«قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ديپلوماتيالىق تاجىريبەسى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى دەڭگەيىندە جوعارى باعالاندى. ول ەل دامۋىنىڭ وتە كۇردەلى كەزەڭىندە قازاقستان ۇكىمەتىن باسقاردى. ق.توقاەۆ سەنات توراعاسى رەتىندە قازاقستانداعى پارلامەنتاريزمنىڭ جانە زاڭ شىعارۋ قىزمەتىنىڭ دامۋىنا مول ۇلەس قوستى. مەن وعان تولىق سەنەمىن جانە ونى قازاقستاندى باسقارۋعا لايىقتى ازامات دەپ ەسەپتەيمىن». Nur Otan پارتياسىنىڭ ءساۋىر ايىندا وتكەن سەزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ تۋرالى وسىلاي دەگەن ەدى. سوڭعى ءۇش ايدىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ ساياسي, الەۋمەتتىك ومىرىندە بولىپ جاتقان وڭ وزگەرىستەر مەن باستامالار بۇل تاڭداۋدىڭ دۇرىستىعىن تاعى ءبىر دالەلدەدى. قازاقستاندا ەشقانداي داڭعازا, داۋ-دامايسىز, جوعارى سەنىممەن, پاراساتپەن, بەيبىت تۇردە جۇزەگە اسقان بيلىك ءترانزيتىن حالىق تا, قوعام دا تەرەڭ تۇسىنىستىكپەن قابىل الدى.
پرەزيدەنتتىڭ ءوز قىزمەتىنە رەسمي تۇردە كىرىسكەنىنە بۇگىن ءجۇز كۇن تولىپ وتىر. ەشكىمدى بەيجاي قالدىرماعان, باستاپقىدا كۇدىك پەن ءۇمىتى الماسقان, ۋاقىت وتە كەلە ۇمىتتەن سەنىمگە ۇلاسقان وسى ءبىر تاريحي مەرزىمدى «ساباقتاستىقتىڭ ءجۇز كۇنى» دەپ اتاساق, قاتەلەسپەيمىز.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قىزمەتكە كىرىسۋ راسىمىندە سويلەگەن سوزىندە تاۋەلسىزدىك جىلدارىن «جاسامپازدىق پەن ىلگەرىلەۋ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم كەزەڭى بولدى» دەپ باعالاعان بولاتىن.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءجۇز كۇن شەڭبەرىندەگى ىشكى, سىرتقى ساياساتتاعى اينىماس ستراتەگيالىق ۇستانىمدارى مەن ەل تاعدىرىنا قاتىستى كوزقاراس-پايىمى, حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىققان باستامالارى مەن قادامدارى سول تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندەگى دامۋ, ىلگەرىلەۋ ساياساتىمەن تىعىز بايلانىسىپ, ۇندەسىپ جاتىر. بۇل – مەملەكەت باسقارۋداعى نازارباەۆ مودەلىنىڭ, ەلباسى جولىنىڭ زاڭدى, تابيعي جالعاسى.
توقاەۆتىڭ جالپىحالىقتىق سايلاۋدا 70,96 پايىز داۋىسقا يە بولۋى دا مەملەكەتتى باسقارۋداعى ساباقتاستىق پەن جوعارى بيلىكتىڭ لەگيتيمدىگى قازاقستان قوعامى تاراپىنان زور قولداۋعا يە ەكەندىگىن كورسەتتى. دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەدەلدى مەملەكەتتەرى مەن حالىقارالىق ۇيىمدارى ەل تاڭداۋىنا قۇرمەت ءبىلدىردى. دونالد ترامپ پەن سي ءتسزينپيننىڭ, ۆلاديمير پۋتين مەن ەممانيۋەل ماكروننىڭ جانە باسقا دا الەمدىك دەڭگەيدەگى قايراتكەرلەردىڭ قۇتتىقتاۋلارى مەن جىلى لەبىزدەرى سونىڭ جارقىن دالەلى.
مەملەكەت باسشىسى العاشقى كۇننەن-اق ءوزىنىڭ ساياسي قىزمەتىندەگى باستى باعىتتاردى حالىققا جاريا ەتكەن بولاتىن.
ساباقتاستىق. ادىلدىك. پروگرەسس.
پرەزيدەنت حالىقپەن ساناساتىن, قوعامنىڭ ايتقانىنا «قۇلاق اساتىن» بيلىك قانا مەملەكەتتىلىكتى نىعايتىپ, ەكونوميكانى وركەندەتۋگە, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتىپ, ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋعا كەپىل بولارىنا سەنىمدى.
ول ءوزى باستاعان رەفورمالاردىڭ ىرگەتاسى رەتىندە ساياسي بيلىكتىڭ ناقتى فورمۋلاسىن ۇسىنىپ وتىر: كۇشتى پرەزيدەنت, ىقپالدى پارلامەنت جانە ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت. بيلىك ينستيتۋتىنىڭ وسى ۇشتاعانى بىرلەسىپ, ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى اۋاداي قاجەت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ 2019 جىلعى 12 ماۋسىمدا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنە رەسمي كىرىسۋ راسىمىندە جاساعان مالىمدەمەسىندە, ەڭ ماڭىزدى دەگەن 10 باعىتتى اتاپ كورسەتكەن ەدى. ولار:
- حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ;
- سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ;
- سوت جانە قۇقىق جۇيەسىن رەفورمالاۋ;
- جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, حالىقتى لايىقتى جالاقىمەن قامتۋ;
- تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ;
- ادىلەتتى الەۋمەتتىك ساياسات;
- وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ جاڭا باعدارى;
- «رۋحاني جاڭعىرۋ» قۇندىلىقتارىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ;
- كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات ۇستانىمى;
- جاس ۇرپاقتىڭ ءوسىپ-جەتىلۋىنە بارلىق جاعدايدى جاساۋ.
اتالعان ون باعىت بويىنشا مەملەكەتتىڭ ىشكى-سىرتقى قىزمەتىندەگى بارلىق تۇيتكىلدى جاعدايلار قامتىلدى ءارى ناقتى, وزەكتى باسىمدىقتار بەلگىلەندى.
ەڭ باستىسى, مەملەكەتتىك جۇيەنىڭ ترانسفورماتسياسى بيلىكتىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالۋى ءتيىس. بۇل ورايدا پرەزيدەنت قوعامداعى ساياسي تۇراقتىلىققا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە, قوعامدىق كەلىسىمگە سەپتىگى تيەتىن وڭ باستامالارعا, ۇسىنىس-پىكىرلەرگە قولداۋ كورسەتۋگە ءاردايىم ءازىر. الايدا كەز كەلگەن رەفورما ەۆوليۋتسيالىق, ساباقتاستىق جولىمەن, ەشبىر دۇربەلەڭسىز, ساۋاتتى ىسكە اسىرىلۋى كەرەك دەپ سانايدى.
«كەيدە كەيبىر ۇراندار مەن ۇندەۋلەر وتە تارتىمدى كورىنەدى, بىراق ولاردىڭ اۆتورلارى مەملەكەت الدىندا جاۋاپ بەرمەيدى. رەفورما ءۇشىن رەفورما جاساۋ داعدارىسقا باستايتىن جول ءارى مەملەكەتتىڭ باسقارۋىن جوعالتۋعا الىپ كەلەدى. ەشقايسىمىزدىڭ مۇنى قالامايتىنىمىزعا سەنىمدىمىن. دامۋ دايەكتى ءارى ۇدەمەلى بولۋى ءتيىس. سوندا عانا ءبىز ءوزىمىزدىڭ مەملەكەتتىلىكتى ساقتاۋعا جانە نىعايتۋعا باعىتتالعان ازاماتتىق ءارى ساياسي بورىشىمىزدى ورىندايمىز». بۇل – توقاەۆتىڭ ومىرلىك, ساياسي كرەدوسى.
پرەزيدەنت وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ تۇتاس وڭىرلەردى, قالالار مەن اۋىلداردى, ءوندىرىس وشاقتارى مەن كيەلى جەرلەردى ارالاپ شىققانى بەلگىلى. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ جاعدايىمەن جەتىك تانىستى, جۇرتشىلىقپەن جۇزدەستى. بيلىك, قوعام, زيالى قاۋىم وكىلدەرىن قابىلدادى, قاراپايىم ازاماتتاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭدادى.
وسىنىڭ ناتيجەسىندە, ماۋسىم ايىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن ماجىلىسىندە مەملەكەت باسشىسى ەلدەگى الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جاعدايعا قاتىستى كوزقاراسى مەن باستامالارىن جاريا ەتتى. مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكاداعى بىرقاتار ىلگەرىلەۋگە توقتالا كەلىپ, مۇنداي تابىستارعا توقمەيىلسۋگە بولمايتىنىن قاداپ ايتتى.
ۇكىمەت مۇشەلەرىنە, اكىمدەرگە جالاڭ باياندامالار مەن ۇيرەنشىكتى ەسەپتەرگە ءۇيىر بولماۋدى, بوساڭسىماۋدى, شايقاتىلىپ جۇرۋگە ۋاقىت جوقتىعىن ەسكەرتتى. پرەزيدەنت اكىمدەر مەن مينيسترلەردى قوعاممەن «كەڭسەنىڭ, كابينەتتىڭ نەمەسە قىزمەت كولىگىنىڭ تەرەزەسىنەن» ەمەس, الاڭدا, جۇمىس ورىندارىندا, اقپاراتتىق كەڭىستىكتە قويان-قولتىق ارالاسۋعا, اشىق تا بەلسەندى جۇمىس ىستەۋگە شاقىرىپ وتىر. باسشى قىزمەتكەر حالىقتىڭ ءتىلىن تابۋى قاجەت. ول ءۇشىن ءبىلىمدى, مادەنيەتتى, جاۋاپتى تۇلعا بولۋى كەرەك. سول سەبەپتى دە قازاقستانداعى كادر تاڭداۋ ءپرينتسيپى مەريتوكراتيالىق نەگىزدەرگە سۇيەنۋى شارت.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە الەۋمەتتىك سالاداعى نازار اۋدارىلۋى ءتيىس 9 باعىتتى اتاپ كورسەتىپ, سول باعىتتار بويىنشا قارقىندى جۇمىس ىستەۋدى تاپسىردى. بۇل تۇرعىدا قازىردىڭ وزىندە ءبىرشاما كورسەتكىشكە قول جەتكىزىلدى.
بيىل 1 ماۋسىمنان باستاپ بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 30 %-عا كوتەرىلدى.
1 ساۋىردەن باستاپ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كريتەريلەرى وزگەرتىلىپ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كولەمى مەن ونى الۋشىلار سانى 3 ەسەگە دەيىن ءوسىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا كومەك الۋشىلاردىڭ سانى 1,5 ميلليوننان اسادى.
تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋ باعىتىندا «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بيىلعى جىلدىڭ 6 ايىندا 5,7 ميلليون تەكشە مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنعان. ول بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 98%-عا ارتىق.
قازىرگى ۋاقىتتا 2%-بەن تۇرعىن ءۇي زايمىن بەرەتىن «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. الداعى ۋاقىتتا بارلىق باعدارلامالاردى ءبىرتۇتاس تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ءبىلىم مەن عىلىمعا, مەديتسيناعا بولىنەتىن قارجى كولەمىن جاقىن بولاشاقتا ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 5%-ىنا دەيىن كوتەرۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر.
پرەزيدەنت الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلار مەن كوپ بالالى انالاردىڭ جاعدايىن ەسكەرىپ, ولارعا كومەك رەتىندە, نەسيەلەر مەن قارىزداردى ءبىر جولعا جابۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. بۇل شارا جارتى ميلليون ادامدى قامتيدى, سونىڭ ىشىندە 255 مىڭ ادامنىڭ نەسيە قارىزدارى تولىق جابىلدى.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى جاستارعا ءۇمىت ارتاتىنىن, جاستارعا ارقا سۇيەيتىنىن باسا ايتىپ ءجۇر. شىن مانىندە, قازىردىڭ وزىندە ميللەنيالدار – «تاۋەلسىزدىك جاستارى» دەگەن اتقا يە بولعان جاس بۋىن, جاڭا ۇرپاق ەلدەگى وڭ وزگەرىستەردىڭ ناعىز قولداۋشىسىنا اينالىپ وتىر. وسى ورايدا مەملەكەت «پرەزيدەنتتىك كادر رەزەرۆىن» جاساقتاۋدى قولعا الدى. 2019 جىلعى جاستار جىلى 2020 جىلى «ۆولونتەرلەر جىلىنا» ۇشتاساتىن بولادى.
پرەزيدەنتتىڭ جوعارىداعى باستامالارى, ءسوز جوق, ادىلەتتى الەۋمەتتىك ساياسات باستاماسىمەن جانە «الەۋمەتتىك مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىمەن ۇيلەسىپ, قابىسىپ جاتىر.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 2 قىركۇيەگىندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى پالاتالارىنىڭ بىرىككەن وتىرىسىندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى حالىققا جولداۋىن جاسادى.
«قازىر بىزگە تاۋەلسىزدىكتىڭ جەتىستىكتەرىن ەسەلەپ, ەلىمىزدى دامۋدىڭ جاڭا ساپالى كەزەڭىنە شىعارۋ مۇمكىندىگى بەرىلىپ وتىر. ءبىز بۇعان ەلباسى ساياساتىنىڭ ساباقتاستىعىن ساقتاپ, جۇيەلى رەفورمالار جۇرگىزۋ ارقىلى قول جەتكىزە الامىز. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, وسىنىڭ ءبارى مەنىڭ سايلاۋ الدىنداعى باعدارلاماما نەگىز بولدى. قازىر مەملەكەتتىك ورگاندار ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزۋدە. مەن حالىققا بەرگەن ۋادەلەرىمدى مىندەتتى تۇردە ورىندايمىن», دەپ مالىمدەدى, پرەزيدەنت.
جولداۋدا الداعى جىلدارى ەلدىڭ الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق ساياساتىندا اتقارىلۋى ءتيىس ءىس-شارالاردىڭ, وزگەرىستەردىڭ كەشەندى باعدارلاماسى ۇسىنىلىپ وتىر. بۇل ءىس-شارالار قازاقستاننىڭ شىنايى «الەۋمەتتىك مەملەكەتكە» اينالۋ جولىنداعى ماقسات-مۇراتىنىڭ تابيعي باسپالداعىنا اينالارى كۇمانسىز.
جولداۋدىڭ اتاۋى مەن كىرىسپەسىنىڭ ساياسي مالىمدەمەلەردەن باستالعانى دا كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك.
پرەزيدەنتتىڭ پايىمى بويىنشا «ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ءومىرىن جاڭعىرتپاي, تابىستى ەكونوميكالىق رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس». الايدا ساياسي جاڭعىرۋ ۇدەرىسى ازاماتتار مەن مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرىنە سايكەس كەزەڭ-كەزەڭىمەن, تاباندى تۇردە جانە جان-جاقتى ويلاستىرىلىپ جۇرگىزىلەدى.
بۇگىندە مەملەكەتتىڭ ءوزى قوعامدى, ءاربىر ازاماتتى اشىق ديالوگقا شاقىرىپ وتىر. 2025 جىلعا دەيىنگى ازاماتتىق قوعام تۇجىرىمداماسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جانىنداعى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋى سونىڭ ايعاعى. ساراپشىلاردىڭ ورتاق پىكىرىنشە, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى اۋقىمدى, مودەرنيزاتسيالىق وزگەرىستەرگە قاتىستى مەملەكەت پەن قوعامنىڭ سەنىمدى ديالوگ الاڭىنا اينالادى. كەڭەسكە ەل پرەزيدەنتىنىڭ توراعالىق ەتۋى اتالعان ورگاننىڭ مارتەبەسى مەن بەدەلىن, ىقپالىن ايگىلەيدى.
وعان ەلدەگى ساياسي پارتيالار, قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار بەلسەنە اتسالىسۋى قاجەت. بۇل تۇرعىدا, جاڭا سايلاۋ تسيكلى الدىندا, Nur Otan پارتياسىنىڭ بيلىك پارتياسى رەتىندە بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, پارتيا قىزمەتىن جەتىلدىرىپ, جاڭارتۋعا ۇمتىلىسى قۇپتارلىق جايت. سەبەبى قوعامداعى وزگەرىستەر الداعى سايلاۋلاردا پارتيالىق الاڭدا دا باسەكەلەستىكتىڭ بارىنشا ارتاتىنىن سەزدىرىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە جاقىن بولاشاقتا ەلدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەنە ارالاسۋعا نيەت تانىتاتىن وزگە دە الەۋمەتتىك كۇشتەردىڭ پايدا بولۋ مۇمكىندىگىن دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى.
«بيلىك قوعام يگىلىگى ءۇشىن ءتۇرلى ساياسي پارتيالارمەن, قوزعالىستارمەن ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەۋى قاجەت. قوعامدى تولعاندىرىپ وتىرعان نەگىزگى ماسەلەلەر كوشەدە ەمەس, پارلامەنتتە جانە ازاماتتىق ديالوگ اياسىندا تالقىلانىپ, شەشىمىن تابۋى كەرەك. وسى ورايدا پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماسليحاتتار سايلاۋى ەلىمىزدەگى كوپپارتيالىق جۇيەنىڭ دامۋىنا وڭ ىقپال ەتۋى ءتيىس».
مەملەكەت باسشىسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەر كوشەدە ەمەس, پارلامەنت قابىرعاسىندا ازاماتتىق ديالوگ الاڭدارىندا شەشىلۋى ءتيىس دەگەن ۇستانىمىن بارشا ازاماتتار قۋاتتاپ وتىر.
پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋدى باسا ايتتى. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, حالىقپەن كەرى بايلانىس ورناتۋ ماسەلەسىندە ناقتى تاپسىرمالار بەردى. الداعى ۋاقىتتا اكىمدەردىڭ قىزمەتى جەرگىلىكتى جەردەگى تۇرعىندار اراسىندا ساۋالداما جۇرگىزۋ ارقىلى باعالاناتىن بولادى. 2020 جىلدان باستاپ شەنەۋنىكتەردىڭ سانى قىسقارتىلىپ, 2024 جىلعا قاراي مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەن ۇلتتىق كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇلەسى 25 پايىزعا ازايتىلادى.
مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ءىسى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنەن باستالدى دەسە دە بولادى. قازىرگى ۋاقىتتا اكىمشىلىكتىڭ جۇرتشىلىقپەن, قوعاممەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن ىشكى قۇرىلىمدارى جاڭارتىلىپ, كۇشەيتىلىپ جاتىر.
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى دەربەس مارتەبە الىپ, مەملەكەت باسقارۋدى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسى جاسالدى.
ق.توقاەۆ سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىندەگى كۇردەلى رەفورمالار تۋرالى ايتقاندا, اسىرەسە, جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق, پەدوفيليا, ەسىرتكى تاراتۋ, ادام ساۋداسى, ايەلدەرگە قاتىستى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق جانە باسقا دا اۋىر قىلمىستارعا, بالالارعا قاتىستى قىلمىستارعا قولدانىلاتىن جازانى شۇعىل تۇردە قاتايتۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتىپ وتىر. سوڭعى كەزدەرى قوعامدا ۇلكەن رەزونانس تۋعىزعان وقيعالاردى ەسكەرسەك, پرەزيدەنتتىڭ بۇل ۇسىنىسى حالىقتىڭ تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاپقانى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
مەملەكەت باسشىسى جولداۋ بارىسىندا كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن جەر ماسەلەسىنە قاتىستى ساۋالدارعا دا نۇكتە قويدى.
«سوڭعى ۋاقىتتا جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلادى ەكەن دەگەن ءتۇرلى قاۋەسەت اڭگىمەلەر تاراپ ءجۇر. حالقىمىز مۇنداي داڭعازا اڭگىمەلەرگە ەرمەۋى قاجەت. مەن جەردى ەشكىمگە بەرمەيتىنىمىزدى تاعى دا ايتقىم كەلەدى. وعان جول بەرىلمەيدى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ارينە, حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنسەك, جەر – ەكونوميكالىق كاتەگوريا. دامىعان, دامۋشى ەلدەردە دە جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن, ونىڭ ىرزىعىن كورۋ ءۇشىن ونى ساتىپ, جالعا بەرىپ جاتاتىنى ۇيرەنشىكتى قۇبىلىس.
دەسە دە, پرەزيدەنت ق.توقاەۆ قازاق حالقى ءۇشىن «جەر» ۇعىمى اسا كيەلى, ساكرالدى ماسەلە دەپ سانايدى. بيلىك مۇنداي ماسەلەلەرگە كەلگەندە اسا ىجداھاتتى بولۋى قاجەت. قوعامنىڭ ايتقانىمەن ساناسىپ, بارىنشا حالىقتىڭ جاعىندا بولۋى ءتيىس. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇستانىمى – وسى.
پرەزيدەنتتىڭ ۇلت تاريحى مەن رۋحانياتىنا, مەملەكەتتىك تىلگە قاتىستى قۇرمەتى دە وتە جوعارى ءارى بەرىك. ەل ىشىنە ساپارلارى كەزىندە الدىمەن تۇركىستان مەن سەمەيدەگى, ماڭعىستاۋ مەن ۇلىتاۋداعى كيەلى جەرلەرگە تاعزىم ەتۋى كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك. ول حالقىمىزدىڭ رۋحاني, مادەني احۋالىن ەشقاشان نازاردان تىس قالدىرعان ەمەس.
مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا «قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولى كۇشەيىپ, ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالاتىن كەزەڭى كەلەدى» دەپ مالىمدەدى.
كەلەسى جىلى حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە اتالىپ وتىلەتىن ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق, اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويلارىنا دايىندىقتى باستاۋعا پارمەن بەردى. التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ باستاماسى پىسىقتالىپ جاتىر.
مۇنىڭ ءبارى الدا كەلە جاتقان ايتۋلى مەرەيتويعا – تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا دەيىن تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس كەشەندى ءىس-شارالار.
* * *
پرەزيدەنتتىڭ 100 كۇنى – ەلباسى مەن ەل تاڭداۋىنىڭ دۇرىستىعىن, قازاقستانداعى مەملەكەتتىك, بيلىك ساباقتاستىعىنىڭ ومىرشەڭدىگىن, قوعامنىڭ قالاۋى ەۆوليۋتسيالىق دامۋ جاعىندا بولاتىنىن, ۇلتىمىزدىڭ پاتريوتتىق, وتانشىلدىق رۋحى مەن ساياسي مادەنيەتى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن ايقىن كورسەتىپ بەردى.
ءبىزدىڭ ەندىگى كۇش-جىگەرىمىز ساياسي ساباقتاستىقتى, ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاي وتىرىپ, ءاربىر الەۋمەتتىك توپتىڭ, ءاربىر ازاماتتىڭ كۇندەلىكتى ماسەلەلەرىنە كوڭىل بولۋگە, ولاردى وڭتايلى شەشۋگە باعىتتالۋى ءتيىس.
ەڭ باستىسى, قازاقستاننىڭ بولاشاعى مەملەكەت پەن قوعامنىڭ, ازاماتتاردىڭ ءوز قولىندا ەكەنىن ەستەن شىعارماۋىمىز قاجەت.
دارحان كالەتاەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى