جۇما, 1 اقپان 2013 6:50
جۋىردا ەلىمىزدەگى كاسىبي مەديتسينالىق قاۋىمداستىقتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جاتىر موينى وبىرى توڭىرەگىندە جيىن ءوتتى. وندا ساراپشىلار ادام پاپيللومى ۆيرۋسىنا (اپۆ) قارسى ەكپەنى ەگۋدى ەرىكتى تۇردە ەنگىزۋدى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىردى.
جۇما, 1 اقپان 2013 6:50
جۋىردا ەلىمىزدەگى كاسىبي مەديتسينالىق قاۋىمداستىقتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جاتىر موينى وبىرى توڭىرەگىندە جيىن ءوتتى. وندا ساراپشىلار ادام پاپيللومى ۆيرۋسىنا (اپۆ) قارسى ەكپەنى ەگۋدى ەرىكتى تۇردە ەنگىزۋدى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىردى.
جاتىر موينى وبىرى دەگەن تۇسىنىك باستاپقىدا قۇلاعىمىزعا تۇرپىدەي تيەتىن. قازىرگى كۇندە ايەلدەر اراسىندا كەڭ تاراپ, جىلدان-جىلعا ۋىتى جايىلىپ بارا جاتقان بۇل دەرت قوعامعا تاڭسىق بولۋدان قالعان. دياگنوستيكانىڭ دامىعان كەزەڭىندە وبىر وپ-وڭاي انىقتالىپ, ءتۇرلى دەرەككوزدەر ارقىلى وعان قاتىستى مالىمەتتەردىڭ سان قيلىسىن تابۋعا بولادى. رەسمي ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بويىنشا, ەلىمىزدە جاتىر موينى وبىرىنا شالدىققان 10 مىڭ 500 ايەل ەسەپتە تۇرادى ەكەن. تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە 1599 ناۋقاس تىركەلسە, وسى دەرتتەن قايتىس بولعانداردىڭ سانى 655 ادام.
ماماندار قاۋىپتى اۋرۋعا شالدىعاتىن ايەلدەردىڭ جاس شاماسىن 35-55 دەپ بەلگىلەپ وتىر. 20 پايىز جاعدايدا 65 جاستان اسقان انالاردى «اينالدىرادى» دەسەك, جاس ايەلدەردە دەرت باستاپقى كەزدە بىلىنبەيدى. ويتكەنى, ونىڭ العاشقى ساتىسىندا ەش كلينيكالىق بەلگىسى بولمايتىنعا ۇقسايدى. سوندىقتان, دارىگەرلەر ايەلدەردى جىل سايىن مىندەتتى تۇردە گينەكولوگيالىق تەكسەرىستەن ءوتىپ تۇرۋعا شاقىراتىنى, ءتىپتى, اۋرۋدىڭ باستاپقى ساتىسىندا ونىڭ ەمدەلۋ مۇمكىندىگىنىڭ جوعارى ەكەنى جيىن بارىسىندا باسا ايتىلدى.
ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسى (اپۆ) دەگەنگە توقتالايىق. بۇل ەرلەردە دە, ايەلدەردە دە سان الۋان اۋرۋ تۋدىراتىن ۆيرۋس ءتۇرى. ۇزاق ۋاقىت بويى قاۋىپسىز ۆيرۋس دەپ ەسەپتەلىپ كەلگەنى دە راس. تەك وتكەن عاسىردىڭ 70- جىلدارى اتالعان ۆيرۋس وبىرعا شالدىققان ادامنىڭ جاتىر موينىنان تابىلعان سوڭ بۇل پىكىر وزگەرىپ, زەرتتەۋ جۇرگىزىلە باستاعان. نەمىس عالىمى حارولد تسۋر حاۋزەن اتالمىش ۆيرۋستىڭ 16 جانە 18 ءتۇرىنىڭ ونكوگەندىك ەكەندىگىن جانە جاتىر موينىنىڭ وبىرىن تۋدىراتىنىن دالەلدەپ, 2008 جىلى مەديتسينا بويىنشا نوبەل سىيلىعىن العان. ال وسى ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسىنا قارسى قازىرگى كەزدە الەمنىڭ 21 ەلىندە ۇلتتىق ۆاكتسيناتسيا باعدارلاماسى قابىلدانىپ, ىسكە اسىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە فرانتسيا, بەلگيا, ۇلىبريتانيا, اقش, كانادا سىندى ىرگەلى ەلدەر بار.
ال, ەندى بۇل تۇرعىدا ءوزىمىزدىڭ ماماندار نە دەيدى؟ قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءسۇريا ەسەنتاەۆا 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋ باعدارلاماسى بويىنشا بىرقاتار ىستەر اتقارىلىپ جاتقانىن, ونىڭ ءىشىندە, وبىر اۋرۋىن ەرتە كەزدەن انىقتاۋعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىرعانىن ايتادى. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وسى جىلعا 51 ملرد. 97 ملن. تەڭگە بولىنسە, ونىڭ 2,7 ميلليارد تەڭگەسى ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسىنا قارسى جاسالاتىن ەكپەگە جۇمسالماق.
«ءبىزدىڭ ينستيتۋت وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ەلىمىزدە اپۆ شتاممدارىنىڭ جاتىر موينىنىڭ وبىرىمەن بايلانىستى تۇرلەرىنىڭ تارالۋىن زەرتتەدى. زەرتتەۋگە 4 مىڭ ايەل قاتىستى. سىنامالار الماتى, استانا قالالارىنىڭ, سونداي-اق, اقتوبە, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ ايەلدەرىنەن الىندى. اسا قاۋىپتى اپۆ شالدىعۋدىڭ جالپى مولشەرى زەرتتەۋگە قاتىسقان بارلىق ايەلدەردىڭ 28,5 پايىزىندا انىقتالدى. بۇگىنگى كۇنى ءبىزدىڭ مەكەمە جۇمىسىنىڭ قورىتىندىسى اپۆ-عا قارسى ەكپە جۇرگىزۋدىڭ قاجەت ەكەندىگىن ايتۋعا تولىق نەگىز بولادى», دەدى قازاق ونكولوگيا جانە راديوبيولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مۇرات قايىرباەۆ.
كاسىبي ونكولوگتاردىڭ مەديتسينالىق قاۋىمداستىعى جاتىر موينىنىڭ وبىرىنا قاتىستى ماسەلەنىڭ كۇردەلى ەكەندىگىن نازاردا ۇستاي وتىرىپ, ەلوردادا وتكەن تمد ەلدەرى ونكولوگتارى مەن راديولوگتارىنىڭ باسقوسۋىنداعى قورىتىندى قاراردا ەكپە سالىنۋى مۇمكىن ماقساتتى توپ رەتىندە 9-10 جاس پەن 13 جاسقا دەيىنگى قىز بالالاردى اتاعان بولاتىن. ال ەلىمىزدەگى قاعيدات بويىنشا اپۆ-عا قارسى ەكپەگە ۇسىنىلعان جاس 11-12 جاس بولىپ وتىر. جانە ونىڭ ەرىكتى تۇردە ءوتۋى مەن تەگىن جاسالۋى نازاردا ۇستالماق.
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».