– قازىرگى زامانعى مەديتسينا كوز اۋرۋلارىن بىرنەشە مينۋت ىشىندە ارنايى جابدىقتىڭ كومەگىمەن تەكسەرىپ بەرە الادى. بىراق كوز دارىگەرىنە سەزىمتالدىق پەن جاناشىرلىق, كوزى اۋىرعان ادامعا كوڭىل ءبولۋ, جان جىلۋى قاجەت, – دەيدى قاسىمحان.
راسىندا, بۇل كۇندەرى اۋرۋحانانىڭ وفتالمولوگيا ءبولىمشەسىنىڭ دارىگەرلەرى ەڭ زاماناۋي جابدىقتارمەن, اتاپ ايتقاندا وفتالمولوگيالىق كواگۋلياتسيالاۋشى لازەر كوگەرەنتتى توموگراف ۋلترادىبىستىق وپەراتسيالىق ءجۇيە ارقىلى ەمدەۋ شارالارىن جۇرگىزەدى.
– مىسالى, INFINITI VISION وفتالمولوگيالىق جۇيەسىن ەنگىزۋ جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق ترابەكۋلوەكتوميا, كوز الماسىنىڭ ەنۋكلەاتسياسىنا كومەك كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. سونداي-اق ستاتسيوناردا ەمدەلۋ ۋاقىتىن قىسقارتادى, كوزدىڭ تەز جازىلۋىنا اسەر ەتەدى, – دەيدى كەيىپكەرىمىز.
بۇگىندە كوزدىڭ كورۋ دەڭگەيىنىڭ ناشارلاۋى, ۇياشىقتىڭ بۇلدىراۋى بالالارمەن جاستار اراسىندا ءجيى كەزدەسە باستادى. بۇرىن بۇل سىرقاتپەن دارىگەرلەرگە قارتتار عانا جۇگىنەتىن ەدى. قازىر وفتالمولوگيالىق ورتالىققا كۇنىنە 100-گە جۋىق ادام كەلەدى. جىلىنا 4 مىڭنان استام وتا جاسالادى. ورتالىقتا كورۋ قاباتىن لازەر ارقىلى ەمدەۋ مۇمكىندىگى بار. جاڭا لازەرلى اپپاراتتاردى قولدانعاننان بەرى وفتالمولوگيا بولىمشەسىندە ناۋقاستاردىڭ كەزەگى ازايدى.
– كوز قىسىمىن تەكسەرىپ, حيرۋرگيالىق وتالار جاساپ, كوز تامىرلارىن قالپىنا كەلتىرەمىز. اعزا اۋرۋلارىن كوز ارقىلى انىقتاۋعا بولادى. كوزگە كۇردەلى وپەراتسيالار دا جاسالادى. وتا تۇرلەرى جوعارى تەحنولوگيالى قۇرىلعىلار ارقىلى دەنە جاراقاتىنسىز جاسالادى, – دەيدى ق.تىلەۋباەۆ.
بۇرىن تىركەۋگە تۇرعاننان كەيىن جاۋاپ الۋ ءۇشىن جارتى جىل كۇتەتىن. ال قازىر قالاعان ءدارىگەرىنەن 2-3 اپتانىڭ ىشىندە جاۋاپ الا الادى. كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك اياسىندا ەمحانالاردىڭ انىقتاماسىمەن كەلگەن ناۋقاستارعا تەگىن وتا جاسالادى.
سونىمەن قاتار مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى اياسىندا وفتالمولوگيالىق قىزمەت ءتۇرلەرى ەندى ساقتاندىرىلعان ادامدارعا قولجەتىمدى بولماق. ال, سكرينينگتىك تەكسەرۋلەرگە كەلەتىن بولساق, وفتولمولوگ دارىگەرلەر 40 جاستان اسقاندارعا كوز قىسىمىن تەكسەرتۋگە كەڭەس بەرەدى.
اۋستراليالىق «تانگو» لازەرلىك قوندىرعىسى ەكى باعىت بويىنشا ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ولاردىڭ ءبىرى – گلاۋكومانى ەمدەۋ, ەكىنشىسى – قايتالاما كاتاراكتانى ەمدەۋ.
ال, كومپيۋتەرلىك كورۋ سيندرومى – ۋاقىتىنىڭ باسىم كوپشىلىگىن كومپيۋتەر ەكرانىنىڭ الدىندا وتكىزەتىن ادامداردىڭ كورۋ قابىلەتىنىڭ سپەتسيفيكالىق تومەندەۋى. استەنوپيا (كورۋ قابىلەتىنىڭ شارشاۋى) دەگەنىمىز – كوزگە سالماق تۇسىرە وتىرىپ, جۇمىس ىستەگەننەن كەيىن كوزدىڭ اينالاسىندا ءتۇيىلىپ اۋىرۋ, كۇيدىرۋ, «قۇم» ءتۇسىپ كەتكەندەي بولۋ, كوز جانارىنىڭ اينالاسىنداعى اقتىڭ قىزارۋى, قاراعان ءنارسەنىڭ ب ۇلىڭعىر بولىپ كورىنۋى ءتارىزدى جاعىمسىز اسەرلەردىڭ پايدا بولۋىنا اپارىپ سوقتىراتىن فۋنكتسيونالدىق اۋىتقۋشىلىقتار.
جالپى, ەم الۋشىلاردىڭ اراسىندا جاستار باسىم, كوبىنەسە ميوپيا اۋرۋى كەزدەسەدى. ولاي بولسا, ءاربىر اتا-انا بالالارىنىڭ بولاشاعىنا نەمقۇرايلى قاراماعانى دۇرىس.
ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان قاسىمحان تىلەۋباەۆ وبلىستىق اۋرۋحانادا 20 جىلعا تاياۋ ۋاقىت قىزمەت ەتىپ كەلەدى. ال, قاسىمحاننىڭ اكەسى ابىلايحان تىلەۋباەۆ تا وفتالمولوگيا ورتالىعىندا دارىگەر-ورديناتور. اناسى عاليا نەۆرولوگيا سالاسىنىڭ مامانى.
قاسىمحان دا اكە-شەشەسى وقىپ ءبىلىم العان سەمەي مەديتسينالىق ينيستيتۋىن 1999 جىلى ءبىتىردى. جولداسى, سۇيىكتى جارى شايزات تا دارىگەر.
– قازىر كوزگە يمپلانتاتسيالىق جولمەن وتا جاساۋدى قولعا الدىق. گلاۋكوماعا قارسى لازەرلىك وپەراتسيا جاسالادى. وپتيكالىق كوز توموگرافىن الدىق. لازەرلى اپپارات, ميكروسكوپ, تىگىسسىز وتا جاسايتىن ماشينالار بار. وبلىس تۇرعىندارى ءوز قالامىزدا ەمدەلەدى, – دەيدى قاسىمحان تىلەۋباەۆ.ءبىزدىڭ «كوزگە اق ءتۇسۋ دەگەن نە؟» دەگەن ساۋالىمىزعا ول بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى:
– كوزگە اقتىڭ ءتۇسۋى – كاتاراكتا. كوز بۇرشاعى بۇلدىراپ, قاراۋىتىپ, اعارادى. كوزدى شەل باسقان كەزىندە ساۋلەنىڭ كوز بۇرشاعىنا ءوتۋى قيىندايدى. كوزدىڭ كورۋ قابىلەتى كەميدى. كاتاراكتا ەكى ءتۇرلى بولىپ كەلەدى: تۋا بىتكەن جانە جۇرە پايدا بولاتىن. جۇرە پايدا بولعان كاتاراكتا كەيدە 40-50 جاستان كەيىن بولادى, بىرتە-بىرتە ۇدەي ءتۇسىپ, كوز بۇرشاعى ب ۇلىڭعىر بولىپ, پەردە جابىلىپ قالادى. باستاپقى بەلگىسى ادامنىڭ كوزىنىڭ الدىندا ءبىر نارسە تۇرعانداي سەزىلەدى. وتا ارقىلى ەمدەيدى, – دەپ جاۋاپ بەردى دارىگەر.
ءيا, كوز – ادام ايناسى. سوندىقتان وفتالمولوگ دارىگەرلەر كوزدى ەشۋاقىتتا قولمەن ۋقالاۋعا, سۇرتۋگە بولمايدى, تەك تازا, جۇمساق شۇبەرەكپەن ءسۇرتۋ قاجەت دەگەن كەڭەس بەرەدى. جاز ايلارىندا تىكەلەي تۇسەتىن كۇن ساۋلەسىنەن جانە شاڭ توزاڭنان قورعانىپ كوزىلدىرىك كيگەن دە دۇرىس.