مۋراكاميدىڭ تاعى ءبىر «مۋراكاميشىل ادامى»

مۋراكامي – الەم ادەبيەتىندەگى كوپ وقىلاتىن ءھام ارقاشان قىزۋ تالقىدا جۇرگەن اۆتورلاردىڭ ءبىرى. ونىڭ «مۋراكاميشىل ادامدارى» قالامىنىڭ قانىنا ءسىڭىپ, جازۋىندا وبرازعا اينالعان.  نوبەل سىيلىعىنىڭ ىقتيمال شورت-پاراعىنان تۇسپەي جۇرگەن مۋراكاميدىڭ كىتاپتارى بويىنشا تۇسىرىلگەن فيلمدەر ەكرانعا ءجيى جول تارتۋدا. جۇرتشىلىقتىڭ كوپتەن كۇتكەن جاڭا تۋىندىسىنىڭ باستاپقى تارالىمى جاپونيانىڭ وزىندە ميلليون دانادان اسقان. ال ورىس وقىرماندارىمەن ەندى قاۋىشقان جاڭا كىتاپ جاعىمدى پىكىرلەرگە يە  بولىپ جاتىر. «70 جاستاعى جازۋشىنىڭ سوڭعى كىتابى ەشكىمدى تاڭقالدىرماسى انىق, بىراق وقىرماندى راحاتقا بولەپ, سۇيسىندىرەدى», دەيدى ولار.

جازۋشىلاردىڭ ءبىرىنشى جاقتان جازاتىن داستۇرىنە ساي, پروتاگانيستىڭ ەسىمى سانالى تۇردە جاسىرىلعان. ول 30-دان اسقان, ونەردى كاسىپكە ايىرباستاپ جىبەرگەن, ايى وڭىنان تۋعان سۋرەتشى. نەگىزىنەن كەيىپكەر كاسىپكەرلەردىڭ پورترەتتەرىن كاسىبي تۇرعىدا سالۋعا ماماندانعانىمەن, اقىلىن ىسكە قوسۋدى قاپەرگە دە الماعان. بىردە ونىڭ وسى تىنىش ءومىرى ويدا-جوقتا وزگەرىپ شىعا كەلەدى. تۇسىنىكسىز ءتۇس كورگەن ايەلى ەندى ونىمەن بىرگە تۇرعىسى كەلمەيتىنىن, باسقا سۇيىكتىسى بار ەكەنىن ايتادى. ءسويتىپ, كەيىپكەرىمىز ۇيىنەن بەزىپ, ەل جاعالاپ كەتەدى دە, اقىر سوڭىندا دوسىنىڭ «اكەمنىڭ ءۇيىن قاراپ قويشى» دەگەن ۇسىنىسىن قابىل الادى. ول اسەم تابيعات اياسىندا شىعارماشىلىق دەگەننىڭ نە ەكەنىن ەسىنە تۇسىرۋگە, سەزىنۋگە تالپىنادى.

وزىمەن-ءوزى جالعىزدىقتا تۇرعانىمەن, سۋرەتشىنىڭ جايلى ءومىر تۋرالى ارمانى جايىنا قالادى. ول ەكى ماحاببات حيكاياسىنا قاتار ۇرىنىپ, جاڭا تانىستارعا تاپ بولادى (مىسالى, شاشى قار تۇستەس, وقىس وتىنىشتەر جاسايتىن كورشىگە). ەڭ باستىسى, ول شاتىردان بۇرىنعى قوجايىننىڭ – كەزىندە ءوزى دە سۋرەتشى بولعان ادامنىڭ «كوماندوردىڭ ءولتىرىلۋى» اتتى الەمگە بەيمالىم بىرەگەي تۋىندىسىن تاۋىپ الادى. سۋرەت انىق موتسارتتىڭ «دون جۋان» وپەراسىنىڭ سارىنىمەن سالىنعانىمەن, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ءداستۇرلى جاپون ۇلگىسىندە كورسەتىلگەن, بىراق تانىمال قاhارماندارمەن قاتار سۇمپايى بەيمالىم ادام دا ءجۇر. ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز سۋرەتتە ءبىر قۇپيانىڭ بار ەكەنىنە كامىل سەنەدى...

وقيعانىڭ وسىلايشا قورىتىندىلانۋى ارقىلى حوررور دا, دەتەكتيۆ تە, فيلوسوفيالىق دراما دا شىعۋى مۇمكىن ەدى. بىراق بەلگىلى سوقپاقتار مەن تازا جانرلاردان الىس مۋراكامي بىرىنە ءبىرىن ساپىرىلىستىرىپ, ادەتىنشە الداپ, كۇللى سيۋجەتتىك ۇمىتتەردى وزگەرتۋمەن بولادى. كىتاپتىڭ العاشقى بەتتەرىنەن-اق ول ءتۇيىندى ءىشىنارا اشقانىمەن, ماڭىزدى جاقتارىن ىشىنە بۇگىپ قالادى. كىتاپتىڭ ونە بويى ول ۇتىمدى تۇستاردى جوققا شىعارادى, ۇزاق سيپاتتامالارمەن شارشاتادى, سونداعىسى – باستى جەلىدەن الىس جاتقانداي كورىنەتىن ماتەريالار تۋرالى ايتپاقشى. بايانداۋ ءتاسىلى سول باياعى – كوزگە ۇرىپ تۇراتىن تالعامسىزدىق, سەزىمتال, ءارى قوراش. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «كوماندوردىڭ ولتىرىلۋىندە» مۋراكاميدى سۇيەتىن دە, جەك كورەتىن دە – ءبارى ارتىعىمەن بار.

بۇل كىتاپ بۇرىنعىلارىنا مۇلدەم ۇقسامايدى. بۇعان دەيىن جازۋشى شىعارماشىلىقتى قالاي تۇسىنەتىندىگى جونىندە وسىنشا اقتارىلىپ ايتپاعان ەدى. اڭگىمە كاسىبي تۇرعىدا ەمەس, ەكزيستەنتسيالدىق, دۇنيەتانىمدىق تۇرعىدا باياندالادى. «كوماندوردىڭ ولتىرىلۋىندەگى» شىعارماشىلىق ءۇردىسى ايتا قالارلىقتاي ايقىن جاسىرىلعان – باستاپقى كەزىنەن (ۇيلەسىمدىكتىڭ جويىلۋىنان) تىڭ بولمىس پەن ۇيلەسىمدىلىكتىڭ قالپىنا كەلۋىنە اكەلەتىن ومىرگە كەلۋ مەن ءولىمشى يدەيانى ء«ولتىرۋ», مەتافورا قۋ ساتى-ساتىسىمەن ايتىلادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مۋراكامي ءساتتى فوكۋس جاسادى – تەحنولوگيانى جاساپ شىعاردى جانە جۇمىس ناتيجەسىن ۇسىنا الدى. ءبارىن ءبىر-اق كورسەتتى.

قايتارا ايتقاندا, «تەحنولوگيا» قاتىپ قالعان دۇنيە سەكىلدى ەمەس. جالپى العاندا, كىتاپ ءبىزدىڭ سانامىز – ەستەلىكتەر, وبسەسسيالار, سان الۋان قىزىعۋشىلىقتاردان تۇراتىن قۇراق كورپە دەگەندى ايتپاقشى. مۋراكامي ونەرتانۋ تۋرالى وي تولعامدارىنان بويىن الىس سالىپ, مەتافورا مەن اللەگوريانى قۇپ كورەدى. سوندىقتان شاتاسۋدىڭ قاجەتى جوق – كىتاپ رەاليستىك پروزا رەتىندە جاقسى قابىلدانادى. كلاسسيك ءوزىن تۇرمىستىق پسيحولوگيزمدە ەشقاشان مىقتى تانىتا العان ەمەس, ەسەسىنە ول كۇندەلىكتى راسىمدەر مەن ىشكى مونولوگتاردى سيپاتتاۋ ارقىلى اربايدى.  مۇندا ءتىپتى ەڭ ينفەرنالدى قاhارمان – سيپاتتاۋ مۇمكىن ەمەس ميستيكالىق تاجىريبەنىڭ سيمۆولى بولىپ تابىلاتىن ءوڭسىزدىڭ ءوزى «ادام» كەيپىنە كەلتىرىلگەن.