• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
پرەزيدەنت 19 قىركۇيەك, 2019

ساباقتاستىقتىڭ ءجۇز كۇنى

350 رەت
كورسەتىلدى

«قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ديپلوماتيالىق تاجىريبەسى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى دەڭگەيىندە جوعارى باعالاندى. ول ەل دامۋىنىڭ وتە كۇردەلى كەزەڭىندە قازاقستان ۇكىمەتىن باسقاردى. ق.توقاەۆ سەنات توراعاسى رەتىندە قازاقستانداعى پارلامەنتاريزمنىڭ جانە زاڭ شىعارۋ قىزمەتىنىڭ دامۋىنا مول ۇلەس قوستى. مەن وعان تولىق سەنەمىن جانە ونى قازاقستاندى باسقارۋعا لايىقتى ازامات دەپ ەسەپتەيمىن». Nur Otan پارتياسىنىڭ ءساۋىر ايىندا وتكەن سەزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ تۋرالى وسىلاي دەگەن ەدى. سوڭعى ءۇش ايدىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ ساياسي, الەۋمەتتىك ومىرىندە بولىپ جاتقان وڭ وزگەرىستەر مەن باستامالار بۇل تاڭداۋدىڭ دۇرىستىعىن تاعى ءبىر دالەلدەدى. قازاقستاندا ەشقانداي داڭعازا, داۋ-دامايسىز, جوعارى سەنىممەن, پاراساتپەن, بەيبىت تۇردە جۇزەگە اسقان بيلىك ءترانزيتىن حالىق تا, قوعام دا تەرەڭ تۇسىنىستىكپەن قابىل الدى.

پرەزيدەنتتىڭ ءوز قىزمەتىنە رەسمي تۇردە كىرىسكەنىنە بۇگىن ءجۇز كۇن تولىپ وتىر. ەشكىمدى بەيجاي قالدىرماعان, باستاپ­قىدا كۇدىك پەن ءۇمىتى الماسقان, ۋاقىت وتە كەلە ۇمىتتەن سەنىمگە ۇلاس­قان وسى ءبىر تاريحي مەرزىمدى «سا­باق­­تاستىقتىڭ ءجۇز كۇنى» دەپ اتاساق, قاتە­لەس­پەيمىز.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قىزمەتكە كىرىسۋ راسىمىندە سويلەگەن سوزىندە تاۋەلسىزدىك جىلدارىن «جاسامپازدىق پەن ىلگەرىلەۋ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم كەزەڭى بولدى» دەپ باعالاعان بولاتىن.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءجۇز كۇن شەڭبەرىندەگى ىشكى, سىرتقى ساياساتتاعى اينىماس ستراتەگيالىق ۇستانىمدارى مەن ەل تاعدىرىنا قاتىستى كوزقاراس-پايىمى, حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىق­قان باستامالارى مەن قادامدارى سول تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندەگى دامۋ, ىلگە­رى­لەۋ ساياساتىمەن تىعىز بايلانىسىپ, ۇندەسىپ جاتىر. بۇل – مەملەكەت باسقارۋداعى نازارباەۆ مودەلىنىڭ, ەلباسى جولىنىڭ زاڭدى, تابيعي جالعاسى.

توقاەۆتىڭ جالپىحالىقتىق سايلاۋ­دا 70,96 پايىز داۋىسقا يە بولۋى دا مەملەكەتتى باسقارۋداعى ساباقتاستىق پەن جوعارى بيلىكتىڭ لەگيتيمدىگى قا­زاق­­ستان قوعامى تاراپىنان زور قول­داۋ­­­عا يە ەكەندىگىن كورسەتتى. دۇنيە ءجۇ­­زى­­­نىڭ بەدەلدى مەملەكەتتەرى مەن حا­لى­­­قارالىق ۇيىمدارى ەل تاڭداۋىنا قۇر­­مەت ءبىلدىردى. دونالد ترامپ پەن سي ءتسزينپيننىڭ, ۆلاديمير پۋتين مەن ەممانيۋەل ماكروننىڭ جانە باسقا دا الەمدىك دەڭگەيدەگى قايراتكەرلەردىڭ قۇت­تىقتاۋلارى مەن جىلى لەبىزدەرى سونىڭ جارقىن دالەلى.

مەملەكەت باسشىسى العاشقى كۇن­نەن-اق ءوزىنىڭ ساياسي قىزمەتىندەگى باس­تى باعىت­تاردى حالىققا جاريا ەتكەن بولاتىن.

ساباقتاستىق. ادىلدىك. پروگرەسس.

پرەزيدەنت حالىقپەن ساناساتىن, قوعامنىڭ ايتقانىنا «قۇلاق اساتىن» بيلىك قانا مەملەكەتتىلىكتى نىعايتىپ, ەكونوميكانى وركەندەتۋگە, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتىپ, ازاماتتىق قو­عام­­دى دامىتۋعا كەپىل بولارىنا سە­نىم­دى.

ول ءوزى باستاعان رەفورمالاردىڭ ىرگە­­­­تا­سى رەتىندە ساياسي بيلىكتىڭ ناقتى فور­­­مۋ­لاسىن ۇسىنىپ وتىر: كۇشتى پرە­زي­­­دەنت, ىقپالدى پارلامەنت جانە ەسەپ بە­رەتىن ۇكىمەت. بيلىك ينستيتۋتىنىڭ وسى ۇشتاعانى بىرلەسىپ, ءتيىمدى جۇمىس ىس­تەۋى اۋاداي قاجەت.

قاسىم-جومارت توقاەۆ 2019 جىلعى 12 ماۋسىمدا, قازاقستان رەس­پۋب­­لي­­كا­­سى­نىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنە ­رەس­­­­مي كىرى­سۋ راسىمىندە جاساعان مالىم­دەمە­سىن­دە, ەڭ ماڭىزدى دەگەن 10 باعىتتى اتاپ كورسەتكەن ەدى. ولار:

- حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ;

- سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ;

- سوت جانە قۇقىق جۇيەسىن رەفورمالاۋ;

- جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, حالىقتى لايىقتى جالاقىمەن قامتۋ;

- تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ;

- ادىلەتتى الەۋمەتتىك ساياسات;

- وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ جاڭا باعدارى;

- «رۋحاني جاڭعىرۋ» قۇندىلىقتارىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ;

- كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات ۇستانىمى;

- جاس ۇرپاقتىڭ ءوسىپ-جەتىلۋىنە بارلىق جاعدايدى جاساۋ.

اتالعان ون باعىت بويىنشا مەملە­كەت­تىڭ ىشكى-سىرتقى قىزمەتىندەگى بار­لىق تۇيتكىلدى جاعدايلار قامتىلدى ءارى ناقتى, وزەكتى باسىمدىقتار بەلگى­لەن­دى.

ەڭ باستىسى, مەملەكەتتىك جۇيەنىڭ ترانسفورماتسياسى بيلىكتىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالۋى ءتيىس. بۇل ورايدا پرەزيدەنت قوعامداعى ساياسي تۇراقتىلىققا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە, قوعامدىق كەلىسىمگە سەپتىگى تيەتىن وڭ باستامالارعا, ۇسى­نىس-پىكىرلەرگە قولداۋ كورسەتۋگە ءاردا­يىم ءازىر. الايدا كەز كەلگەن رەفورما ەۆوليۋتسيالىق, ساباقتاستىق جولىمەن, ەشبىر دۇربەلەڭسىز, ساۋاتتى ىسكە اسىرىلۋى كەرەك دەپ سانايدى.

«كەيدە كەيبىر ۇراندار مەن ۇندەۋ­لەر وتە تارتىمدى كورىنەدى, بىراق ولار­دىڭ اۆتورلارى مەملەكەت الدىندا جاۋاپ بەرمەيدى. رەفورما ءۇشىن رەفورما جاساۋ داعدارىسقا باستايتىن جول ءارى مەملەكەتتىڭ باسقارۋىن جوعالتۋعا الىپ كەلەدى. ەشقايسىمىزدىڭ مۇنى قالامايتىنىمىزعا سەنىمدىمىن. دامۋ دايەكتى ءارى ۇدەمەلى بولۋى ءتيىس. سوندا عانا ءبىز ءوزىمىزدىڭ مەملەكەتتىلىكتى ساقتاۋ­عا جانە نىعايتۋعا باعىتتالعان ازا­ماتتىق ءارى ساياسي بورىشىمىزدى ورىن­دايمىز». بۇل – توقاەۆتىڭ ومىر­لىك, ساياسي كرەدوسى.

پرەزيدەنت وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايى­نان باستاپ تۇتاس وڭىرلەردى, قالا­لار مەن اۋىلداردى, ءوندىرىس وشاق­تارى مەن كيەلى جەرلەردى ارالاپ شىققانى بەلگىلى. جەرگىلىكتى حالىق­تىڭ جاعدايىمەن جەتىك تانىس­تى, جۇرتشىلىقپەن جۇزدەستى. بيلىك, قوعام, زيالى قاۋىم وكىلدەرىن قابىل­دا­دى, قاراپايىم ازاماتتاردىڭ مۇڭ-مۇقتا­جىن تىڭدادى.

وسىنىڭ ناتيجەسىندە, ماۋسىم ايىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن ماجى­لىسىندە مەملەكەت باسشىسى ەلدەگى الەۋ­مەتتىك, ەكونوميكالىق جاعدايعا قا­تىستى كوزقاراسى مەن باستامالارىن جاريا ەتتى. مەملەكەت باسشىسى ەكو­نوميكاداعى بىرقاتار ىلگەرىلەۋگە توق­تالا كەلىپ, مۇنداي تابىستارعا توق­مەيىل­سۋگە بولمايتىنىن قاداپ ايتتى.

ۇكىمەت مۇشەلەرىنە, اكىمدەرگە جالاڭ باياندامالار مەن ۇيرەنشىكتى ەسەپتەرگە ءۇيىر بولماۋدى, بوساڭسى­ماۋ­دى, شايقاتىلىپ جۇرۋگە ۋاقىت جوقتىعىن ەسكەرتتى. پرەزيدەنت اكىمدەر مەن مينيسترلەردى قوعاممەن «كەڭسەنىڭ, كابينەتتىڭ نەمەسە قىزمەت كولىگىنىڭ تەرەزەسىنەن» ەمەس, الاڭدا, جۇمىس ورىندارىندا, اقپاراتتىق كەڭىستىكتە قويان-قولتىق ارالاسۋعا, اشىق تا بەلسەندى جۇمىس ىستەۋگە شاقىرىپ وتىر. باسشى قىزمەتكەر حالىقتىڭ ءتىلىن تابۋى قاجەت. ول ءۇشىن ءبىلىمدى, مادەنيەتتى, جاۋاپتى تۇلعا بولۋى كەرەك. سول سەبەپتى دە قازاقستانداعى كادر تاڭداۋ ءپرينتسيپى مەريتوكراتيالىق نەگىزدەرگە سۇيەنۋى شارت.

مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە الەۋ­مەت­تىك سالاداعى نازار اۋدارىلۋى ءتيىس 9 باعىتتى اتاپ كورسەتىپ, سول باعىت­تار بويىنشا قارقىندى جۇمىس ىستەۋ­دى تاپسىردى. بۇل تۇرعىدا قازىردىڭ وزىندە ءبىرشاما كورسەتكىشكە قول جەت­كىزىلدى.

بيىل 1 ماۋسىمنان باستاپ بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 30 %-عا كوتەرىلدى.

1 ساۋىردەن باستاپ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كريتەريلەرى وزگەرتىلىپ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كولەمى مەن ونى الۋشىلار سانى 3 ەسەگە دەيىن ءوسىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا كومەك الۋشىلاردىڭ سانى 1,5 ميلليوننان اسادى.

تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋ باعىتىندا «نۇرلى جول» مەملە­كەت­تىك باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بيىلعى جىلدىڭ 6 ايىندا 5,7 ميلليون تەكشە مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنعان. ول بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 98%-عا ارتىق.

قازىرگى ۋاقىتتا 2%-بەن تۇرعىن ءۇي زايمىن بەرەتىن «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. الداعى ۋاقىتتا بارلىق باعدارلامالاردى ءبىر­تۇ­تاس تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا ەنگى­زۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ءبىلىم مەن عىلىمعا, مەديتسيناعا بولىنەتىن قارجى كولەمىن جاقىن بولاشاقتا ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 5%-ىنا دەيىن كوتەرۋ ماسەلەسى پىسىق­تا­لىپ جاتىر.

پرەزيدەنت الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلار مەن كوپ بالالى انالاردىڭ جاعدايىن ەسكەرىپ, ولارعا كومەك رەتىندە, نەسيەلەر مەن قارىزداردى ءبىر جولعا جابۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. بۇل شارا جارتى ميلليون ادامدى قامتيدى, سونىڭ ىشىندە 255 مىڭ ادامنىڭ نەسيە قارىزدارى تولىق جابىلدى.

سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى جاستارعا ءۇمىت ارتاتىنىن, جاستارعا ارقا سۇيەيتىنىن باسا ايتىپ ءجۇر. شىن مانىندە, قازىردىڭ وزىندە ميللەنيالدار – «تاۋەلسىزدىك جاستارى» دەگەن اتقا يە بولعان جاس بۋىن, جاڭا ۇرپاق ەلدەگى وڭ وزگەرىستەردىڭ ناعىز قولداۋشىسىنا اينالىپ وتىر. وسى ورايدا مەملەكەت «پرەزيدەنتتىك كادر رەزەرۆىن» جاساقتاۋدى قولعا الدى. 2019 جىلعى جاستار جىلى 2020 جىلى «ۆولونتەرلەر جىلىنا» ۇشتا­سا­تىن بولادى.

پرەزيدەنتتىڭ جوعارىداعى باستامالارى, ءسوز جوق, ادىلەتتى الەۋمەتتىك سايا­سات باستاماسىمەن جانە «الەۋمەتتىك مەم­لەكەت» تۇجىرىمداماسىمەن ۇيلە­سىپ, قابىسىپ جاتىر.

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 2 قىركۇيەگىندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى پالاتالارىنىڭ بىرىككەن وتىرىسىندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى حالىققا جولداۋىن جاسادى.

«قازىر بىزگە تاۋەلسىزدىكتىڭ جەتىس­تىك­­تەرىن ەسەلەپ, ەلىمىزدى دامۋدىڭ جاڭا ساپالى كەزەڭىنە شىعارۋ مۇم­كىن­دىگى بەرىلىپ وتىر. ءبىز بۇعان ەلباسى ساياساتىنىڭ ساباقتاستىعىن ساقتاپ, جۇيەلى رەفورمالار جۇرگىزۋ ارقىلى قول جەتكىزە الامىز. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, وسىنىڭ ءبارى مەنىڭ سايلاۋ الدىن­داعى باعدارلاماما نەگىز بولدى. قازىر مەملەكەتتىك ورگاندار ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى جۇمىستار جۇر­گىزۋدە. مەن حالىققا بەرگەن ۋادە­لە­رىمدى مىندەتتى تۇردە ورىندايمىن», دەپ مالىمدەدى, پرەزيدەنت.

جولداۋدا الداعى جىلدارى ەلدىڭ الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق ساياسا­تىندا اتقارىلۋى ءتيىس ءىس-شارا­لار­دىڭ, وزگە­رىستەردىڭ كەشەندى باع­دار­لاماسى ۇسى­نىلىپ وتىر. بۇل ءىس-شارالار قازاق­ستان­نىڭ شىنايى «الەۋمەتتىك مەملەكەتكە» اينالۋ جولىنداعى ماقسات-مۇرا­تى­نىڭ تابيعي باسپالداعىنا اينالارى كۇ­مان­سىز.

جولداۋدىڭ اتاۋى مەن كىرىسپەسىنىڭ ساياسي مالىمدەمەلەردەن باستالعانى دا كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك.

پرەزيدەنتتىڭ پايىمى بويىنشا «ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ءومىرىن جاڭعىرتپاي, تابىستى ەكونوميكالىق رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس». الايدا ساياسي جاڭعىرۋ ۇدەرىسى ازامات­تار مەن مەملەكەتتىڭ مۇددە­لە­رى­نە سايكەس كەزەڭ-كەزەڭىمەن, تاباندى تۇردە جانە جان-جاقتى ويلاستىرىلىپ جۇرگىزىلەدى.

بۇگىندە مەملەكەتتىڭ ءوزى قوعامدى, ءاربىر ازاماتتى اشىق ديالوگقا شا­قى­رىپ وتىر. 2025 جىلعا دەيىنگى ازا­مات­­تىق قوعام تۇجىرىمداماسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى جا­نىن­­داعى ۇلتتىق قو­عام­دىق سەنىم كەڭە­سىنىڭ قۇرىلۋى سونىڭ ايعاعى. ساراپشىلاردىڭ ورتاق پىكى­رىنشە, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى اۋقىمدى, مودەرنيزاتسيالىق وزگە­رىستەرگە قاتىستى مەملەكەت پەن قو­عام­نىڭ سەنىمدى ديالوگ الاڭىنا اينالادى. كەڭەسكە ەل پرەزيدەنتىنىڭ توراعالىق ەتۋى اتالعان ورگاننىڭ مارتەبەسى مەن بەدەلىن, ىقپالىن ايگىلەيدى.

وعان ەلدەگى ساياسي پارتيالار, قو­عامدىق بىرلەستىكتەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار بەلسەنە اتسالىسۋى قا­جەت. بۇل تۇرعىدا, جاڭا سايلاۋ تسيكلى الدىندا, Nur Otan پارتياسىنىڭ بيلىك پارتياسى رەتىندە بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, پارتيا قىزمەتىن جەتىلدىرىپ, جاڭارتۋعا ۇمتىلىسى قۇپتارلىق جايت. سەبەبى قوعامداعى وزگەرىستەر الداعى سايلاۋلاردا پارتيالىق الاڭدا دا باسەكەلەستىكتىڭ بارىنشا ارتاتىنىن سەزدىرىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە جاقىن بولا­شاقتا ەلدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەنە ارالاسۋعا نيەت تانىتاتىن وزگە دە الەۋمەتتىك كۇشتەردىڭ پاي­دا بولۋ مۇمكىندىگىن دە جوققا شى­عا­رۋعا بولمايدى.

«بيلىك قوعام يگىلىگى ءۇشىن ءتۇرلى سايا­سي پارتيالارمەن, قوزعالىستارمەن ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەۋى قاجەت. قوعامدى تولعاندىرىپ وتىرعان نەگىزگى ماسەلەلەر كوشەدە ەمەس, پارلامەنتتە جانە ازاماتتىق ديالوگ اياسىندا تال­قىلانىپ, شەشىمىن تابۋى كەرەك. وسى ورايدا پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماس­ليحاتتار سايلاۋى ەلىمىزدەگى كوپ­پارتيالىق جۇيەنىڭ دامۋىنا وڭ ىقپال ەتۋى ءتيىس».

مەملەكەت باسشىسىنىڭ وزەكتى ماسە­لەلەر كوشەدە ەمەس, پارلا­مەنت قابىر­عاسىندا ازاماتتىق ديالوگ الاڭدارىندا شەشىلۋى ءتيىس دەگەن ۇستانىمىن بارشا ازاماتتار قۋات­تاپ وتىر.

پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا مەم­لە­­كەتتىك اپپاراتتىڭ قىزمەتىن جەتىل­دى­رۋدى باسا ايتتى. مەملەكەتتىك قىزمەت­شى­لەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, حالىقپەن كەرى بايلانىس ورناتۋ ماسەلەسىندە ناقتى تاپسىرمالار بەردى. الداعى ۋاقىتتا اكىمدەردىڭ قىزمەتى جەرگىلىكتى جەردەگى تۇرعىندار اراسىندا ساۋالداما جۇرگىزۋ ارقىلى باعالاناتىن بولادى. 2020 جىلدان باستاپ شەنەۋنىكتەردىڭ سانى قىسقارتىلىپ, 2024 جىلعا قاراي مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەن ۇلتتىق كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇلەسى 25 پايىزعا ازايتىلادى.

مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ءىسى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنەن باس­تالدى دەسە دە بولادى. قازىرگى ۋاقىت­تا اكىمشىلىكتىڭ جۇرتشىلىقپەن, قو­عام­مەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن ىشكى قۇرى­لىمدارى جاڭارتىلىپ, كۇشەيتىلىپ جا­تىر.

مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنت­تىگى دەربەس مارتەبە الىپ, مەم­لەكەت باس­قا­رۋدى دامىتۋدىڭ تۇجى­رىم­دا­ما­سى جاسالدى.

ق.توقاەۆ سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىندەگى كۇردەلى رەفورمالار تۋرالى ايتقاندا, اسىرەسە, جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق, پەدوفيليا, ەسىرتكى تاراتۋ, ادام ساۋداسى, ايەلدەرگە قاتىستى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق جانە باسقا دا اۋىر قىلمىستارعا, بالالارعا قاتىستى قىلمىستارعا قولدا­نىلاتىن جازانى شۇعىل تۇردە قا­تايتۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتىپ وتىر. سوڭعى كەزدەرى قوعامدا ۇلكەن رەزونانس تۋعىزعان وقيعالاردى ەسكەرسەك, پرە­زي­دەنت­تىڭ بۇل ۇسىنىسى حالىقتىڭ تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاپقانى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.

مەملەكەت باسشىسى جولداۋ بارىسىندا كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن جەر ماسەلەسىنە قاتىستى ساۋالدارعا دا نۇكتە قويدى.

«سوڭعى ۋاقىتتا جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلادى ەكەن دەگەن ءتۇرلى قاۋەسەت اڭگىمەلەر تاراپ ءجۇر. حالقىمىز مۇنداي داڭعازا اڭگىمەلەرگە ەرمەۋى قاجەت. مەن جەردى ەشكىمگە بەرمەيتىنىمىزدى تاعى دا ايتقىم كەلەدى. وعان جول بەرىلمەيدى»,  دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

ارينە, حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنسەك, جەر – ەكونوميكالىق كاتەگوريا. دامىعان, دامۋشى ەلدەردە دە جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن, ونىڭ ىرزىعىن كورۋ ءۇشىن ونى ساتىپ, جالعا بەرىپ جاتاتىنى ۇيرەنشىكتى قۇبىلىس.

دەسە دە, پرەزيدەنت ق.توقاەۆ قازاق حالقى ءۇشىن «جەر» ۇعىمى اسا كيەلى, ساكرالدى ماسەلە دەپ سانايدى. بيلىك مۇنداي ماسەلەلەرگە كەلگەندە اسا ىجداھاتتى بولۋى قاجەت. قوعامنىڭ ايتقانىمەن ساناسىپ, بارىنشا حالىقتىڭ جاعىندا بولۋى ءتيىس. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇستانىمى – وسى.

پرەزيدەنتتىڭ ۇلت تاريحى مەن رۋحانياتىنا, مەملەكەتتىك تىلگە قاتىستى قۇرمەتى دە وتە جوعارى ءارى بەرىك. ەل ىشىنە ساپارلارى كەزىندە الدىمەن تۇركىستان مەن سەمەيدەگى, ماڭعىستاۋ مەن ۇلىتاۋداعى كيەلى جەرلەرگە تاعزىم ەتۋى كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك. ول حالقىمىزدىڭ رۋحاني, مادەني احۋالىن ەشقاشان نازاردان تىس قالدىرعان ەمەس.

مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا «قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولى كۇشەيىپ, ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالاتىن كەزەڭى كەلەدى» دەپ مالىمدەدى.

كەلەسى جىلى حالىقارالىق, رەسپۋب­لي­كالىق دەڭگەيدە اتالىپ وتىلەتىن ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق, اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويلارىنا دايىندىقتى باستاۋعا پارمەن بەردى. التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ باستاماسى پىسىق­تا­لىپ جاتىر.

مۇنىڭ ءبارى الدا كەلە جاتقان ايتۋلى مەرەيتويعا – تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا دەيىن تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس كەشەندى ءىس-شارالار.

 

* * *

پرەزيدەنتتىڭ 100 كۇنى – ەلباسى مەن ەل تاڭداۋىنىڭ دۇرىستىعىن, قازاقستانداعى مەملەكەتتىك, بيلىك ساباقتاستىعىنىڭ ومىرشەڭدىگىن, قوعامنىڭ قالاۋى ەۆوليۋتسيالىق دامۋ جاعىندا بولاتىنىن, ۇلتىمىزدىڭ پاتريوتتىق, وتانشىلدىق رۋحى مەن ساياسي مادەنيەتى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن ايقىن كورسەتىپ بەردى.

ءبىزدىڭ ەندىگى كۇش-جىگەرىمىز ساياسي ساباقتاستىقتى, ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاي وتىرىپ, ءاربىر الەۋمەتتىك توپتىڭ, ءاربىر ازاماتتىڭ كۇندەلىكتى ماسەلەلەرىنە كوڭىل بولۋگە, ولاردى وڭتايلى شەشۋگە باعىتتالۋى ءتيىس.

ەڭ باستىسى, قازاقستاننىڭ بولا­شا­عى مەملەكەت پەن قوعامنىڭ, ازا­ماتتاردىڭ ءوز قولىندا ەكەنىن ەستەن شىعارماۋىمىز قاجەت.

 

 

دارحان كالەتاەۆ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى

 

سوڭعى جاڭالىقتار