مىنە, وسى جاعدايدىڭ بارلىعى جيىلا كەلىپ, بالالاردىڭ جان-دۇنيەسىنە, پسيحولوگياسىنا اسەر ەتەرى انىق. ناتيجەسىندە, قازىرگى بالالار تاربيەنىڭ كوبىن اتا-اناسىنان ەمەس, كوشەدەن, تەلەديدارلار مەن سمارتفونداردان الۋعا اينالدى. ۇلتتىق ءتالىم-تاربيەنىڭ جۇيەسى بۇزىلدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, مۇنداي جاعدايدا ءتاربيەنىڭ ۇلكەن ءبىر بولىگىن مەكتەپ موينىنا الۋعا ءتيىس. تىم قۇرىعاندا, كوشەدەن, بالالاردىڭ اۋلاداعى ورتاسىنان, تەلەديدار مەن سمارتفونداردان جيناقتالاتىن سان ءتۇرلى تاربيەنى رەتتەۋشىلىك مىندەتىن اتقارۋعا ءتيىس. مىنە, سونداي جاعدايدا عانا ءبىز ۇلتتىق تاربيە بىرەگەيلىگىن ساقتاپ قالا الامىز.
قانداي حالىق بولىپ قالىپتاساتىنىمىز, كوپ جاعدايدا بۇگىنگى مەكتەپتەردە بەرىلەتىن ءتاربيە ماسەلەسىنە قاتىستى شەشىلمەك. ۇلت مەكتەبىنىڭ ۇلى مۇراتتارىنىڭ ءبىرى وسى بولۋ كەرەك. مۇعالىمدەر بالانىڭ اقىل-ويىمەن عانا ەمەس, جۇرەگىمەن دە جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ويتكەنى ءجۇرەككە جەتپەگەن نەمەسە تازا جۇرەكتەن شىقپاعان ءبىلىم الداعى ۋاقىتتا دۇرىس ءبىلىم بولىپ جارىتپايدى. بالكىم, مۇنداي ءبىلىم بالانىڭ وزىنە, ياعني جەكە ادامعا قىزمەت ەتەتىن شىعار, بىراق ۇلتقا, ادامزاتقا قىزمەت ەتپەيتىن بولادى.
مەكتەپ تاربيە كوزىنە اينالۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن وقۋلىق تاربيە كوزىنە اينالۋى كەرەك. ويتكەنى قازىرگى قوعامدا كوشى-قوننىڭ جيىلىگى, ۋربانيزاتسيا ۇدەرىسىنىڭ ۇدەۋى ەسەبىنەن مۇعالىمدەردىڭ وزدەرى دە اركەلكى بولۋى مۇمكىن. دەمەك, مەكتەپ وقۋلىقتارى ءبارىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ تۇراتىن قۇرالعا اينالۋى ءتيىس. سوندىقتان مەكتەپ وقۋلىقتارىنان ولار بازالىق دەڭگەيدە دۇرىس ءبىلىم بەرۋىمەن قاتار وقۋشىلار بويىنا ۇلتتىق تاربيەنى سىڭىرە الاتىنداي ءمىنسىز بولۋ تالاپ ەتىلەدى.
وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن جالپىعا ورتاق ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرگە ارنالىپ ءتىل مەن ادەبيەت سالاسىنداعى تاۋەلسىز ەلدىڭ العاشقى وقۋلىقتارى جارىق كورە باستاعان كەزدە ونىڭ ساپاسىن كورىپ تۇڭىلگەن ەدىك. ويتكەنى وقۋلىقتارداعى كەيبىر سوزدەردى باستاۋىش سىنىپقا بارعان بالالارىمىزدى قويىپ ءوزىمىز تۇسىنە الماي دال بولعانبىز. شىركىن-اي, مىنا وقۋلىقتى جازعان ماماندار مەن قابىلداعان شەنەۋنىكتەردى جۇرتشىلىقتىڭ الدىنا الىپ شىعىپ اياۋسىز دۇرەلەسە عوي دەپ كىجىنگەن ەدىك سول كەزدە.
ال قازىرگى وقۋلىقتاردىڭ جاعدايى قالاي ەكەن؟
وسىنى بىلمەك بولىپ, ەلىمىزدە مەكتەپتەرگە ارناپ وقۋلىقتار شىعارۋمەن اينالىساتىن «وقۋلىق» ورتالىعىنىڭ سايتىنا كىردىك. وندا مەملەكەتتىك ساراپتامادان ءوتىپ جاتقان جاڭا وقۋلىقتاردىڭ جوبالارى ۇسىنىلىپتى. سايتتا اتا-انالار جاڭا وقۋلىقتارعا قاتىستى ءوز ۇسىنىستارى مەن پىكىرلەرىن ايتا الادى. بۇل – وقۋلىقتاردىڭ ساپاسى ەندىگى كەزەكتە قوعام تاراپىنان باقىلاۋدا بولادى دەگەن ءسوز. ارينە مۇنى ءبىر قادام بولسىن العا باسۋ دەپ قابىلدادىق.
تاعى ءبىر وڭ قادام مەكتەپ پاندەرىن ءبىر-بىرىنە كىرىكتىرۋ, وقۋشىلاردى تۇرمىس-تىرشىلىككە, كاسىپكە قاراي بەيىمدەۋ تالابىنا بايلانىستى وقۋلىقتاردان يننوۆاتسيالىق باعىتتاعى تاقىرىپتاردى, ادامزاتتىڭ الدىندا تۇرعان كەلەلى ماسەلەلەردى كورسەتۋ جاعى كوبىرەك بايقالادى. دەگەنمەن وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىنا بايلانىستى ءالى دە كوپتەگەن سىن ايتۋعا بولادى. گرامماتيكالىق قاتەلىكتەر كەزدەسەدى. ارينە بۇل وقۋلىق اۆتورلارى مەن باسپالاردىڭ شالاعايلىقتارى.
قورىتا ايتقاندا, ءار وقۋلىقتىڭ ساپاسى اركەلكى. كەيبىر وقۋلىقتار ۇساق-تۇيەك دۇنيەگە دەيىن نازار اۋدارىپ, تىم تاپتىشتەي ءتۇسىندىرۋگە بەيىم. دەرەكتەر شامادان تىس مول بەرىلەدى. دەمەك, مەكتەپ باعدارلامالارىنىڭ وقۋشىلار ءۇشىن جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋ ماسەلەسى ءالى دە تولىق ەسكەرىلمەگەن.
قازىرگى ەڭبەك نارىعىنىڭ تالاپتارىنا بايلانىستى ادامدار ءومىر بويى وقىپ, ءۇيرەنۋگە كىرىستى, ءبىر ماماندىقتان ەكىنشى ماماندىققا ءجيى اۋىساتىن بولدى. كەيبىر جاستاردىڭ قولىندا 3-4 ديپلومنان ءجۇر. سەبەبى ۇزاق جىلدار بويى اتقاراتىن تۇراقتى جۇمىس ءتۇرلەرى بارعان سايىن ازايۋدا. اسىرەسە ءوندىرىس پەن قىزمەت كورسەتۋ سالالارىندا. سوندىقتان ورتا مەكتەپتى بازالىق ءبىلىم دەڭگەيىندە قالدىرىپ, مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلار جۇكتەمەلەرىن جەڭىلدەتۋ كەرەك. ويتكەنى ادامدار ەندى ءومىر بويى وقۋعا كىرىسسە, ورتا مەكتەپ جاعدايىندا بالاعا قاجەتتى-قاجەتسىز ءبىلىمدى تىقپالاپ, باسىن قاتىرۋدىڭ قاجەتى قانشا؟!
مىنە, وسى جەڭىلدەتۋ ەسەبىنەن ەندىگى كەزەكتە وقۋشىلار تاربيەسىنە كوبىرەك كوڭىل بولگەن ءجون سياقتى...