قوستاناي قالاسىنىڭ 140 جىلدىق مەرەكەسى قارساڭىندا قالانىڭ ورتالىعىندا «توبىل ويشىلى» اتالىپ كەتكەن قولا ءداۋىرى جادىگەرىنىڭ ۇلكەيتىلگەن كوشىرمە ءمۇسىنى پايدا بولدى. مۇنى قوستانايلىق مۇسىنشىلەر ەگور كيسليتسين مەن ۆلاديسلاۆ گالبين وسىدان ەكى جىل بۇرىن جاساعان بولاتىن.
جىگىتتەر كىسى بويىنان ۇلكەن ءمۇسىندى ءوزىنىڭ تۇپنۇسقاسىنان اۋدارماي 3 ايدا جاساپ شىعاردى. بىراق وسىعان دەيىن ول مۇسىنشىلەر شەبەرحاناسىندا تۇراتىن.
«توبىل ويشىلىنىڭ» تۇپنۇسقاسى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە كوپ جىلدار تۇردى. وسىنداي اسا سيرەك كەزدەسەتىن جادىگەر العاشقى كەزدە شىنىعا دا سالىنعان جوق. ارحەولوگيادان, ءمۇسىن ونەرىنەن الىس ادامداردىڭ ءوزى ونىڭ قاسىندا كوپ اينالسوقتاپ, قاتتى قىزىقتايتىن, ءتىپتى قولعا ۇستاپ كورەتىن.
– وسىدان 2-3 مىڭ جىل بۇرىنعى ەجەلگى اتالارىمىزدىڭ ويلانىپ وتىرعان ادامنىڭ ءمۇسىنىن تاستان ويعان شەبەرلىگى تاڭداي قاقتىرادى. ادامنىڭ بەت الپەتىن كەلتىرۋدەن بۇرىن ورىندالۋ تەحنيكاسىنىڭ ءوزى تاڭداندىرماي قويمايدى. ءمۇسىننىڭ ءمىنسىز تەگىستىگى تولىپ جاتقان تەحنولوگيامەن, تەحنيكامەن جۇمىس ىستەيتىن ءححى عاسىر مۇسىنشىلەرىنىڭ كەز كەلگەنىن ويلاندىرادى. ءبىز «توبىل ويشىلى» كەڭ تانىلۋى, تاريحىمىزدى بۇگىنگى ۇرپاق بىلە ءتۇسۋى ءۇشىن ونىڭ ءمۇسىنىن ويۋدى قولعا العان ەدىك – دەيدى ءمۇسىنشى ەگور كيسليتسين.
مۇسىنشىلەر «توبىل ويشىلىنىڭ» جالپى ءتۇرىن اۋدىرماي كەلتىرگەنىمەن, ونى ءدال وزىندەي جىلتىراتىپ قىرناماي, شىعارماشىلىق قيالعا ەرىك بەرىپتى. جۇرەلەپ وتىرعان ادام مۇسىنىنە قازاق دالاسىنداعى تاڭبالى تاستارداعى ەجەلگى سۋرەتتەردى بەينەلەدى.
«توبىل ويشىلى» اتالىپ كەتكەن سالماعى 4 كيلوگرامم, تۇرقى 25 سانتيمەتردەي بولاتىن تاس ءمۇسىن 1976 جىلى قوستاناي قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى «ميچۋرين» كەڭشارىنىڭ ەگىس دالاسىنان تابىلعان بولاتىن. ول وسى كەزگە دەيىن سىرىن ىشىنە بۇگىپ, تەك تاڭعالدىرۋمەن عانا كەلەدى. ونىڭ تۇپنۇسقاسى بۇگىندە نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق مۋزەيىندە تۇر.
قوستاناي