مامىردا 1316 پاتەر بەرىلەدى
ەلباسىنىڭ «الەۋمەتتىك قامقورلىق» اتتى جاڭا الەۋمەتتىك شارالارىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 12 ناۋرىز بەن 4 مامىر ارالىعىندا ۇكىمەتتىڭ جۇمىس توبى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ءوڭىرىن ارالاعان بولاتىن. ساپار بارىسىندا قانداي جۇمىستار اتقارىلعانى جونىندە گ.ابدىقالىقوۆا باياندادى.
– وسى ۋاقىتقا دەيىن 263 كەزدەسۋ وتكىزدىك. 157 ەلدى مەكەندە بولىپ, 269 ادام جەكە قابىلداۋدا بولدى. تۇرمىسى تومەن 72 وتباسىنىڭ ۇيىنە باردىق. جالپى سانى27 مىڭ ادامدى قامتىدىق, – دەدى ول.
– كەزدەسۋلەردى تالداي كەلە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتتارىن, ەڭ الدىمەن كوپ بالالى جانە تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردى تۇرعىن ءۇي, اتاۋلى الەۋمەتتىك تولەم, جۇمىسقا ورنالاسۋ, شاعىن نەسيە بەرۋ, جەر تەلىمدەرىن بەرۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ساپاسى جانە باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەر تولعاندىراتىنىن كوردىك. ەكىنشىدەن, اۋدان اكىمدىكتەرىمەن, كاسىپورىن باسشىلارىمەن, بيزنەس-قۇرىلىمداردىڭ جەتەكشىلەرىمەن كەزدەسۋ ءوتىپ, الەۋمەتتىك ەڭبەك ساياساتى, جالاقىسى تومەن ازاماتتاردىڭ ايلىعىن كوتەرۋ, ايلىق بويىنشا قارىزدى وتەۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. الەۋمەتتىك كومەك بويىنشا بيزنەس قۇرىلىمداردىڭ بەلسەندىلىگىن ەرەكشە اتاپ وتەر ەدىم, – دەدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. ءوز سوزىندە گ.ابدىقالىقوۆا الماتى وبلىسىنداعى «اقتەرەك» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسى تەمىرلان ءشاينۇسىپوۆ دەگەن ازاماتتىڭ اۋىلداستارىن جۇمىسپەن قامتىپ قانا قويماي, الەۋمەتتىك سالاعا اقشا ءبولىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بيزنەسمەن اۋىلىندا بالاباقشا, سپورت الاڭىن, ساۋدا ورتالىعىن سالعان. 2008 جىلدان باستاپ كوپ بالالى جانە تۇرمىسى تومەن وتباسىلار ءۇشىن 105 پاتەر تۇرعىزىپ بەرگەن. سول سياقتى قوستاناي وبلىسىندا «ەڭبەك» باعدارلاماسى, قىزىلوردا وبلىسىندا ءبىلىم مەن عىلىمعا قاتىستى باعدارلامالار, اقمولا وبلىسىندا «دەنساۋلىق» باعدارلاماسى, جامبىل وبلىسىندا العاشقى مەديتسينالىق كومەك بەرۋ باعدارلاماسى, سقو-دا ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ موبيلدىلىگى جۇمىستارىنىڭ بارىسى تالقىلاندى.
ايتا كەتەرلىگى, بيىلعى مامىر ايىنان باستاپ جالعا تۇرعىن ءۇي بەرىلە باستادى. 1 مامىردا 249 كوپ بالالى وتباسى جاڭا پاتەر الدى. جالپى, مامىر ايىندا ءبىر جىلعا جوسپارلانعان 7 مىڭنان استام پاتەردىڭ 1316-سىن بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. – تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ كەزىندە ءبىز ءاربىر ەكىنشى ايەلدىڭ تاعدىر تالقىسىندا قالعانىن كوردىك. ەڭ قورقىنىشتىسى, 5-6 بالامەن قالعان انالار بار. ستاتيستيكا بويىنشا بىزدە جىلىنا 50 مىڭعا جۋىق جۇپ اجىراسادى, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق بويىنشا 912 قىلمىستىق ءىس قوزعالادى. ورتا ەسەپپەن جىلىنا 3 مىڭ ەركەك اليمەنت تولەۋدەن جالتارادى. بۇگىنگى تاڭدا اليمەنت تولەمەۋ بويىنشا جالپى قارىز كولەمى 5,2 ملرد تەڭگە, – دەدى گ.ابدىقالىقوۆا. ۆيتسە-پرەمەر بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ جالعاساتىنىن ايتتى, جاقىندا باس پروكۋراتۋرا, جوعارعى سوت جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ, ماسەلەنى بىرلەسىپ شەشۋ جوسپارلانعان.160 مىڭ وتباسىنا اتاۋلى كومەك بەرىلەدى
جيىن بارىسىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى بەردىبەك ساپارباەۆ تابىسى تومەن وتباسىلارعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىنداۋ قالاي اتقارىلىپ جاتقانىن ايتتى.
– ەل ىشىندەگى جۇمىس ساپارلارى اياسىندا الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ بارلىعىنا جاۋاپ بەرىلدى. ونىڭ قالاي شەشىلەتىنى جونىندە ايتىلدى. ءار مينيسترلىككە قاراستى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءبىرلەسە قۇرىلعان جۇمىس توبى بار. ءوتكەن 4 ايدا جۇمىس توبى 11 وتىرىس وتكىزدى. جالپى, قازىرگى تاڭدا 160 مىڭ وتباسىنا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىندالدى, بۇل شامامەن 806 مىڭداي ادام, – دەدى ب.ساپارباەۆ. ءمينيستردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءساۋىر مەن مامىر ايىنىڭ وزىندە ااك ءۇشىن 23 ملرد تەڭگە بولىنگەن. جالپى, جىل بويى اتاۋلى الەۋمەتتىك تولەمدى تولەۋ ءۇشىن 130 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ورتا ەسەپپەن ءاربىر وتباسىنا 105 مىڭ تەڭگە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى.
– ءبىر ايتا كەتەتىن ماسەلە, الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىرەۋلەر بۇل تولەم ءبىرىنشى توقساندا تولەنەدى دەپ جاتىر. قايتالاپ ايتارىم: تولەم جىل بويى تولەنەدى. بىراق ونىڭ ەرەجەسىنە سايكەس تابىس جىل سايىن, توقسان سايىن ناقتىلانىپ وتىراتىن بولادى, – دەدى مينيستر.
بيىلدان باستاپ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك بەرۋ ءۇشىن قاراستىرىلاتىن جەڭىلدىكتەردىڭ ءتورت ءتۇرى الىنىپ تاستالدى.
− مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە, اسىرەسە جەكە قوجالىقتارىنا, ەگىنىنە, مالىنا الاتىن جاردەماقىلارىنا بايلانىستى ەسەپتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جاقىن ارادا شەشىم قابىلدانادى, – دەدى مينيستر. ب.ساپارباەۆ ءوز سوزىندە از قامتىلعان وتباسىلارعا قوسىمشا كومەك جەرگىلىكتى بيلىك ارقىلى كورسەتىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. قازىر جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ 11 ءتۇرى بار. بۇعان قوسا سول جەردەگى كاسىپكەرلەر مەن كاسىپورىندار ارقىلى دا كومەك كورسەتىلەدى. مينيستر نازار اۋدارعان ماسەلەنىڭ ءبىرى – حالىقتىڭ كاسىپ اشۋىنا جاردەم بەرۋ.
− ون ەكى مۇشەسى ساۋ ادامدار جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ال بيلىكتىڭ مىندەتى – سوعان جاعداي جاساۋ. گرانت پەن ميكرونەسيە سول ءۇشىن بەرىلەدى. ماسەلەن, ءبىر ايەل ۇيىندە وتىرىپ, تىگىن تىگىپ, تاماقتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ازىرلەي الۋى مۇمكىن. تىگىن ماشينەسىنىڭ قۇنى كوپ بولسا 300-400 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ونى الۋعا مەملەكەت كومەك بەرەدى. تاماق ىستەيتىن قۇرىلعىلاردى الۋعا دا مەملەكەت جاردەمدەسەدى, – دەدى ول.
ااك-گە قاتىستى داۋلار, تۋىنداعان سۇراقتار كوپ بولعانى بەلگىلى. الەۋمەتتىك جەلىدەگى ونداي شۋ باسىلدى. نەگىزگى تۇسىنبەۋشىلىك – تابىستى ەسەپتەۋدە. اسىرەسە مالى مەن ەگىنىنە بايلانىستى اڭگىمەلەردى بىلەسىزدەر. ءتىپتى جيھاز ەسەپتەلىنىپتى دەپ جاتىر. جيھازدى ەسەپتەمەۋ كەرەك. نەگىزىنەن ءبىز جەرگىلىكتى ورگاندارعا «ۇيگە بارۋدىڭ كەرەگى جوق» دەپ تاپسىرما بەردىك. ويتكەنى ءاربىر قالا تۇگىلى, اۋىلدارداعى تۇرعىندار بويىنشا مالىمەتتەردىڭ ءبارى بار. كوپ كوتەرىلگەن سۇراق تاۋىق پەن جۇمىرتقانى تابىس رەتىندە ەسەپتەۋگە قاتىستى بولدى. ونىڭ ەشقايسىسى ەسەپتەلمەيدى. الما, شيە, قۇلپىناي دا ەسەپتە جوق, – دەدى ب.ساپارباەۆ.
مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسى شەشىلدى
جيىندا ءسوز العان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى كۇلاش ءشامشيدينوۆا اپاتتىق جانە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسى وزەكتى ەكەنىن ايتىپ, ونى شەشۋ جولدارىن ءتۇسىندىردى.
− بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپتەردىڭ بارى بەلگىلى. بۇعان دەيىن حابارلاعانىمىزداي, الداعى 3 جىلدا 190 مەكتەپ سالىنىپ, ونىڭ 89-ى ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ ماسەلەسىن, ال 13 مەكتەپ اپاتتى جاعدايداعى ءبىلىم نىساندارىنىڭ ماسەلەسىن, ال 72-ءسى ورىن جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسىن شەشەتىن بولادى. مينيسترلىك وسى جۇمىستار بويىنشا تەرەڭ تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ايماقتاردى ناقتىلاپ وتىر. كەلەشەكتە ءبىلىم نىساندارى بالا سانىنا بايلانىستى سالىنادى. مەكتەپتەردىڭ قاشان جانە قايدا سالىناتىنىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك شەشەدى, – دەدى مينيستر.وڭىرلەرگە ساپارلى بارىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ كادر تاپشىلىعى ماسەلەسى تۋىنداپ وتىرعانىن ايتتى.
− كەيبىر ەلدى مەكەندەردە, اسىرەسە اۋىلداردا ۋچاسكەلىك دارىگەرلەر ەكى ەسە جۇكتەمەمەن جۇمىس جۇرگىزۋدە. مۇنىڭ ارتى البەتتە مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە الىپ كەلەدى. سوندىقتان كادرلار تاپشى ەلدى مەكەندەرگە, اسىرەسە اۋىلدارعا الداعى ۋاقىتتا 6300 جاس مامان جىبەرىلەدى, – دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىنىڭ سوڭىندا ۆيتسە-پرەمەر قازاقستاندىقتاردى الدا كەلە جاتقان وتان قورعاۋشى كۇنىمەن جانە جەڭىس كۇنىمەن قۇتتىقتاپ, قازاقستاندا بۇگىنگى تاڭدا 1400 ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشى بار ەكەنىن ايتتى. 9 مامىر مەرەكەسىنە وراي بارلىق ارداگەرلەرگە 2,3 ملرد تەڭگە سوماسىندا ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلەتىن بولادى.