• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
الەم 29 مامىر, 2019

ۋكراينانىڭ التىنشى پرەزيدەنتى قىزمەتىنە كىرىستى

880 رەت
كورسەتىلدى

20 مامىر كۇنى ۋكراينانىڭ جاڭا سايلانعان پرەزيدەنتىن ۇلىقتاۋ ءراسىمى ءوتتى. وعان بىرنەشە ەلدىڭ باسشىلارى, وكىل­دەرى كەلدى. قازاقستاننان سەناتتىڭ ۆيتسە-سپيكەرى بەكتاس بەك­نازاروۆ قاتىستى. بۇعان دەيىن ەشبىر ساياسي تاجىريبەسى بولماعان ۆولو­ديمير زەلەنسكيدىڭ راسىمدە قانداي ماسەلەلەرگە نازار اۋداراتىنى, جالپى شارانىڭ قالاي وتەتىنى مەديا قاۋىمداستىقتى قىزىقتىرعانى راس. سەبەبى ۆ.زەلەنسكيدىڭ بيلىككە كەلۋى بۇل ەلدە جاڭا ساياسي كەزەڭ باستالعانىن بىلدىرەدى.

«قۇرمەتتى, ۋكراينالىقتار. سايلاۋداعى جەڭىسىمنەن كەيىن التى جاسار ۇلىم: «تەلە­­دي­دار­دان ەستىدىم, زەلەنسكي پرەزيدەنت دەگەندى. ەندى مەن دە پرە­زيدەنتپىن بە؟» دەپ سۇرادى. قا­زىر ءتۇسىندىم, بۇل – اقيقات. ءار­قايسىمىز پرەزيدەنتپىز. ماعان داۋىس بەرگەن 73 پايىز عانا ەمەس, ءبارىمىز 100 پايىز پرەزيدەنتپىز. بۇل – بارشامىزعا ورتاق جەڭىس, ور­تاق جاۋاپكەرشىلىك», دەپ ءسوز باسىن وسىلاي وزىنە ءتان ەرەكشە ستيلمەن باستاعانىمەن, كەيىن ساياسي سالماقتى سۇراقتارعا كوشتى. ەڭ الدىمەن, ول جوعا­رى رادانى تاراتامىن دەپ ءمالىم­دە­دى. ول تۇسىنىكتى دە. سەبەبى قا­­­زىر پارلامەنتتەگى ەڭ كوپ ورىن­­­دى سايلاۋداعى قارسىلاسى پەتر پوروشەنكونىڭ پارتياسى الىپ وتىر. كەيىنگى ورىندا ەكس-پرە­مەر ارسەني ياتسەنيۋكتىڭ پار­­تياسى. وسى ەكى بلوك پارلا­­­مەنت­تەگى 450 ورىننىڭ 215-ءىن يەمدەن­گەن. ياعني, ەرتەڭ زەلەنسكي قان­داي دا ءبىر زاڭدى ۇسىنسا, دە­پۋتاتتار وعان قارسى شىعۋى ءاب­دەن مۇمكىن ەدى. سول ءۇشىن زە­لەنسكي پارلامەنتتى تاراتىپ, 21 شىلدەگە جاڭا سايلاۋ تاعايىندادى.

وسى بولجامدى راستاعانداي, 22 مامىر كۇنى جوعارى رادا دەپۋتاتتارى زەلەنسكي ۇسىن­عان «ۋكراينانىڭ حالىق دە­پۋ­­تاتتارىن سايلاۋ» تۋرالى زا­­ڭىنا قارسى داۋىس بەردى. ج­ا­ڭا ۋكراينباسى قازىرگى پروپورتسيونالدى-ماجوريتارلى سايلاۋ جۇيەسىنەن تازا پروپورتسيونالدى جۇيەگە ءوتۋدى ۇسىن­دى. وعان قوسا, پارلامەنتكە پار­تيالاردىڭ ءوتۋ مەجەسىن 3 پا­يىزعا تۇسىرمەك بولدى. الاي­دا جوعارى رادا بۇل ويمەن كە­لىسپەدى.

ۇلىقتاۋ راسىمىندە زەلەنسكي ايتقان تاعى ءبىر ۇسىنىس  جاڭا پرەزيدەنتتىڭ پورترەتىن كا­بي­نەت­تەرگە ىلمەۋ بولدى. ونىڭ ور­نىنا شەنەۋنىكتەرگە ءوز با­لالارىنىڭ سۋرەتىن قويىپ, ءار شە­شىم قابىلداعاندا سولاردىڭ كو­زىنە قاراۋعا كەڭەس بەردى. كادر ماسەلەسى دە كوتەرىلدى. زەلەن­سكي ۋكراينانىڭ قورعانىس مي­نيسترىن, باس پروكۋرورىن, قا­ۋىپسىزدىك قىزمەت باسشىسىن قىزمەتىنەن الۋ تۋرالى ۇسى­نىس جاسادى. سەبەبى ول ءۇشىن پار­لامەنتتىڭ كەلىسىمى قاجەت. الايدا بۇل تىزىمدە ۋكراينانىڭ ىشكى ىستەر ءمينيسترى ارسەن اۆا­كوۆتىڭ ەسىمى اتالمادى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز. بىراق وعان ميللياردەر يگور كولومويسكيدىڭ قاتىسى بولۋى مۇمكىن. سەبەبى وليگارح بۇعان دەيىن اۆاكوۆتى قىزمەتىندە قالدىرۋ كەرەك دەپ جۋرناليستەرگە پىكىر بىلدىرگەن. ال جاڭا پرەزيدەنت زەلەنسكيدى الگى كولومويسكي جان-جاقتى قولداپ جاتىر دەگەن اقپارات بىلتىردان بەرى تاراپ كەلەدى.

ۆولوديمير زەلەنسكي پرە­زيدەنت رەتىندە ءوزىنىڭ ەڭ ال­عاشقى مىندەتى قازىر ەلدىڭ شى­عىسىندا ءجۇرىپ جاتقان سو­عىستى توقتاتۋ دەپ مالىمدەدى. سىرت­تاي قاراساڭىز, وتە دۇرىس, قولداۋعا لايىق ءسوز. الايدا ەكس-پرە­زيدەنت پوروشەنكو سوڭعى بەس جىل­دا سول سوعىستى توقتاتا المادى. ال ەندى جاڭا پرەزيدەنت بۇل ويىن قالاي جۇزەگە اسىراتىنى بەلگىسىز. سەبەبى قازىر دون جانە لۋگان ايماعى كيەۆكە با­عىنبايدى, ءوزىن تاۋەلسىز رەسپۋبليكا دەپ جاريالادى. وعان قوسا, رەسەيدىڭ تولىق قولداۋىنا يە. ءتىپتى اسكەرى دە تۇر.

جالپى كەز كەلگەن پرەزي­دەنت­تىڭ ءوز كومانداسى, ياعني ناق­­تى مامانداردىڭ بولۋى اسا ما­­­ڭىزدى. سەبەبى ولار باسشى­سى­نىڭ ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ­شى­لار. پرەزيدەنتتىڭ ابىرو­يى كەيدە سول ماماندارىنىڭ جۇ­­مىس ناتيجەسىنە دە بايلا­نىس­تى. زەلەنسكي وسى اپتادا ماڭىزدى مەملەكەتتىك قىز­مەت­تەرگە ءوزىنىڭ بۇرىنعى ءارىپ­تەستەرىن تاعايىندادى. بۇرىنعى دەگەنىم «95 كۆارتال» ستۋديا­سىندا بىرگە ىستەگەن ازاماتتار. ماسەلەن, پرەزيدەنتتىڭ ءبىرىن­شى كومەكشىسى بولىپ سەرگەي شە­فير تاعايىندالدى. ول «95 كۆارتالدىڭ» پروديۋسەرى ەدى. ال سەرگەي تروفيموۆ پرەزيدەنت اكىم­شىلىگىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اتاندى. ول دا الگى ستۋديانىڭ بۇرىنعى اتقارۋشى پروديۋسەرى بولعان. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىلىعىنا 42 جاسار زاڭگەر اندرەي بوگدان تاعايىندالدى. كەزىندە ادىلەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بولعان. سايلاۋ با­رىسىندا كومەكتەستى. بۇدان بولەك, جوعارىدا ايتىلعان ميللياردەر كولومويسكيدىڭ كەڭەسشىسى دە بولعان. سوعان قاراعاندا, الگى وليگارحتىڭ جاڭا پرەزيدەنتكە ىقپالى از ەمەس سە­كىلدى.

ەكس-پرەزيدەنت پەتر پورو­شەن­كو قىزمەتىنەن كەتكەن كەزدە باسى­نا قارا بۇلت ۇيىرىلە باستادى. ۋك­راينانىڭ مەملەكەتتىك تەر­گەۋ بيۋروسى پوروشەنكوعا مەم­لەكەتكە وپاسىزدىق جاسادى دەگەن ايىپ تاقتى. ياعني, بىلتىر ەكس-­پرەزيدەنت كەرچ بۇعازىنا ۋك­راين تەڭىزشىلەرىن ادەيى ءجى­بەرىپ, رەسەيگە قارسى اسكەري جاع­­­­داي جاريالاۋىن زاڭسىز دەپ­ تانىپ وتىر. ايتپاقشى, ول تەڭىز­­شىلەر ءالى كۇنگە رەسەيدىڭ ءتۇر­­­مەسىندە جاتىر. زەلەنسكي رەسەيدەگى بارلىق تۇتقىنداعى ازا­­ماتتارىمىزدى قايتارامىن دەپ ۋادە بەردى. الايدا تاعى دا قا­لاي قايتاراتىنىن ايتقان جوق. ءماس­كەۋ ولاردى وڭايلىقپەن بەرە قوي­ماس.

كەزىندە ارمەنيادا حالىق­تىڭ قولداۋىمەن بيلىككە كەل­گەن نيكول پاشينياننىڭ ءتاجى­ري­بەسىنە قاراساق, ول ەسكى پار­لامەنتتى تاراتىپ, جاڭا سايلاۋ­دا ەلەكتوراتتىڭ 70 پايىز قول­داۋىنا يە بولدى. سودان كەيىن عانا رەفورمالاردى جۇرگىزە باس­تادى. ۆولوديمير زەلەنسكي دە ءدال وسىلاي ىستەۋىنە تۋرا كەلەدى. قا­­زىرگى الەۋمەتتىك ساۋالناماعا سەن­سەك, ونىڭ سەريالى اتتاس «سلۋ­گا نارودا» پارتياسىنا حا­لىق­­تىڭ 40 پايىزى داۋىس بەرۋ­گە دايىن. ياعني, پرەزيدەنت وسى ­قولداۋدى پايدالانىپ, ءوزى­نىڭ پارلامەنتتەگى جاعدايىن رەت­­تەپ الۋىنا مۇمكىندىك بار. قىس­قاسى, ەندى الدىن الا ستسەنا­ريى جازىلعان سەريال ەمەس, شىنايى سايا­سي ءومىر باستالدى. ەكس-اكتەر, جا­ڭا پرەزيدەنت وعان دايىن با, جوق پا, ونى ۋاقىت كور­سەتەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار