قايعىعا ۇشىراتقان قارۋ ساۋداسى

قالانىڭ پوليتسياسى وق اتۋشىنى قىل­مىس­كەرگە قارسى وق جاۋدىرىپ, توقتاتقان. باس­قاشا مامىلەگە كەلۋدى, اتىستى تىيۋدى ول ويىنا دا الماعان ەكەن. وسى قالانىڭ مەرى نەن ۋەيليدىڭ Associated Press اگەنت­تىگىنە بەرگەن سۇحباتىنا قاراعاندا, قانىشەر­دىڭ ءوزى بروندالعان كۇرتەشە كيىپ العان جانە مىلتىعىنىڭ بىرنەشە قالتا قوسىم­شا وقتارى بولعان. اتى-ءجونى تۋرالى ول ەشقانداي مالىمەت ايتا العان جوق. سونىمەن بىرگە مەر پوليتسيانىڭ قىزمەتى, ولاردىڭ جانقيارلىق ەرلىگى تاعى دا جۇزدەگەن ادام­نىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى دەپ مالىمدەدى.

وسىنىڭ الدىندا, ءبىر-اق كۇن بۇرىن تەحاس شتاتىنىڭ ەل-پاسو قالاسىنداعى سۋپەرماركەتتەردىڭ بىرىندە دە ءدال وسىنداي قىرعىن بولعان. ونداعى اتىستا 20 ادام ءولىپ, 26 ادام جارالانعان. ال بۇدان ءبىر اپتا بۇرىن  كاليفورنيا شتاتىنىڭ گيلروە قالاسىنداعى سارىمساق فەستيۆالىندە دە مىل­تىق ۇستاعان ادام بەي-بەرەكەت وق اتىپ, ءۇش ادامدى اجال قۇشتىرعان. ءدال وسىن­داي جاپپاي اتىس فاكتىلەرى تىركەلگەن سايىن اقش-تا قارۋ ساتۋ ماسەلەسى قايتا-قاي­تا كوتەرىلەدى. وعان قارسى شىعاتىندار دا, قول­دايتىندار دا تابىلادى. ال اقش ازاما­تىنىڭ زاڭدى تۇردە قارۋ ساتىپ الۋى­نا كونستيتۋتسيا رۇقسات بەرەدى.

درامالىق قويىلىمدار تىلىمەن ايتقاندا «ساحنادا مىلتىق ءىلۋلى تۇرسا, ول تىم بولماسا, ءبىر رەت اتىلۋى ءتيىس». سول سياقتى, كۇندە ۇستاپ, سيپاپ, قىزىققان مىلتىعىن ۇشقالاق مىنەزدى, بالالىعى ارىلماعان ادام اتقىسى كەلىپ تۇراتىن سياقتى. ارينە, قارۋ-جاراق جاسايتىندار دا ونى ساتىپ, پايدا تابۋ ءۇشىن جاسايدى. ال بۇل ەلدە قارۋدىڭ ەمىن-ەركىن ساتىلۋىنا مۇددەلى لوببي جاسايتىن ءتۇرلى قاۋىمداستىقتار جەتەرلىك. سەبەبى قارۋ-جاراق نارىعى ۇلكەن بيزنەس.

ارينە, مىلتىقتى قورعانىس قۇرالى دەپ سانايتىندار كوپ. اقش سياقتى اۋىر قىلمىس ءجيى تىركەلەتىن ەلدە قارۋمەن قورعاناتىندار از ەمەس. ماسەلەن, جىل باسىنان بەرى وسى مەملەكەتتە قارۋ قولدانىلعان 33 مىڭ فاكت تىركەلىپتى, ودان 9 مىڭ ادام كوز جۇمعان. ياعني قارۋعا سۇرانىستىڭ نە ءۇشىن جوعارى ەكەنىن ءتۇسىنۋ قيىن ەمەس.

امەريكاداعى اتىستى فەدەرالدىق تەرگەۋ بيۋروسى (فتب) زورلىق-زومبىلىق يدەولوگياسىنىڭ قۇرباندارى دەپ وتىر. كاليفورنياداعى سارىمساق فەستيۆالىنە قاتىسقانداردى اتقان 19 جاسار سانتينو لەگاننىڭ ىسىنە قاراپ, وسىنداي باعا بەرىلگەن. ول ءوزىنىڭ اتاتىن نىسانالارىن الدىن الا بەلگىلەپ, قالتافونىنا جازىپ وتىرىپتى. فتب-نىڭ قورىتىندىسىنا قاراعاندا «بۇل ىشكى تەرروريزمنىڭ كورىنىسى» ەكەن. ال قارۋ-جاراق وعان نەگە ساتىلعان دەگەن سۇراققا ەشكىم دە جاۋاپ ىزدەمەگەن, ويتكەنى مۇنداي «تاۋارلاردى» ساتۋعا شەك قويۋ تۋرالى ەشقانداي زاڭ جوق قوي...

سوڭعى اتىستان كەيىن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ تەحاس پەن وگايو شتاتىنداعى بارلىق ۇكىمەتتىك عيماراتتاردىڭ توبەسىندەگى مەملەكەتتىك تۋلار ءتۇسىرىلىپ, ەلدىڭ قاي­عىر­عانى ءبىلىنسىن دەگەن وكىم بەرگەن. سونىمەن بىرگە تۋيتتەردەگى پاراقشاسىندا قايعىعا ۇشىراعان جانداردىڭ بارىنە كوڭىل ايتقان. سونىمەن, ونىڭ تاراپىنان جاسالۋعا ءتيىستى شارا ءتامام بولعان.

ءبىر قىزىعى, وگايو شتاتىندا وق اتقان 24 جاستاعى كوننور بەتتس دەيتون قالاسىنداعى قوعامدىق كوللەدجدەگى پسيحولوگيا ماماندىعىنا وقىپ جاتقان ستۋدەنت ەكەن. بولاشاق پسيحولوگتىڭ ءوزى وسىنداي قىلمىسقا بارسا, باسقالارعا نە جورىق دەگىڭ كەلەدى.

ايتا كەتەتىن جايت, وسى دەيتونداعى قانىشەردىڭ قولىندا 223 كاليبرلى جارتىلاي اۆتوماتتى قارۋ بولعان, ءدال وسىنداي قارۋ 2012 جىلعى كوننەكتيكۋت شتاتى­نىڭ نيۋتاۋن قالاسىنداعى اتىستا دا قول­دا­نىلعان ەكەن. وندا 20 مەكتەپ وقۋشىسى مەن التى ەرەسەك ادام قازا بولعان ەدى. ال 2016 جىلى ورلاندو شتاتىندا ومار ماتين ەسىم­دى ازامات گەي-كلۋبقا بارىپ, وق اتقان. ول كەزدە 49 ادام قايتىس بولىپ, 53 كىسى جاراقات­تانعان ەدى. و.ماتين سول وقيعاعا دەيىن جارتىلاي اۆتوماتتى قارۋ مەن ەكى تاپانشانى دۇكەننەن زاڭدى تۇردە ساتىپ العان ەكەن.

اتالعان فاكتىلەر جارتىلاي اۆتوماتتى قارۋلاردى بەيبىت تۇرعىندارعا ساتۋدىڭ قانشالىقتى قاۋىپتى ەكەنىن كورسەتسە كەرەك. ماسەلەن, بيىل جاڭا زەلانديا ءوز ەلىندە مۇسىلماندارعا قارسى شابۋىلداردان سوڭ الگى قارۋدىڭ  ساتىلىمىنا شەكتەۋ قويدى. سەبەبى ول ەلدىڭ كرايستچەر قالاسىندا اق ءناسىلدى ۇلتشىل قىلمىسكەر 51 مۇسىلماننىڭ ولىمىنە سەبەپشى بولعان ەدى.

ارينە, امەريكادا دا وق-ءدارى مەن قارۋ-جاراق ساتۋدى شەكتەۋ كەرەكتىگىن ايتىپ جۇرگەن ادامدار بار. ماسەلەن, وسى وگايو شتاتىنان شىققان سەناتور شەررود براۋن وسى ماسەلەنى قولعا الۋعا شاقىرعان ءوزىنىڭ ۇسىنىسىن شتاتتىڭ زاڭگەرلەرى مەن كونگرەستىڭ قولداماعانىنا وكىنىش بىلدىرگەن مالىمدەمە جاساعان.