ماسىلدىقتان مال تاپقان جاقسى

ەلباسى ن.نازارباەۆ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا ء«بىز 2018 جىلدان باستاپ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان توبىنا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا تارتىبىنە كوشتىك. ونىڭ شەگى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 40 پروتسەنتىنەن 50 پروتسەنتىنە دەيىن كوتەرىلدى. ەڭبەككە قابىلەتتى الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان ازاماتتار ءۇشىن بەرىلەتىن قارجىلاي كومەك ولار جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا قاتىسقان جاعدايدا عانا قولجەتىمدى بولادى. ەڭبەككە قابىلەتسىز ازاماتتارعا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ شارالارى كۇشەيتىلەدى» دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن.

ءسوز جوق, ەل قامىن جەگەن, ونىڭ ىشىندە جاعدايى تومەن وتباسىلاردىڭ تۇرمىسىن ءسال دە بولسا جاقسارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن قامقورلىق.

ەڭبەككە قابىلەتسىز ادامعا, مۇگەدەككە مەملەكەت تاراپىنان كومەك كورسەتىلۋى پارىز. ال ون ەكى مۇشەسى ساۋ, تەپسە تەمىر ۇزەتىن ادامنىڭ تەگىن كومەكتەن دامەتۋى – توعىشارلىق. ايتسە دە, قازىرگى كۇنى كورىپ وتىرعانىمىزداي, كومەكتى ايدالادا تەگىن جاتقان «باتپانقۇيرىق» سانايتىنداردىڭ دا تابىلىپ جاتقاندىعى قىنجىلتادى. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىندا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سانى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءۇش ەسەگە كوبەيگەن. تاراتىپ ايتاتىن بولساق, وتكەن جىلى 7,2 مىڭ وتباسى كومەك السا, بيىل بۇل كورسەتكىش 8,3 مىڭ وتباسىنا جەتكەن. قارجى تىلىمەن ايتقاندا, تولەماقى كولەمى 400 ملن-نان 8,3 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتىپ وتىر.

بۇگىنگە دەيىن كىرىسىن جاسىرىپ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك العان وتباسى مۇشەلەرىنە تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزگەننەن كەيىن بيۋدجەتكە 4,9 ملن تەڭگە ەرىكتى تۇردە قايتارىلعان. ەندى سوت ورگاندارى ارقىلى 56 ءوتىنىم بەرۋشى 14 ملن تەڭگە قارجىنى قايتاراتىن بولادى. 1500 وتباسىعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ توقتاتىلدى.

وكىنىشكە قاراي, كەلەڭسىز كەيبىر كورىنىس وسىلاي قالىپتاسىپ وتىرسا, مەملەكەتكە دە, ەت جاقىن اعايىن-تۋىسقا دا ماسىل بولماي, ءوز كۇنىن ءوزى كورۋگە بەكەم بەل بۋىپ, تىربانىپ تىرشىلىك ەتىپ جاتقانداردىڭ قاجىر-قايراتىنا سۇيسىنەسىڭ.

ماسەلەن, استراحان اۋدانىنىڭ لوزوۆوە اۋىلىندا تۇراتىن يلياس يبلا جەكە كاسىپكەرلىگىن اشقانشا ءار جۇمىستىڭ باسىن ءبىر شالعان. جارى زۋلفيا جەتى جىل بويى بالا باعىپ وتىر. وتاعاسى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىندا «باستاۋ بيزنەس» كۋرسىنان ءوتىپ, كاسىپكەرلىكتىڭ قىر-سىرىمەن تانىستى. باجايلاپ قاراسا, قولدان كەلمەيتىن ءىس ەمەس, تەك ىنتا مەن جىگەر كەرەك. ءسويتىپ, كوكونىس وسىرە باستادى. شالعايداعى استراحان اۋدانىندا نە قات؟ كوكونىس قات! ال جەر دەگەن, تىڭايتقىش دەگەن جەتىپ ارتىلادى. ءوزىنىڭ وتباسىن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, قولجەتىمدى باعامەن ساتىپ, تابىس تاۋىپ وتىر.

وسى اۋدانداعى پەرۆومايكا اۋىلىنىڭ تۇرعىنى وراسۋ ماحۋاتسەنىڭ وتباسى ماتەريالدىق كومەككە ءزارۋ ەدى. تۇرمىسقا قاجەتتى تەحنيكا ساتىپ الۋ قول جەتپەيتىن ارمان بولاتىن. سونداي-اق بالالاردىڭ كيىمدەرى دە قاجەت. قاراپ وتىرعانمەن ەشتەڭە ونبەيتىنىن تۇسىنگەن سوڭ شاعىن بيزنەسپەن اينالىسپاقشى بولدى. جوسپار قۇردى. 252 500 تەڭگە مەملەكەتتىك گرانتقا يە بولدى. بەرىلگەن گرانتقا كوكونىس سۋاراتىن قۇرىلعىلار ساتىپ الدى. جەر جارىقتىق تەرىن توككەنگە توگىپ بەرمەي مە؟ اۋا رايى قولايسىزداۋ بولعان بيىلدىڭ وزىندە كوپ-كورىم كوكونىس ءوسىردى.

ششۋچينسك قالاسىنىڭ تۇرعىنى دميتري بەرەستەن ورتا ارناۋلى ءبىلىمى بار ازامات. دانەكەرلەۋشى بولىپ جۇمىس ىستەدى. اسىلىندا, ءوز كاسىبىڭدى دوڭگەلەتكەن دۇرىس. قازىرگى كۇنى «بيزنەس باستاۋ» كۋرسىندا وقىپ جاتىر. «نادەجدا» جەكە كاسىپكەرلىگىن اشىپ الدى. تەمىردى نانشا يلەيتىن قولى يكەمدى دميتري ۆاسيلەۆيچكە كۋرورتتى ايماقتا جۇمىس جەتىپ ارتىلادى.

ەگىندىكول اۋدانىنا قاراستى باۋمانسكوە ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىنى تولقىن قايىروۆا كوپ بالالى انا. ءبىر ۇيدە 11 جان تۇردى. جارى بولسا جۇمىسسىز. بۇل وتباسىنا 15 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە كومەك كورسەتىلدى. وسى كومەك ارقىلى وتباسى قازىر باسقا جايلىلاۋ پاتەرگە كوشسەك دەپ قامدانىپ وتىر.

وسى اۋداننىڭ ەگىندىكول اۋىلىندا تۇراتىن اننا دۋمينانىڭ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك العانشا قارجىلىق جاعدايى قيىن بولدى. كۇيەۋى تۇراقتى جۇمىس ىستەگەن جوق. ال ۇساق-تۇيەك جۇمىس بىردە بار, بىردە جوق. تۇراقتى تابىس بولماعان سوڭ قارجى تاپشىلىعىنا ءجيى ۇشىرايتىن. بۇگىنگى تاڭدا «باۋمانسكوە-07» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە جۇمىسقا ورنالاستى. تۇراقتى تابىس بولعان سوڭ, كەنەلىپ كەتپەسە دە, كەنەزەسى كەپكەن ەرىندەرى اسقا ءتيدى. ەڭبەكاقىسى قولىنا تيگەن سايىن پاتەرىن جاماپ-جاسقاپ, جوندەپ الدى. بۇرىن سۇرەڭسىزدەۋ بولىپ تۇراتىن ءۇي ىشىنە جاڭا جيھازدار الىپ, جۇتىندىرىپ قويدى. قولىنا كومپيۋتەر تيگەن بالالار دا ءماز. قىسقى ماۋسىمعا قاجەتتى وتىن-كومىرىن ءتۇسىرىپ الدى. مىنە, ەڭبەك ەتىپ, ۇمتىلعاننىڭ ۇشپاققا شىعاتىن جەرى وسى.

تاعى ءبىر مىسال كەلتىرە كەتەلىك, جاقسى اۋدانىنداعى يشيمسكوە اۋىلىنىڭ تۇرعىنى پاۆەل فاست جۇمىسسىز جۇرگەن جاننىڭ ءبىرى ەدى. يشيم شارۋا قوجالىعىنا تۇراقتى جۇمىسقا تۇردى. ازداپ قاراجات جينالعان سوڭ وتاعاسى ءوزىنىڭ جەكە كاسىبىن باستادى.

مىنە, بىرەر مىسال ارقىلى ەرىنبەي ەڭبەك ەتكەننىڭ اتى وزاتىندىعىن كورسەتۋگە بولادى.

ادال ەڭبەكپەن تاپقان نان دا ءتاتتى.

اقمولا وبلىسى