الماتى وبلىسىنداعى دەموگرافيالىق ءدۇمپۋ مەن ميگراتسيالىق احۋال ايماقتاعى الەۋمەتتىك قىزمەتتىك كورسەتۋ نىساندارىنا دەگەن سۇرانىستى جىل سايىن ارتتىرىپ كەلەدى.
مىسالعا, سوڭعى بەس جىل ارالىعىندا وبلىستىڭ رەسمي تىركەلگەن تۇرعىندارىنىڭ سانى 300 000 ادامعا كوبەيگەن. دەمەك, تۇرعىندارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ ۇلەسى دە مەيلىنشە ءوسىر وتىر دەگەن ءسوز. بۇل جاعداي اسىرەسە وبلىستاعى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مەن 3 اۋىسىمدى وقىتۋدى بولدىرماۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن انىق.
بيىل جەتىسۋدا ەلۋ مىڭعا جۋىق ءبۇلدىرشىن تۇڭعىش رەت مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاماقشى. ءبىلىم باسقارماسىنىڭ دەرەكتەرى وسىلاي دەيدى. وتكەن وقۋ جىلىندا 45 مىڭنان استام وقۋشى 1-سىنىپقا كەلگەن ەدى. وبلىس بويىنشا بىلتىر 7 مەكتەپ جاڭادان سالىنىپ, قولدانىسقا بەرىلگەن بولاتىن. بيىل تاعى 5 مەكتەپ جاڭادان اشىلادى. مۇنىڭ ۇشەۋى قازىر وقۋشى قابىلداۋعا كىرىسكەن. وسىعان قاراماستان وڭىردەگى مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگى مەن ورىن تاپشىلىعى سەزىلىپ وتىر.
- ءبىلىم كۇنىنە 5 جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى. ونىڭ ۇشەۋىنىڭ قۇرىلىسى تولىق اياقتالدى. قالعان 600 ورىندىق 2 مەكتەپ ساتىلاپ ىسكە قوسىلادى. جالپى 3 اۋىسىممەن وقىتاتىن مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعان كەشەندى جوسپارعا سايكەس, تاعى 6 مەكتەپتىڭ جوبا-سمەتالىق قۇجاتتارى مەن مەملەكەتتىك ساراپتاما قورىتىندىسى جاسالدى. 18 مەكتەپتىڭ جوبا-سمەتالىق قۇجاتتارى دايىندالىپ جاتىر. بۇل قۇرىلىستار 2019-2022 جىلدار ارالىعىندا سالىنىپ بىتەدى, - دەيدى الماتى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى كۇردەلى جوندەۋ جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى گۇلميرا قاجىبەكقىزى.
مامانداردىڭ ەسەبى بويىنشا وڭىردەگى 760 مەكتەپ جاڭا وقۋ جىلى ساقاداي-ساي. كۇردەلى جوندەۋ جاسالعان, ينتەرنەت جەلىسى مەن باسقا كوممۋنيكاتسيا جۇيەسى تولىق جابدىقتالعان. دەرەكە سەنسەك, وبلىس بويىنشا بيىل 31 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا 7,8 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپتى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, 19 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. وعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 4,4 ملرد تەڭگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 5,5 ملرد تەڭگە جۇمسالۋدا.
- مەملەكەت تاراپىنان وقۋ ءىسىن قارجىلاندىرۋ دا جىلدان جىلعا ءوسىپ, جاڭا مەكتەپتەر قاتارى تولىعا تۇسۋدە. ماسەلەن, مەملەكەت قولداۋىنىڭ ارقاسىندا بيىلعى جىلى وبلىستا ءبىلىم سالاسىنىڭ 20 نىسانى, ياعني 15 مەكتەپ پەن 4 كوللەدج سالىنۋدا. وسى ماقساتقا 9,9 ملرد. تەڭگە بولىنسە, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋعا 8,2 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان. الدىن الا جۇرگىزىلگەن ەسەپتەۋلەر بويىنشا جاڭا وقۋ جىلىندا 50 مىڭعا جۋىق بالا ءبىرىنشى سىنىپقا بارادى. بۇل رەتتە سوڭعى 5 جىلدا وبلىس حالقىنىڭ سانى 300 مىڭعا ارتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. وسى ورايدا وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى, اۋدان, قالا اكىمدەرىنە جەرگىلىكتى جەرلەردەگى دەموگرافيالىق جانە ميگراتسيالىق كورسەتكىشتەردى باقىلاپ وتىرۋدى جانە جەكەمەنشىك مەكتەپتەر سالۋعا كاسىپكەرلەردى تارتۋدا ناتيجەلى جۇمىس جاساۋدى تاپسىرىپ وتىرمىز, - دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
ايتپاقشى, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كوكتەمدە الماتى وبلىسىنا كەلگەن جۇمىس ساپارىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ بيۋدجەت قارجىسىن ماقساتتى پايدالانباۋىن سىناعان بولاتىن. پرەزيدەنت وڭىرلەردە باسپانا, مەكتەپ, باسقا دا الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بولا تۇرا, جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ وبلىس ورتالىقتارىنا ءزاۋلىم عيماراتتار سالۋعا قۇمار بولىپ العانىن ايتقان-دى. ماسەلەن, شاعىن قالانىڭ باس جوسپارىنا ساي كورىكتەندىرۋ مەن بەزەندىرۋگە بولىنگەن قازىنا قارجىسىنىڭ قيساپسىز كوپ بولۋى اكىمدەردىڭ ءار عيماراتتا ءوز قولتاڭباسىن قالدىرىپ, اتاعىن شىعارۋعا سەبەپ بولۋدا. ويتكەنى, تۇرعىن سانى 300 مىڭ ادامنان اسپايتىن قالالار ءۇشىن بىرنەشە قاباتتان تۇراتىن مادەني ورتالىق پەن جەكە كەڭسە عيماراتىن سالۋ ءتيىمسىز ەكەنى انىق. ال بۇل كەزدە وڭىردە مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگىنىڭ سالدارىنان مىڭداعان بالا 3 اۋىسىممەن ءبىلىپ الۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتكەن ەدى پرەزيدەنت. ءدال وسىعان ۇقساس جاعداي الماتى وبلىسىنا دا ءتان ەكەنىن جاسىرماۋىمىز كەرك. اسىرەسە, 3 اۋىسىمدى مەكتەپ ماسەلەسى وتكىر تۇر. ماسەلەن, جەتىسۋدا جاقىن جىلدارى 14 جاڭا مەكتەپ سالۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 15,4 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىنىپتى. الايدا, وڭىردەگى جاعداي بويىنشا قوسىمشا تاعى 20 مەكتەپ سالۋ قاجەت ەكەن. بۇعان 29 ملرد تەڭگە قارجى كەتەدى.
- وبلىس مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگىن شەشۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋدە. بىراق, ايماقتاعى دەموگرافيا قارقىنى ءبىز ويلاعاننان اسىپ ءتۇسىپ, وڭىردەگى الەۋمەتتىك نىساندارعا سۇرانىستى ارتتىرىپ وتىر. مىسالى, وبلىس اۋماعىندا جىل سايىن 50 مىڭعا جۋىق بالا تۋسا, ءار وقۋ جىلىندا 40 مىڭنان استام بالا 1-سىنىپقا بارادى. دەمەك, اپاتتى جاعدايدا تۇرعان جانە 3 اۋىسىممەن وقىتىپ جاتقان مەكتەپتەردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ مەن جاڭادان سالۋعا بولىنگەن قارجىمىز ازدىق ەتىپ وتىر. الداعى ءبىر-ەكى جىلدا وبلىستا 14 مەكتەپ جاڭادان سالىنادى. بىراق, سۇرانىس بويىنشا تاعى 20 مەكتەپ سالۋىمىز كەرەك, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
ارينە, وقيتىن بالا سانىنىڭ ارتۋى مەكتەپتەردىڭ عانا ەمەس, ءبىلىم بەرەتىن ۇستازدارعا دا سۇرانىستى كوبەيتىپ وتىر. قازىر وبلىستا ورىس سىنىپتارىنداعى باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى, ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتى, ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا, اعىلشىن ءتىلى پاندەرى بويىنشا 111 مامانعا قاجەتتىلىك بار ەكەن. كادر تاپشىلىعىن جاس مامانداردى جۇمىسقا تارتۋ ارقىلى شەشۋگە تالپىنىس بار. «ديپلوممەن - اۋىلعا» باعدارلاماسىنىڭ شاراپاتى ءتيىپ وتىر. وتكەن جىلى وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى پەداگوگتار قاتارى 1400 جاس مامانمەن تولىققان. سونىڭ ىشىندە 1079 جاس ۇستاز «ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلدىق جەرلەرگە جۇمىسقا ورنالاسقان. جالپى «ديپلوممەن - اۋىلعا» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعان 10 جىل ىشىندە الماتى وبلىسىندا 4328 جاس پەداگوگ كوتەرمەاقى السا, باسپانا الۋعا 2 مىڭعا جۋىق بيۋدجەتتىك نەسيە بەرىلىپتى.
الماتى وبلىسى