۋعا;
11) تەڭىز جانە وزەن فلوتىنىڭ كولىكتىك جانە تەحنيكالىق كەمەلەرىنە تىكەلەي جاقىن مانەۆرلەۋگە, ءوز ءىس-قيمىلدارىمەن كەمە قاتىناسىنا كەدەرگى جاساۋعا;
12) كەمە بيلەتىندە ءتيىستى جازباسى بولماعان كەزدە ەسكەك قايىقتارعا موتورلار ورناتۋعا;
13) وسى ماقساتتارعا يكەمدەلمەگەن جەرلەردە ەسكەك قايىقتار مەن كەمەلەرگە جەلكەن ورناتۋعا;
14) قوزعالىس كەزىندە ادامداردىڭ ءبىر كەمەدەن ەكىنشى كەمەگە اۋىسۋىن جۇزەگە اسىرۋعا;
15) ءتيىستى ءورت قاۋىپسىزدىگى شارالارىن ساقتاماي, وتىن قۇيۋدى جۇزەگە اسىرۋعا;
16) تاۋلىكتىڭ قاراڭعى كەزەڭىندە ناۆيگاتسيالىق سيگنال وتتارىمەن جابدىقتالماعان ەسكەكتى, جەلكەندى جانە موتورلى قايىقتارمەن جۇزۋگە شىعۋعا;
17) شەكتەلگەن كورىنۋ كەزىندە (1 كم كەم) كەمەمەن جۇزۋگە شىعۋعا;
18) اۆاريالىق جوندەۋ قورشاۋلارى, وتكەل جانە جۇمىس ىستەيتىن جەر سناريادتارى, سونداي-اق شليۋزدەرگە جاقىنداۋ كەزىندە كوپىرلەردىڭ بويلارى مەن جاقىنداۋ ارنالارى ورىندارىندا كەمەلەردىڭ ايىرىلۋى مەن باسىپ وزۋىن جۇزەگە اسىرۋعا;
19) ەشتەڭە كورىنبەيتىندىكتەن تۇسپالداۋ مۇمكىندىگى بولمايتىن تۇماندا نەمەسە قولايسىز مەتەو جاعدايلاردا شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى باسقارۋعا;
20) سۋ اكۆاتورياسىن مۇزدان تولىق تازارتقان ساتكە دەيىن شاعىن ولشەمدى كەمەلەردىڭ جۇزۋىنە;
21) شومىلۋعا ارنالعان جەرلەر اكۆاتورياسىندا ۇرمەلى سەرۋەندەۋ ءجۇزۋ قۇرالدارىن, سونىمەن بىرگە ۇشۋ قۇرالدارىن (پاراشيۋت), سونداي-اق اتالعان قۇرالداردى تىركەۋگە الۋعا ارنالماعان كەمەلەرمەن تىركەپ سۇيرەۋگە جول بەرىلمەيدى.
14. مىناداي اقاۋلىقتار بولعان كەزدە شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى پايدالانۋعا رۇقسات ەتىلمەيدى:
1) ورنالاسقان ورنىنا قاراماستان كەمەنىڭ كورپۋسىنىڭ تولاسسىز تەسىگى بولسا;
2) كەمەنىڭ گەرموبولىمدەرى جانە (نەمەسە) اۋە جاشىكتەرىنىڭ بولماۋى نەمەسە اشىلىپ كەتۋى;
3) كوزدەلگەن رۋلدىك قۇرىلعىنى بەكىتۋ بولشەكتەرى كونسترۋكتسياسىنىڭ بولماۋى نەمەسە ونىڭ قۇرامدىق بولشەكتەرىنىڭ بۇزىلۋى نەمەسە ونىڭ جۇمىسىنىڭ سەنىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتپەۋ;
4) وتىننىڭ, ءدىرىلدىڭ كەمۋىنىڭ ورىن الۋى, تۇنشىقتىرعىشتىڭ بولماۋى نەمەسە اقاۋلىعى, قوزعالتقىشتىڭ قاشىقتىقتاعى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ بۇزىلۋى, رەۆەرس-رەدۋكتوردىڭ سەنىمدى قوسىلۋىن (قوسىلماۋىن) قامتاماسىز ەتپەۋ, قوسىلعان رەۆەرس كەزىندە قوزعالتقىشتى (موتور) قوسۋدى بلوكتاۋدىڭ اقاۋلىعى;
5) كەمە بيلەتىندە كورسەتىلگەن جيناقتالۋ نورمالارىنىڭ جانە كەمە جابدىقتارىنىڭ سايكەس كەلمەۋى;
6) بەلگىلەنگەن تالاپتاردىڭ ەرەكشەلىك وتتارىنىڭ بولماۋى, اقاۋلىعى نەمەسە سايكەس كەلمەۋى.
15. شاعىن ولشەمدى كەمەلەر جانە تىركەپ سۇيرەتىلەتىن ءجۇزۋ قۇرالدارى شاعىن ولشەمدى كەمەدەگى نەمەسە سۇيرەتىلەتىن ءجۇزۋ قۇرالىنداعى كەمە جۇرگىزۋشىلەرى مەن باسقا ادامدار ءۇشىن ءتيىستى مولشەردەگى جەكە قۇتقارۋ قۇرالدارىمەن جاراقتاندىرىلادى.
16. جەكە قۇتقارۋ قۇرالدارىن (قۇتقارۋ كەۋدەشەلەرى, بەلدىكتەر, كەۋدەشەلەر) شاعىن ولشەمدى كەمەدەگى نەمەسە تىركەپ سۇيرەلەتىن ءجۇزۋ قۇرالىنداعى كەمە جۇرگىزۋشىسى نەمەسە باسقا ادامدار كيىپ, تۇيمەلەپ الۋعا ءتيىس.
شاعىن ولشەمدى كەمە زاكىردە تۇرعان كەزىندە ۇرلەمەلى جانە ەسكەكتى شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى قوسپاعاندا, شاعىن ولشەمدى كەمەدە جەكە قۇتقارۋ كەۋدەشەلەرىنسىز بولۋعا رۇقسات ەتىلەدى.
17.شاعىن ولشەمدى كەمەلەردىڭ كەمە جۇرگىزۋشىلەرى (بۇدان ءارى – كەمە جۇرگىزۋشىلەرى) كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگانىنىڭ لاۋازىمدى ادامىنا تەكسەرۋ ءۇشىن مىناداي قۇجاتتاردى بەرەدى:
1) شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى باسقارۋ قۇقىعىنا كۋالىك;
2) جۇزۋگە جارامدىلىعىنا كەمەنى جىل سايىنعى تەحنيكالىق كۋالاندىرۋدان وتكەنى تۋرالى بەلگىسىمەن شاعىن ولشەمدى كەمەنىڭ كەمە بيلەتى;
3) شاعىن ولشەمدى كەمەدە مەنشىك يەسى بولماعان كەزدە شاعىن ولشەمدى كەمەنى باسقارۋ قۇقىعىنا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن كۋالاندىرىلعان سەنىمحات;
4) زاڭدى تۇلعاعا ءتيىستى شاعىن ولشەمدى كەمەگە مارشرۋتتىق جول پاراعى (جوسپار-تاپسىرما).
18. كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگانىنىڭ لاۋازىمدى ادامى كەمە جۇرگىزۋشىسىن توقتاتقان كەزدە كەمە جۇرگىزۋشىگە قىزمەتتىك كۋالىگىن كورسەتەدى.
19. كەمە جۇرگىزۋشىسى مىناداي تالاپتاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى:
1) وسى قاعيدانىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى بەكىتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى سۋ جولدارىمەن ءجۇزۋ قاعيداسىنىڭ, 1972 جىلعى تەڭىزدە كەمەلەردىڭ سوعىلىسۋىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى حالىقارالىق قاعيدالاردىڭ جانە كەمەلەردىڭ اۆارياسىز ءجۇزۋىن, سۋداعى ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن جانە قورشاعان تابيعي ورتانى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن وزگە دە قاعيدالاردىڭ تالاپتارىن ورىندايدى;
2) جۇزۋگە شىعار الدىندا بەلگىلەنگەن نورمالارعا سايكەس كەمەنىڭ جانە ونىڭ مەحانيزمىنىڭ جارامدىلىعىن, قاجەت جابدىقتارمەن, قۇتقارۋ قۇرالدارىمەن جانە باسقا قامتاماسىز ەتۋ زاتتارىمەن جاراقتالۋىن تەكسەرەدى;
3) وتىرعىزۋ الدىندا جولاۋشىلاردىڭ كەمەدەگى ءتارتىبى بويىنشا نۇسقاۋ جۇرگىزەدى, وتىرعىزۋ, شىعارۋ كەزىندە جانە ولاردىڭ كەمەدە بولۋ كەزەڭىنە ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى;
4) كەمەنىڭ بەلگىلەنگەن كلاسىنا سايكەس كەلەتىن باسسەيندەردە (اۋدانداردا) ءجۇزۋدى جۇزەگە اسىرادى, ءجۇزۋ اۋداندارىنداعى ءجۇزۋ شارتتارىن, ناۆيگاتسيالىق جانە گيدرومەتەوجاعدايلارىن بىلەدى;
5) كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگانىنىڭ لاۋازىمدى ادامى نەمەسە وعان قۇقىعى بار لاۋازىمدى ادامى بەرگەن توقتاۋ تۋرالى بەلگىلەنگەن سيگنال بولعان كەزدە كەمەنىڭ قوزعالىسىن توقتاتادى جانە تىركەۋ قۇجاتتارى مەن كەمە جۇرگىزۋشى قۇجاتتارىن تەكسەرۋ ءۇشىن بەرەدى;
6) سۋدا اپاتقا ۇشىراعان ادامدارعا كومەك كورسەتەدى, كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگانىنا كەمەلەردىڭ سۋ وبەكتىلەرىندەگى كولىك وقيعاسى جاعدايلارىن جانە ادامدارمەن بولعان جازاتايىم وقيعالاردى حابارلايدى;
7) زارداپ شەككەندەرگە العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى, زارداپ شەككەندەردى جول ۇستىندەگى نەمەسە ءوز كەمەسىمەن جاقىنداعى مەديتسينالىق ۇيىمعا جىبەرەدى جانە كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگانىنا كولىك وقيعاسىنا قاتىسى ورىن العان نەمەسە وسى كولىك وقيعاسىنا قانداي دا ءبىر قاتىسى بار جاعدايدا ءوزىنىڭ تەگىن, مەكەنجايىن, كورگەن ادامداردىڭ تەگىن, ولاردىڭ مەكەنجايلارى, شاعىن ولشەمدى كەمەنىڭ بورت ءنومىرىن (جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتى ۇسىنا وتىرىپ) حابارلايدى;
8) كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگاندارىنىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ تالاپتارىن, باسقا باقىلاۋ ءجانە قاداعالاۋ ورگاندارىنىڭ ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىنە, سۋ وبەكتىلەرىندەگى قۇقىقتىق ءتارتىپتى ساقتاۋ, ادامداردىڭ ءومىرىن جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قاتىستى ماسەلەلەر بويىنشا تالاپتاردى ورىندايدى;
9) كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگاندارىنا, تابيعات قورعاۋ جانە بالىق قورعاۋ ورگاندارىنا قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى, تازارتىلماعان اعىندى سۋلاردىڭ شىعارىندىلارىن, بالىقتار مەن باسقا بيورەسۋرستاردىڭ جاپپاي قىرىلۋ جاعدايلارى تۋرالى حابارلايدى.
20. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس وسى قاعيدانىڭ 19-تارماعىنىڭ 7) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا شاعىن ولشەمدى كەمەنى پايدالانۋ اقىسىز جۇرگىزىلەدى.
21. سۇيرەتىن شاعىن ولشەمدى كەمەنىڭ كەمە جۇرگىزۋشىسى قورشاعان ورتانى قاداعالاۋدى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزەدى. سۇيرەتىلەتىن ويىن-ساۋىق ءجۇزۋ قۇرالىن ءۇزىلىسسىز قاداعالاۋدى سۇيرەۋ كەمەسىندەگى جاۋاپتى ادام قامتاماسىز ەتەدى.
سۇيرەتىن شاعىن ولشەمدى كەمە جانە سۇيرەلەتىن ءجۇزۋ قۇرالى كەز كەلگەن جاعدايدا باسقا كەمەلەردەن, جاعادان جانە سۋعا ءتۇسىپ جاتقان ادامداردان كەمىندە 50 مەتر قاشىقتىقتا ورنالاسادى.
22. كەمە جۇرگىزۋشىسى اۆارياسىز ءجۇزۋدى قامتاماسىز ەتەتىن كەمە جۇرگىزۋ پراكتيكاسىنا نەمەسە ەرەكشە جاعدايلارعا قاتىستى بارلىق شارالاردى قابىلدايدى.
3. بازالاردى (قۇرىلىستاردى) شاعىن ولشەمدى كەمەلەردىڭ
تۇراعى ءۇشىن پايدالانۋ
23. بازا-تۇراقتىڭ اۋماعى مىنالارمەن جابدىقتالادى:
1) قولايلى كiرمە جولدار;
2) جولاۋشىلاردى وتىرعىزۋ مەن ءتۇسiرۋ ءۇشiن ارنايى جابدىقتالعان ايلاقتار;
3) شاعىن ولشەمدى كەمەلەردەن سارقىندى سۋلاردى, وڭدەلگەن مۇناي ونiمدەرiن, قۇرعاق قوقىس, تاعام قالدىقتارىن قابىلداۋعا ارنالعان كونتەينەرلەر مەن ارنايى سىيىمدىلىقتار;
4) اۋماقتاردى جانە سۋ اكۆاتورياسىن, پيرستەردi, بوكستاردى, ارقانداپ بايلاۋ قۇرىلعىلارىن, قۇتقارۋ جانە ورتكە قارسى قۇرالداردى جارىقتاندىرۋ ءۇشiن جارىق بەرۋ قۇرىلعىلارى. جارىق بەرۋ قۇرىلعىلارى باعىتتى ارەكەتكە ارنالعان قالپاقتارمەن جاراقتالادى. قاراڭعى تۇسكەننەن باستاپ ايلاقتاردىڭ وزەكتi ارتقى جاعىندا اينالا جارىق بەرەتiن اق وتتار ءاربiر 50 مەتر سايىن جاعىلادى, بiراق ايلاق توسەمiنەن ەكi مەتر بيiكتiكتە ورنالاسقان كەمiندە ەكi وت بولادى.
24. پيرستەر مەن ايلاقتار ارنايى قۇرالدارمەن جابدىقتالادى. قۇتقارۋ شەڭبەرلەرi ايلاقتاردىڭ وزەكتi ارتقى جاعىندا ورناتىلعان ارنايى قالقانداردا, سونداي-اق پيرستەردiڭ پەريمەترi بويىنشا قورشاۋ تiرەۋلەردە, 25 مەتر سايىن تۇتاس بەكiتiلەدi. قۇتقارۋ شەڭبەرلەرiنiڭ بەكiتىلۋi ولاردىڭ تەز الىنۋىن قامتاماسىز ەتۋi تيiس.
25. ايلاقتاردا, پيرستەردە تۇتاس توسەنiم بولادى, بازا-تۇراق يەسi جىل سايىن تەكسەرۋ اكتiسiن جاساي وتىرىپ, ونىڭ بەرiكتiگiن تەكسەرەدi. كوپiرلەر, تراپتار, تۇسكىشتەر تەكسەرۋگە جاتادى. تەكسەرۋدەن كەيiن بارلىق قۇرىلعىلار «سىنالعان» دەگەن سوزبەن تاڭبالانادى.
ايلاقتاردىڭ, پيرستەردiڭ, باسقىشتاردىڭ, كوپiرلەردiڭ ەكi ادام ءوتۋ ءۇشىن جەتكiلiكتi ەنi بولۋى تيiس, ولار سىرتقى پەريمەترi بويىنشا (سۋ جاعىنان) ساقتاندىرۋ قورشاۋلارمەن جابدىقتالادى. ساقتاندىرۋ قورشاۋى كەمiندە 900 ميلليمەتر بيiكتiكتە بەكiتiلەدi, قورشاۋ تiرەۋلەر ارالارىنىڭ قاشىقتىعى -1500 ميلليمەتر.
26. جانار-جاعارماي ماتەريالدارىن, وتىندى ورنالاستىرۋ, ولاردى ساقتاۋ ءتارتiبi, سونداي-اق موتورلاردى ساقتاۋعا ارنالعان كونتەينەرلەردi ورنالاستىرۋ شاعىن ولشەمدى كەمەلەردiڭ, جاعالاۋ مەن جۇزبەلi قۇرىلىستاردىڭ قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋi تيiس.
27. ورتكە قارسى قۇرالدار جارامدى جاي-كۇيدە جانە ءورت ينسپەكتسياسىنىڭ تالاپتارىندا كوزدەلگەن كولەمدە ۇستالادى.
28. سۋ اكۆاتورياسىنىڭ شەكاراسى دامبالارمەن, پونتوندارمەن, باكتەرمەن نەمەسە جۇزبەلi بەلگiلەرمەن قورشالادى. جوبادا بەلگiلەنگەن شەكارالارداعى جاعالاۋ اۋماعى دۋالدارمەن قورشالادى.
29. باقىلاۋ بەكەتىندە شاعىن ولشەمدى كەمەلەردiڭ شىعۋى مەن ولاردىڭ قايتا كەلۋiن ەسەپكە الۋ جۋرنالى جۇرگiزiلەدi.
30. جالعا بەرۋ بازاسىنىڭ سۋ اكۆاتورياسى جۇزبەلi بەلگiلەرمەن بەلگiلەنەدi, وزدiگiنەن جۇرمەيتiن جالعا بەرۋ جۇزبەلi قۇرالدارىنىڭ ونىڭ سىرتىنا شىعۋلارىنا تىيىم سالىنادى.
31. بازا-تۇراققا كورنەكتi تۇرiندە مىنالار ورنالاستىرىلعان ستەند رەسiمدەلەدi:
1) شاعىن ولشەمدى كەمەلەردiڭ بازا-تۇراقتىڭ سۋ ايدىنى بويىنشا جانە iرگەلەس اۋداندا ءجۇرۋ سحەماسى;
2) بەلگiلەنگەن مەرزiمدە بازا-تۇراققا قايتىپ كەلمەگەن شاعىن ولشەمدى كەمەلەردi iزدەۋ مەن كومەك كورسەتۋ جونiندەگi iس-شارالار;
3) بازا-تۇراقتاعى جۇمىستىڭ iشكi ءتارتiبi;
4) شاعىن كولەمدi كەمەلەردi پايدالانۋ قاعيدالارى;
5) اعىمداعى تاۋلiكتەرگە اۋا رايى تۋرالى مالiمەتتەر;
6) ادامدارمەن سۋدا بولاتىن جازاتايىم وقيعالاردىڭ الدىن الۋ شارالارى جونiندەگى پلاكاتتار.
32. بازا-تۇراقتاردى پايدالانۋ وسى قاعيدامەن رەگلامەنتتەلەدi, ونىمەن بارلىق كەمە جۇرگiزۋشiلەر مەن قىزمەت كورسەتەتiن پەرسونال قول قويعىزىپ, تانىسۋى تيiس.
33. بازا-تۇراق شاعىن ولشەمدى كەمەلەردiڭ قاۋiپسiز تۇرۋىن, شاعىن ولشەمدى كەمەلەردiڭ, موتورلاردىڭ جانە باسقا مۇلiكتەردiڭ ساقتالۋىن, پروفيلاكتيكالىق, جوندەۋ, كەمە كوتەرۋ, تيەۋ-ءتۇسiرۋ جانە باسقا جۇمىستاردىڭ الۋ قاۋiپسiزدiگiن; ادامداردى شاعىن ولشەمدى كەمەلەرگە وتىرعىزۋ ء(تۇسiرۋ) قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتەدi.
34. بازا-تۇراقتا اۋا رايى بۇزىلعان جاعدايدا سۋ قويماسىنداعى شاعىن ولشەمدى كەمەلەردi قايتارۋ ءۇشiن iس-شارالار ازiرلەنەدi.
35. بازا-تۇراقتىڭ اكۆاتورياسىندا تۇرعان ارقانداپ بايلاۋ بوشكەلەرiندە قاراما-قارسى ءتۇستi سىرمەن ارقانداپ بايلاۋعا شاعىن ولشەمدى كەمەلەردiڭ رۇقسات ەتiلگەن سانى كورسەتiلەدi.
36. بازا-تۇراقتا تۇراتىن ءاربiر شاعىن ولشەمدى كەمەنiڭ, ونىڭ بورت ءنومiرi مايلى سىرمەن iرگەگە نەمەسە پيرسكە جازىلعان تۇراقتى ورنى بولادى.
37. بازا-تۇراقتا شاعىن ولشەمدى كەمەلەردىڭ جۇزۋگە شىعۋعا جانە قايتۋىنا, ولاردىڭ جارامدىلىعىن, جولاۋشىلار سىيىمدىلىعى جانە جۇككوتەرگىش كوتەرگەن نورمالارىن ساقتاۋ بويىنشا, سونداي-اق كەمە جۇرگىزۋشىلەرىن اۋا رايى تۋرالى حابارلاۋعا كەمە جۇرگىزۋشىلەرىندە مىندەتتى كەمە جانە كەمە جۇرگىزۋشىنىڭ قۇجاتتارى بولۋىن كوزدەيتىن رەجيم ورناتىلادى.
38. شاعىن ولشەمدى كەمە جۇزۋگە شىعار الدىندا جانە ونىڭ بازا-تۇراققا قايتۋى كەزىندە كەمەلەردىڭ شىعۋ ەسەبى جۋرنالىندا مىناداي كەزەكتى جازبا جۇرگىزىلەدى:
1) كەمەنىڭ بورت ءنومىرى;
2) كەمە جۇرگىزۋشىنىڭ تەگى مەن قىسقارتۋ جازبالارى;
3) كەمەنىڭ شىعۋ ۋاقىتى;
4) ءجۇزۋ باعىتى;
5) بەلگىلەۋ پۋنكتى;
6) بازا-تۇراقتان قايتۋدىڭ ناقتى ۋاقىتى.
39. سۋ قويماسىنا شىعۋعا بازا-تۇراق بويىنشا كەزەكشi رۇقسات بەرەدi.
شاعىن ولشەمدى كەمەگە رۇقسات بەرە وتىرىپ, كەزەكشi مىنالاردى:
1) كەمە جۇرگiزۋشiدە كەمە قۇجاتتارىنىڭ (كەمە بيلەتi) جانە شاعىن ولشەمدى كەمەنi باسقارۋ قۇقىعىنا كۋالiگiنiڭ بولۋىن;
2) جولاۋشى سىيىمدىلىعى جانە جۇككوتەرگiشتiگi نورمالارىنىڭ ساقتالۋىن, شاعىن ولشەمدى كەمەدە جۇكتەردiڭ دۇرىس ورنالاستىرىلۋىن;
3) شاعىن ولشەمدى كەمەنiڭ جولاۋشى سىيىمدىلىعى بويىنشا قۇتقارۋ قۇرالدارىنىڭ بولۋىن تەكسەرەدi.
بازا-تۇراقتاردا ناۆيگاتسيا كەزەڭiندە كەزەكشi-قۇتقارۋ كەمەسi تاعايىندالادى. كەزەكشi-قۇتقارۋ كەمەسi كەزەكشiلiك تارتiبiندە بازا-تۇراق بويىنشا كەزەكشiگە باعىنادى.
40. شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى بازا-تۇراقتان شىعارۋ مىناداي جاعدايلاردا:
1) كەمە جۇرگىزۋشىدە شاعىن ولشەمدى كەمەنى باسقارۋ قۇقىعىنا كۋالىگىنىڭ, جىل سايىن تەحنيكالىق كۋالاندىرۋدان وتكەنى تۋرالى بەلگى قويىلعان كەمە بيلەتى بولماسا;
2) بورت ءنومىرىنىڭ بولماۋى نەمەسە كەمە بيلەتىندەگى جازباعا سايكەس كەلمەسە;
3) كەمە جۇرگىزۋشىسىندە كەمەنى جۇرگىزۋ قۇقىعىنا قۇجات بولماسا;
4) كەمەدە, ونى پايدالانۋعا تىيىم سالىناتىن اقاۋلىقتار بولسا;
5) كەمە بيلەتىندە كورسەتىلگەن قۇتقارۋ, ورتكە قارسى جانە سۋ توگەتىن قۇرالدارى كەمەدە بولماسا;
6) جولاۋشىلار سىيىمدىلىعى مەن جۇككوتەرگىش نورمالارى بۇزىلسا;
7) قاۋىپتى كرەن نەمەسە ديففەرەنت تۋدىراتىن جولاۋشىلاردى (جۇكتەردى) ورنالاستىرىلسا;
8) ەگەر كەمە وسى جۇكتەردى تاسىمالداۋعا جاتپاسا نەمەسە ولاردىڭ تاسىمالدانۋى جولاۋشىلارمەن بىرگە جۇرگىزىلسە, كەمەدە قاۋىپتى زاتتاردىڭ بولسا;
9) ەگەر سۋ قويماسىنداعى بولجاناتىن نەمەسە ناقتى قولايسىز مەتەوجاعداي وسى تۇردەگى كەمەدە جۇزۋگە قاۋىپتى بولسا;
10) كەمە جۇرگىزۋشىسى ماس كۇيىندە بولسا جۇرگىزىلمەيدى.
41. جالعا بەرۋ پۋنكتتەرiندە ازاماتتارعا شاعىن ولشەمدى كەمەلەر بەرۋ جۋرنالىندا شاعىن ولشەمدى كەمەنi پايدالانۋ قاۋiپسiزدiگi شارالارىمەن تانىسۋ تۋرالى باعان بولادى, وعان شاعىن ولشەمدى كەمە الاتىن ازاماتتار جالعا بەرۋ پۋنكتiنiڭ اكۆاتورياسىنداعى قاعيدالارمەن تانىسقاننان كەيiن قول قويادى.
42. جارامسىز نەمەسە اۆاريالىق جاعدايدا بازا-تۇراققا كەلگەن شاعىن ولشەمدى كەمەلەر تەكسەرىلىپ قارالادى, كەيىننەن ولاردىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيى تۋرالى قىسقا جازبا كەمەلەردىڭ شىعۋ جۋرنالىندا جازىلادى. اۆاريالىق كەمەلەر تۋرالى اقپارات كوميتەتتىڭ اۋماقتىق ورگانىنا حابارلانادى.