جۋىردا پاۆلودار وبلىستىق مەملەكەتتىك مۇراعاتتار باسقارماسى قورىنان «جاس ۇلان» ۇيىمىنا قاتىستى تىڭ ماتەريالدار تابىلدى. بۇدان 2 جىلداي بۇرىن «قۇپيا» بەلگىسى الىنىپ تاستالعان ەكەن. جارتى عاسىر بويى بويى جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنا ىلىكپەگەن ءىستى ىزدەستىرىپ تاپقان ادام – ءبىر كەزدەگى «جاس ۇلان» ۇيىمىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى, قازىرگى كەزدەگى ەڭبەك ارداگەرى, شەجىرەشى, ولكەتانۋشى قايروللا كاجەنوۆ.
ءىس 56 بەتتەن تۇرادى. كەيبىر قۇجاتتار 2 دانادان جيناقتالعان, ولاردى ساناماعاندا ءىس 41 بەتتى قۇرايدى. ماتەريالدارمەن تانىسقانىمىزدا ءبىزدىڭ وزىمىزگە بەلگىسىز ءبىرشاما جايتتىڭ انىق-قانىعىنا كوز جەتكىزدىك. بۇرىنىراق «قك پاۆلودار وبكومىنىڭ ءى حاتشىسى بۋروۆ يۆان ميحايلوۆيچ (1965-1975 ) جاس ۇلانداردىڭ بەلسەندىلەرىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىنا كەسۋ جونىندە قك وك ءى حاتشىسى د.ا. قوناەۆقا ۇسىنىسپەن شىعىپتى, بىراق ول كىسى قولداماپتى» دەگەن سىبىستى ەستىگەنبىز. شىندىعىندا, ءبىزدىڭ ىسىمىزگە دىنمۇحامەد احمەت ۇلىنىڭ ءوزى ارالاسىپ, تاعدىرىمىزعا اراشا تۇسكەنىن ەندى عانا اڭعارىپ وتىرمىز. ەگەر قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان كەڭەستىك كەزەڭدە قازاقستان كومپارتياسىنىڭ ءى حاتشىسى نار تاۋەكەلگە بەل بۋماسا ءوزىمىز سونشالىق كوكسەگەن وسىناۋ ەگەمەندىك كەزەڭىنە ءتىرى جەتەر مە ەدىك, جەتپەس پە ەدىك, كىم ءبىلسىن؟.. دەگەنمەن, وبلىس پروكۋراتۋراسى مقك باسقارماسىنىڭ تەرگەۋ ماتەريالدارىنا سۇيەنىپ جاساعان ارنايى بايانداماسىندا ۇيىم مۇشەلەرىنىڭ, اسىرەسە, جەتەكشى قۇرامىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرى, ءتىپتى مىنەز-ق ۇلىقتارى دا كوممۋنيستىك يدەولوگيالىق تۇرعىسىنان قاراستىرىلىپ, مەيلىنشە قارا بوياۋمەن بەرىلگەن. وسىنىڭ ءوزى «جاس ۇلان» ۇيىمىنىڭ بەلسەندىلەرىن كومسومول قاتارىنان, مەكتەپتەن شىعارىپ, وقۋ-ۇلگەرىم تابەلىنە ءتارتىبى «3» دەگەن بەلگى سوعىلۋىنا جانە ۇزاق جىلدار بويى قۋدالاۋعا ۇشىراۋىنا جەتكىلىكتى بولدى. اتالعان قۇجاتتاردى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جاننا قىدىراليناعا جولدادىق. سسسر كەزەڭىندە كوممۋنيستىك ۇلتتىق ساياساتقا قارسى كۇرەسكەن ۇيىمدار مەن جەكە ازاماتتار تۋرالى ونداعان عىلىمي-زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىن جازعان جاننا ۇركىنبايقىزى بۇل كۇندەرى «جاس ۇلان» ۇيىمىنا قاتىستى وزگە دە مۇراعاتتىق قۇجاتتاردى ىزدەستىرۋدە. الداعى ۋاقىتتا ۇيىم مۇشەلەرىنىڭ مقك وبلىستىق باسقارماسىنداعى تەرگەۋ بارىسىندا بەرگەن تۇسىنىكتەمەلەرى دە تابىلۋى مۇمكىن دەگەن ۇمىتتەمىز. ايتەۋىر, قالاي بولعان كۇندە دە, كەلەشەكتە «جاس ۇلان» ۇيىمى تۋرالى جاڭا زەرتتەۋ ەڭبەگى جارىق كورەتىنىنە سەنىمدىمىز. سونىمەن, كەڭەس ۇكىمەتى كەزەڭىندە «قۇپيا» بەلگىسىمەن تەك ءتيىستى لاۋازىمدى ادامدارعا عانا جولدانعان قۇجاتتاردىڭ فوتوكوشىرمەلەرىن العاشقى رەت جۇرتشىلىققا جاريا ەتىپ وتىرمىز.
1.1970 جىلدىڭ ساۋىرىندە مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتى پاۆلودار وبلىستىق باسقارماسىنىڭ وبلىس پروكۋراتۋراسىنا جولداعان ماتەريالدارىنىڭ ءتىزىمى.
2. 1970 جىلدىڭ 5 مامىرىندا پاۆلودار وبلىسىنىڭ پروكۋرورى ل. يۆانوۆتىڭ قازاق سسر پروكۋرورى ۋ. س. سەيىتوۆكە جولداعان حابارى. وندا پاۆلودار قالاسىندا زاڭسىز قۇرىلعان «جاس ۇلان» ۇيىمىنىڭ اشكەرلەنگەنى جانە وسى فاكتى بويىنشا قىلمىستىق ءىس اشىلعانى حابارلانعان.
3. 1970 جىلدىڭ 5 مامىرىندا پاۆلودار وبلىسى پروكۋرورىنىڭ اعا كومەكشىسى ر. ءابدۋلليننىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتى وبلىستىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى, پولكوۆنيك ا.د. دوسىمبەكوۆكە جولداعان حابارى. وندا پاۆلودار قالاسىندا زاڭسىز ۇيىم قۇرۋ فاكتىسى بويىنشا وبلىس پروكۋراتۋراسىنىڭ قىلمىستىق ءىس اشۋ جونىندە قاۋلىسىنىڭ باسقارماعا جولدانعانى ايتىلعان.
4. 1970 جىلدىڭ 7 مامىرىندا سسسر پروكۋرورىنىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنداعى تەرگەۋدى قاداعالاۋ جونىندەگى ورىنباسارى ۆاسيلەۆتىڭ پاۆلودار وبلىسىنىڭ پروكۋرورى ل.ن. يۆانوۆقا جولداعان سۇراۋ حاتى. وندا «جاس ۇلان» ۇيىمى بويىنشا قازاق سسر قىلمىستىق كودەكسىنىڭ قانداي بابى بويىنشا كىمدەردىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس كوتەرىلگەنى جونىندە سۇراۋ سالىنعان. سونىمەن قاتار, كوتەرىلگەن قىلمىستىق ءىستىڭ كوشىرمەسىن سسسر پروكۋراتۋراسىنا دەرەۋ جولداۋىن وتىنگەن.
5. 1970 جىلدىڭ 25 مامىرىندا قازاق سسر پروكۋرورىنىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنداعى تەرگەۋدى قاداعالاۋ جونىندەگى كومەكشىسى ا. چۋربانوۆتىڭ پاۆلودار وبلىسىنىڭ پروكۋرورى ل.ن. يۆانوۆقا جولداعان حابارى. وندا پاۆلودار وبلىسى پروكۋرورىنىڭ 1970 جىلدىڭ 4 مامىرىندا قىلمىستىق كودەكستىڭ 58, 56 باپتارىنىڭ بەلگىلەرى بويىنشا قىلمىستىق ءىس اشۋ جونىندەگى قاۋلىسىنىڭ كۇشى جويىلعانى ايتىلعان.
6. 1970 جىلدىڭ 4 ماۋسىمىندا پاۆلودار وبلىسىنىڭ پروكۋرورى ل.ن. يۆانوۆتىڭ سسسر پروكۋرورىنىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنداعى تەرگەۋدى قاداعالاۋ جونىندەگى ورىنباسارى گ.ا. ۆاسيلەۆكە جولداعان حابارى. وندا پاۆلودار وبلىسىنىڭ پروكۋرورى سول جىلدىڭ 4 مامىرىندا قىلمىستىق ءىس اشۋ جونىندە قاۋلى قابىلداعانىن, ايتسە دە 22 مامىردا قازاق سسر پروكۋراتۋراسى بۇل قاۋلىنىڭ كۇشىن جويعانى جونىندە باياندالعان.
ارمان قاني, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, 1969-1970 جىلدارداعى «جاس ۇلان» ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى, پاۆلودار قالاسى
«جاس ۇلان» ۇيىمى تۋرالى نەمەسە ۇيىمعا قاتىستى جاريالانىمدار
1.پاۆلودار وبلىستىق مەملەكەتتىك مۇراعاتتار باسقارماسى قورى ماتەريالدارى 2.ارمان قانيەۆ. «تۇتانباي جاتىپ سونگەن ەدى «جاس ۇلان» // «سارىارقا سامالى» گازەتى, 15 ماۋسىم, 1992 جىل. 3.عالىمبەك جۇماتوۆ. «1969 جىل. سول جەلتوقسان دا ىزعارلى ەدى» // «حالىق كەڭەسى» گازەتى, 18 قىركۇيەك, 1992 جىل. 4.جانبولات ءاليحان ۇلى اۋپباەۆ. «SOS» بەلگىسى» // «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى, 30 قازان, 2002 جىل; «ەتجەڭدى» «ەگەمەن قازاقستان» - 2002 (تاڭدامالى ماقالالار جيناعى), استانا, «ەگەمەن قازاقستان» اق - 2003; «ومىرگە تاڭدانا قارا» (اۆتوردىڭ تاڭدامالى ماقالالار جيناعى) استانا, «ەلوردا» - 2004. 5.عالىم جايلىباي. «ءبىزدىڭ قوعامعا ماحامبەت پەن ءمادي كەرەك…» كەرەكۋلىك اقىن ارمان قانيمەن سۇحبات //«قازاق ادەبيەتى» گازەتى. 24 اقپان, 2006 جىل. 6.جاننا قىدىرالينا. «كگب جاستار رۋحىن سىندىرا العان جوق» // «نۇر استانا» گازەتى, 4 ماۋسىم, 2009 جىل. 7.الدان سمايىلوۆ. «تاسادا قالعان تاعدىرلار» // «قازاق ادەبيەتى» گازەتى, 12-18 ماۋسىم, 2009 جىل. 8.سايلاۋ بايبوسىن. «جەتپiسiنشi جىلدىڭ جەتكiنشەكتەرi جالاۋىن تiككەن «جاس ۇلان» // «جاس الاش» گازەتى, 16 جەلتوقسان, 2010 جىل. 9.ەرجۇمان سمايىل. «الاش يدەياسى جانە «ەسەپ» پارتياسى» // «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى, 23 اقپان, 2011 جىل. 10. قايروللا كاجەنوۆ. «بۇدان 45 جىل بۇرىنعى "جاس ۇلان" وقيعاسى جايلى نە بىلەمىز؟» «الاش ءۇنى» 12 جەلتوقسان, .2014 جىل. 11. جانار تولەندينوۆا. «ارمان كاني: كوگدا پريحوديت ۆرەميا...», «رەگيون», 10 وكتيابريا, 2004 گ. 12. جاسۋلان سادىكوۆ. «ارمان كانيەۆ – پاۆلودارسكي دانكو؟» - «نوۆوە ۆرەميا», 28 فەۆراليا, 2001 گودا.
ينتەرنەت ماتەريالدارى تاۋەلسىزدىكتى كوكسەگەن 5 پارتيا https://e-history.kz/…/tauelsizdikti_koksegen_5_partiya__48… ------------------------------------------------------------- بۇدان 45 جىل بۇرىنعى «جاس ۇلان» وقيعاسى http://old.baq.kz/…/news/aimaktik_bak_muragat/regmedia-70563 -------------------------------------------------------------
كەڭەس كەزەڭىندە تاۋەلسىزدىك كوكسەگەندەر http://jeltoksanruhy.kz/?p=47 ------------------------------------------------------------- "جاس ۇلان" - 40 جىل بۇرىن قۇرىلعان ۇيىم https://abai.kz/post/1182 ------------------------------------------------------------- تاۋەلسىزدىك جانە «جاس ۇلان» ۇيىمى http://ult.kz/post/tauelsizdik-zhane-zhas-ulan-uyymy ------------------------------------------------------------- جاسىماعان جىگەر https://egemen.kz/article/111046-zhasymaghan-dgiger ------------------------------------------------------------- «SOS» بەلگىسى http://anatili.kazgazeta.kz/?p=51103 ----------------------------------------- «دوروگا ليۋدەي: جاجدا سۆوبودى» // دوكۋمەنتالنىي فيلم, كازاحستانسكي فيليال مترك «مير», 2016 گ.