بۋراباي اۋدانى, كەنەسارى اۋىلىندا «ىرىس» باعدارلاماسىمەن نەسيە الىپ, «وماروۆ» ءسۇت-تاۋارلى فەرماسىن العا جىلجىتىپ وتىرعان كاسىپكەر بار. «قازىرگى ۋاقىتتا ءسۇتتى باعىتتاعى 350 باس سيىرىم بار. ساۋعان ءسۇتىمىزدى ءسۇت وڭدەيتىن «اينا» جشس-نە, كوكشەتاۋ گورمولزاۋىدقا, «Milk Ptojekt» جشس مەن «Natige» جشس سياقتى زاۋىتتارعا جەتكىزەمىز. ولارمەن ءسۇت جەتكىزۋ جونىندە بەكىتكەن كەلىسىم شارتتارىمىز بار. جىل سايىن ءسۇت تاپسىرۋ كولەمىن دە ارتتىرىپ كەلەمىز. مەملەكەتتك قولداۋدىڭ ارقاسىندا شارۋاشىلىعىمىز ءوز دەڭگەيىندە ءجۇرىپ كەلەدى. ەندىگى جوسپارىم مال باسىن كوبەيتە ءتۇسۋ. قازىرگى ۋاقىتتا اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى 77 ملن 500 مىڭ تەڭگەگە بەرگەن ءوتىنىمىمدى ماقۇلدادى. بۇل قارجىعا ءسۇتتى باعىتتاعى گولشتين تۇقىمدى سيىر ساتىپ الۋدى 2020-2021 جىلدارعا جوسپارلاپ وتىرمىن», - دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسى سەرىك وماروۆ.
ول نەسيەنىڭ پايىزدىق تولەمىنىڭ ءتيىمدى ءارى مەرزىمىنىڭ قولايلى ەكەنىن دە ايتا كەتتى.بۇگىندە كاسىپكەر 7 ادامدى جۇمىس قامتىپ وتىر. جالپى كەنەسارى اۋىلدىق وكرۋگىندە 25 شارۋا قوجالىعى, 8 سەرىكتەستىك جۇمىس جاسايتىنىن ءوڭىر اكىمى احمەتوۆ ءالىمجان امانگەلدى ۇلى اتاپ ءوتتى.
بۋراباي اۋدانى, قىمىزناي اۋىلىندا «ايدىن» شارۋا قوجالىعى بار. قوجالىق بيىل عانا «سىباعا» باعدارلاماسى ارقىلى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ, سلوۆاكيادان سيممەنتال تۇقىمدى ءىرى قارا ساتىپ اكەلگەن.
«بيىل اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق اقمولا وبلىستىق فيليالىنان «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا 40 ملن. تەڭگەگە جۋىق نەسيە العان ەدىم. سول قارجىعا سلوۆاكيادان 53 باس سيممەنتال تۇقىمدى ءىرى قارا جانە وسى جاقتان مال ازىعىن دايىندايتىن تەحنيكا ساتىپ الدىم. قوردان العان نەسيەنىڭ كومەگى ۇلكەن بولدى. ەندى وسى مالدى امان-ەسەن باعىپ, ءوسىرۋ كەرەك. وعان مۇمكىندىگىمىز جەتكىلىكتى», - دەيدى شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى تالعات تاشيكوۆ. شەتەلدەن اكەلگەن مالداردىڭ گەنەتيكاسىنىڭ جاقسى ەكەنىن, ەتتى كوپ بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. «ماقساتىمىز - ءوز مالدارىمىزدىڭ سانى مەن ساپاسىن جاقسارتۋ» دەيدى كاسىپكەر.
بۋراباي اۋدانى, قىمىزناي اۋىلىنداعى كاسىپكەر التاي كابدۋلين قوردان نەسيە الىپ جۇرتقا پايدالى ءونىم وندىرۋدە. ول مال جانە قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا باعىتتالعان «يگىلىك» باعدارلاماسى ارقىلى نەسيە العان جانە قازىر قىمىز وندىرۋمەن اينالىسادى. ساپالى دايىندالعان ۇلتتىق سۋسىنعا سۇرانىس تا ۇلكەن كورىنەدى.
«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنان 6 ملن. تەڭگە نەسيە الىپ, وعان 18 باس جىلقى ساتىپ الدىم. ءوزىمنىڭ بيەلەرىمدى قوسقاندا قازىر 36 بيە ساۋىپ وتىرمىز. قازىرگى ۋاقىتتا كۇنىنە 120 ليتر قىمىز دايىندايمىز. قىمىزعا سۇرانىس ۇلكەن. ەشقايدا تاسىماي-اق تۇتىنۋشىلارىمىز وزدەرى الىپ كەتەدى. ەكى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسىمەن كەلىسىم-شارتىمىز بار. سولارعا وتكىزەمىز», دەيدى اۋىل كاسىپكەرى التاي كابدۋللين.
«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار نەسيە ونىمدەرىن ىسكە اسىرادى. مىسالى, «سىباعا» باعدارلاماسى ەتتى باعىتتاعى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن شارۋا قوجالىقتارىن قولداۋعا ارنالعان. باعدارلامانىڭ ماقساتى - ءىرى قارا مەن ۇساق مال ەتىن ءوندىرۋ بويىنشا سالاداعى وتاندىق ەكسپورتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ. جىلدىق سىياقى ۇستەمەسى 4% بولاتىن نەسيە 15 جىلعا 70 ميلليون تەڭگەگە دەيىن بەرىلەدى. جىلدىق ءتيىمدى ۇستەمەسى 4,1%-تەن باستالادى. سىياقى مەن نەگىزگى قارىزدى تولەۋ بويىنشا 2 جىلعا دەيىنگى جەڭىلدەتىلگەن مەرزىم قاراستىرىلعان.
«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق اقمولا وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى كەنجەاحمەتوۆ ابزال سەيىت ۇلىنىڭ ايتۋىنشا بيىل اۋىل كاسىپكەرلەرىن قولداۋعا 1 ميلليارد 838 ميلليون تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا 1 105 ملن. تەڭگە سومانىڭ 24 نەسيەسىن بەردى. ول قارجىعا 1 541 باس ءىرى قارا, تەحنيكالار مەن مال ازىعى ساتىپ الىندى. ال, بيىل 625 باس ءىرى قارا ساتىپ الۋ ءۇشىن شارۋالارعا 537 ملن. تەڭگە بولاتىن 12 نەسيە بەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل ماقساتقا 1 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى باعىتتاۋ جوسپارلانۋدا.
اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى «ىرىس» باعدارلاماسى بويىنشا 2015 جىلدان بەرى 50-100 باسقا ارنالعان ءسۇتتى-تاۋارلى فەرمالاردى دامىتۋدى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. وسى باعىت بويىنشا, جالپى قۇنى 298 ملن. تەڭگە بولاتىن اقمولا وبلىسىنداعى 11 جوبا قارجىلاندىرىلدى. 803 باس ءسۇتتى باعىتتاعى سيىرلار ساتىپ الىندى. باعدارلامانىڭ ماقساتى – ءسۇتتى مال باسىن كوبەيتۋ, قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ.
«بۇل باعدارلامالاردىڭ وزىندىك تالاپتارى بار. بىرىنشىدەن, اۋىل تۇرعىنى بولۋ كەرەك. ەكىنشىدەن, جوبانى ىسكە اسىراتىن قورا-قوپسىسى بولۋى شارت. نەسيە العان ادام ءىسىن دوڭگەلەتكەنشە ياعني, ەكى جىلعا دەيىن تولەۋدەن بوساتىلادى»,- دەيدى ابزال سەيىت ۇلى.
اقمولا وبلىسىندا قور ارقىلى قارجىلاندىرۋ جالعاسۋدا. سونىڭ ىشىندە «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا شاعىن نەسيەمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وتىنىمدەر قابىلدانۋدا. اتاكاسىپتى دامىتامىن دەۋشىلەرگە مۇمكىندىك كوپ.
جانار ەربول,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-ءنىڭ جۋرناليستيكا ماماندىعىنىڭ ستۋدەنتى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن جانبولات كەنجەعۇل.