بوريس دجونسون بريتان پارلامەنتىن تاراتپاق

وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن مىنا ماسەلەنى ايتا كەتكەن ءجون. ۇلىبريتانيا 2016 جى­لى رەفەرەندۋم وتكىزىپ, داۋىس بەرگەندەردىڭ 52 پايىزى ەۋرو­پالىق وداقتان شىعۋدى قولداپ شىقتى. سودان بەرى بىرىك­كەن كورولدىكتىڭ «كارى قۇر­لىقپەن» قوشتاسۋى الىگە دەيىن سوزىلىپ كەلەدى. ونىڭ ءوز سەبەبى بار. قىرىق جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە ۇلىبريتانيا مەن ەۋروپالىق وداق ەلدەرى ەتەنە ارالاسىپ كەتكەنى بەلگىلى. ساۋدا, قاۋىپسىزدىك, ميگراتسيا, ەكونوميكا سالالارىندا كوپتەگەن كە­لىسىم جاسالعان. بىرىككەن كورول­دىك ۇيىم قۇرامىنان شى­عا­تىندىقتان, بۇرىنعى قۇجات­تاردىڭ ءبارىن قايتا قاراستىرۋ قاجەت.

ازىرگە ەو مەن ۇلىبريتانيا تاراپى ورتاق كەلىسىمگە كەلە الماي وتىر. ماسەلەنى وڭتايلى شە­شۋ ءۇشىن برەكسيتتىڭ مەرزى­مىن بىرنەشە رەت سوزعان بولاتىن. سوڭعى رەت ەۋروپالىق وداق شەنەۋنىكتەرى تۇماندى البيون­عا 31 قازانعا دەيىن مۇرسات بەردى.

تاياۋدا عانا پرەمەر-مي­نيستر لاۋازىمىنا تاعايىن­دال­عان بوريس دجونسون برەك­سيت ­ما­سەلەسىندە ايلا­كەرلىك جاساپ كەتتى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. زاڭ بويىنشا, جاڭا ۇكىمەت بەكىت­ىلگەن سوڭ ولار وزدەرىنىڭ باع­دارلاماسىن جاريالاۋى كەرەك. ءازىر بولعان قۇجاتتى پاتشايىم حالىققا تانىستىرادى. ال وسى مەرزىم ارالىعىندا پارلامەنت ءوز جۇمىسىن ۋاقىتشا توقتاتۋى ءتيىس. برەكسيتتى قايتكەن كۇندە دە اياقتاۋدى كوزدەيتىن بوريس مىرزا وسى نيۋانستى ۇتىمدى قول­دانىپ, پاتشايىمنان پارلا­مەنت جۇمىسىن توقتاتۋدى سۇراپ, ءوز باعدارلاماسىن ۇسىناتى­نىن مالىمدەدى.

پاتشايىم II ەليزاۆەتا كوپ ۇزاماي-اق ب.دجونسوننىڭ ۇسى­­­نىسىن قاناعاتتاندىردى. سوعان سايكەس, پارلامەنت جۇمى­سىن توقتاتۋ (پروروگاتسيا) 9-12 قىركۇيەك ارالىعىندا كۇشىنە ەنىپ, 14 قازانعا دەيىن سوزىلادى. ب.دجونسوننىڭ جوسپارى بويىنشا, 14 قازاندا ەليزاۆەتا II جولداۋ جاساماق. وندا جاڭا ۇكىمەتتىڭ جوسپارى تانىستىرىلادى.

ادەتتە بريتانيا پارلامەن­تىنىڭ جۇمىسى جىل سايىن ۋا­قىتشا توقتاتىلا تۇرادى. وسى مەرزىم ارالىعىندا زاڭ شىعارۋ جۇمىستارىنىڭ ءبارى كەيىنگە شە­گەرىلەدى. ال قابىلدانىپ ۇل­­گەرمەگەن زاڭ جوبالارى كۇ­شىن جويادى. نەگىزى پارلامەنت مۇ­شەلەرى مەن مينيسترلەر ءوز ورنىنان تۇسپەيدى. ياعني, بۇل – پارلامەتتى تاراتۋ ءادىسى ەمەس. الاي­دا دەپۋتاتتاردىڭ وسى مەر­­­زىمدە زاڭدىق قۇجاتتى قا­بىل­داۋعا قۇزىرەتى جوق. ونىڭ ءبارى پاتشايىمعا جۇكتەلەدى. ۇلى­­­بريتانيا پارلامەنتىنىڭ دە­پۋ­­تاتتارى جازعى دەمالىس­تان 3 قىركۇيەك كۇنى كەلدى. ولار پرەمەردىڭ ۇسىنىسىنا قار­­سى ارە­كەت جاساۋى ءۇشىن 9 قىر­كۇيەككە دەيىن ۋاقىتى بار. سو­دان كەيىن دەپۋتاتتاردىڭ قۇ­زى­رەتى 14 قازان­عا دەيىن شەك­تەلەدى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ مۇن­­­­­داي قادامى پارلامەنت مۇ­شە­لە­رىنە ۇناعان جوق. قاۋىم­داستار پا­لاتاسىنىڭ (House of Commons) مۇشەلەرى ۇكى­مەت باس­­شىسىنىڭ ارەكەتى زاڭ­عا قاي­­­شى دەپ ەسەپتەيتىنىن جەت­كىز­­­دى. ماسەلەن, لەيبوريستەر پار­­­تياسىنىڭ جەتەك­شىسى توم ۋوتسون تۋيتتەردەگى پا­راق­شا­سىنا «بۇل قادام ءبىزدىڭ دەموكراتيامىزدى قورلاۋ» دەپ جازدى. ال شوتلانديانىڭ ءبىرىن­شى ءمينيسترى نيكولا ستەرد­جەن بۇل كۇندى بري­تانيا دەمو­كرا­تياسىنداعى قارالى كۇن ەكەنىن مالىمدەدى.

دەگەنمەن بوريس مىرزا وزى­نە تاعىلعان ايىپپەن كەلىس­پەيدى. ول ءوز جوسپارىن تانىس­تىرۋ ءۇشىن برەكسيتتى كۇتۋ­گە ق ۇلىقتى ەمەس. سون­داي-اق ەۋروپالىق وداقتان شى­عۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋعا پارلا­مەنت­­تىڭ ۋاقىتى جەتەدى دەپ ەسەپت­ەيتىنىن مالىمدەگەن-تۇعىن. ونىڭ ۇستىنە, ب.دجونسون ەو-دان شىعۋ مەرزىمىن ۇزارتۋدى سۇرامايتىنىن, قانداي جاعداي بولسىن, ۇلىبريتانيا وداقپەن قوشتاساتىنىن جەتكىزدى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ پار­­­لامەنت جۇمىسىن توقتاتا تۇرۋ تۋرالى مالىمدەمەسىنەن كەيىن ۇلى­بريتانيا كوشەلەرىندە جاپ­پاي شەرۋ باستالدى. ماسە­لەن, لوندون, مانچەستەر, ليدس سەكىل­دى انگليانىڭ ءىرى قالا­لارىن­دا مىڭ­داعان ادام ءوز نارا­زىلىقتارىن ءبىلدىردى. ەل استاناسى لوندونعا جي­نال­عان شەرۋشىلەر پرەمەر-ءمي­نيستر­دىڭ رەزيدەنتسياسىنا كەلىپ, ءتۇرلى لوزۋنگتارىن ايتىپ, قار­سىلىقتارىن كورسەتتى. سون­داي-اق پارلامەنت جۇمىسىن ۋاقىتشا توقتاتۋعا قارسى پەتي­تسياعا قول قويعاندار سانى ميلليوننان اسىپ جىعىلادى.

ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىنا قا­را­ماستان, پارلامەنتتىڭ ءالى دە تارازى باسىن ءوز تاراپىنا اۋدا­رۋعا مۇمكىندىگى بار. بۇعان دەيىن «برەكسيتتى» كەلىسىمسىز اياقتاۋعا قار­سىلار ءوزارا ءتىل تابىسا الماي كەلگەن. بوريس دجونسوننىڭ پارلامەنت جۇمىسىن توقتاتۋ تۋرالى ۇسىنىسى ولاردىڭ باسىن بىرىكتىرۋى ابدەن مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا پرەمەر-مينيسترگە وڭايعا سوقپايدى.

سونداي-اق پارلامەنتتە پرەمەر-مينيسترگە سەنىمسىزدىك ءبىل­دىرۋ ماسەلەسى تالقىلانۋى مۇمكىن. لەيبوريستەر پارتياسى­نىڭ جەتەكشىسى دجەرەمي كوربين ءوز سوزىندە دجونسون ۇكىمەتىنە سەنىم­سىزدىك ءبىلدىرۋدى كوتەرەتىنىن ايتقان بولاتىن. الدا-جالدا دەپۋتاتتار ونىڭ ۇسىنىسىن قولداسا, 14 كۇن مەرزىم بەكىتىلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا نە بوريس دجونسون, نە باسقا پارتيانىڭ كوشباسشىسى دەپۋتاتتاردىڭ با­سىم بولىگىنىڭ قولداۋىنا يە ەكەنىن دالەلدەۋى ءتيىس. ەگەر 14 كۇن ىشىندە ۇكىمەت قۇرامى بەكى­تىلمەسە, جالپى سايلاۋ وتەدى.

الدا-جالدا سەنىمسىزدىك ءبىل­دىرۋ ماسەلەسى كوتەرىلە قال­عان جاعدايدا, قازىرگى تاڭدا دەپۋ­تات­تاردىڭ ۋاقىتى از. وپپو­زي­تسيا تاراپى جەدەل تۇردە جا­­­ڭا ۇكىمەت قۇرامىن بەكىتىپ ۇل­گەر­­مەسە, 9 قىركۇيەكتەن باس­تاپ­ پار­لامەنت جۇمىسى توق­تا­تى­لادى. وسىلايشا, مۇرساتقا بە­رىل­گەن 14 كۇن وتە شىعادى. مۇن­داي جاع­دايدا تۇماندى ال­بيون جال­پى سايلاۋعا ازىر­لىكتى باستاپ كەتپەك.

بۇدان بولەك, پارلامەنت دەپۋ­تاتتارى ەۋروپالىق وداق­تان كەلىسىممەن عانا شىعۋعا مىن­دەتتەيتىن زاڭدى قۇجات قابىل­داۋى مۇمكىن. ونداي جاعدايدا, ۇكىمەت ەۋرووداقتان برەكسيتتى اياق­تاۋ ءۇشىن تاعى مۇرسات بەرۋىن سۇرايدى.

قىسقاشا ايتقاندا, بوريس دجونسوننىڭ كۇتپەگەن قادامى بريتانيانى اۋرە-سارساڭعا سالىپ قويدى. وسىلايشا, پارلامەنتتىڭ تاعدىرى, جالپى سايلاۋ جانە برەكسيت ماسەلەسىنىڭ ءتۇيىنى ودان سايىن كۇردەلەنە ءتۇستى.