كەزدەسۋ الدىندا مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. پرەزيدەنتكە كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 250 مىڭ توننا اليۋميني شىعارۋعا قاۋقارلى ەكەنى مالىمدەلدى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە پاۆلودار وبلىسى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسىپ وتىرعان ءىرى وندىرىستىك ءوڭىرلەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەرتىس ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى ەداۋىر نىعايدى. سىزدەردىڭ وبلىستارىڭىز قازاقستاننىڭ ونەركاسىپتىك جانە ەنەرگەتيكالىق فلاگماندارىنىڭ ءبىرىنە اينالدى. ەلباسى ۇسىنعان يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا وڭىردە قۇنى 988 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 90 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل جوبالار جانارماي-ەنەرگەتيكالىق كەشەنىن, مۇناي-حيميا, مەتاللۋرگيا جانە باسقا دا سالالاردى قامتيدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وبلىس باسشىلارىنىڭ نازارىن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا بايلانىستى ماسەلەلەرگە اۋداردى.
– پاۆلودار وبلىسى اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىنەن ەلىمىز بويىنشا كورسەتكىشى ەڭ تومەن وڭىرلەردىڭ ءبىرى. بۇل ماسەلەنى جۇيەلى تۇردە جەدەل شەشۋ كەرەك. «وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى» اياسىندا 2018 جىلى سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,7 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىندى. ۇكىمەت پەن اكىمگە ءاربىر بولىنگەن تەڭگەگە قاتاڭ باقىلاۋ جاساۋدى تاپسىرامىن. سوندا عانا حالىقتى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءىسىن ۋاقتىلى جانە ءتيىمدى شەشە الامىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى اتالعان ءوڭىر ءۇشىن ەكولوگيا ماسەلەسى وزەكتى كۇيىندە قالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز ۇلت دەنساۋلىعىنا, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارامىز. الايدا, كاسىپورىنداردىڭ قالدىقتارىنا باقىلاۋدىڭ جوقتىعىنان ءبىزدىڭ وندىرىستىك ورتالىقتارىمىزدا كۇردەلى ەكولوگيالىق احۋال قالىپتاسىپ وتىر, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى وبلىس اكىمىنە ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ, جاستار جىلى اياسىنداعى جول كارتاسىندا قاراستىرىلعان شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى.
– بىزگە جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى ءىس-قيمىلداردى جانداندىرۋ كەرەك. سونداي-اق جۇمىس كۇشى كوپ ايماقتاردان كوشىپ كەلەتىن حالىقتى قولداۋ شارالارىن كۇشەيتۋىمىز قاجەت. بۇگىندە وبلىستىڭ جىل سايىنعى جۇمىس كۇشىنە دەگەن قاجەتتىلىگى 25 مىڭنان استام ادامعا جەتتى. مۇنى شەشۋدىڭ جولى قولايلى ينفراقۇرىلىمدار, قولجەتىمدى جانە جالعا بەرىلەتىن باسپانالار قۇرىلىسى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ. سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى وڭىرلەردى دامىتۋ جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءاردايىم ەرەكشە باقىلاۋدا بولاتىنىن ايتىپ, سوتتاردىڭ قىزمەتى مەن زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا توقتالدى.
– ادىلەتتىلىك – قىزمەتتىك جاعدايى مەن الەۋمەتتىك مارتەبەسىنە قاراماستان, بارشا ازاماتتىڭ زاڭ الدىنداعى تەڭ بولۋى. زاڭنىڭ ۇستەمدىك ەتۋى دەگەنىمىز وسى. بۇل سوتتار قىزمەتىنە ارالاسپاۋدى كوزدەيدى. دەگەنمەن, كەي كەزدەرى قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا قاتىستى ولاردىڭ شىعارعان ۇكىمدەرى ازاماتتارىمىز ءۇشىن وعاش جانە اقىلعا قونىمسىز بولىپ كورىنەدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ كەلەسى كەزەكتە پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتىنا بارىپ, اتالعان ءوندىرىس ورنىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
قازاقستان پرەزيدەنتىنە كاسىپورىننىڭ قازىرگى ۋاقىتتا اۆتوموبيل جانارمايىن, رەاكتيۆتى قوزعالتقىشتارعا ارنالعان جانارماي وتىنىن, ديزەلدى جانە قازاندىق وتىنىن, وزگە دە مۇناي ونىمدەرىن, سونداي-اق كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق ماقساتتا گاز وندىرەتىنى تۋرالى باياندالدى. زاۋىتتىڭ جىلدىق قۋاتى – 5,1 ميلليون توننا. ونىڭ ونىمدەرى ىشكى نارىققا جەتكىزىلەدى, سونىمەن قاتار رەسەيگە, ءوزبەكستانعا, قىتايعا, اقش-قا, نيدەرلاند ەلىنە, يتالياعا جانە ۋكرايناعا ەكسپورتتالادى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەڭبەك ۇجىمىمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا وندىرىستىك قۋاتىنا اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتىنىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ءرولى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
كاسىپورىن جۇمىسشىلارى وتاندىق وندىرىسكە قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن قازاقستان پرەزيدەنتىنە العىس ءبىلدىردى.
بۇل مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ جاستار باستامالارىن دامىتۋ ورتالىعىنا باردى.
بۇل «ءبىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا جاستارعا قىزمەت كورسەتەتىن رەسپۋبليكاداعى العاشقى مەكەمە سانالادى. ورتالىق ايماق جاستارىنا جۇمىسقا ورنالاسۋ, مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىنا قاتىسۋ, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا اقپاراتتىق-كونسۋلتاتسيالىق كومەك كورسەتەدى. جاستاردى قۇقىقتىق, پسيحولوگيالىق تۇرعىدان قولداۋ جانە كاسىبي باعدار بەرۋ ورتالىق جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. مۇندا ايىنا 2 مىڭنان استام ادامعا قىزمەت كورسەتىلەدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جاستارعا ايتقان سوزىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ ەلباسىنىڭ وسكەلەڭ ۇرپاققا ەرەكشە كوڭىل بولگەنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى جاستاردىڭ بارلىق باستاماسىنا قولداۋ كورسەتە بەرەتىنىن جەتكىزدى.
ساپارىنىڭ سوڭىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە بولدى. مەكتەپ ديرەكتورى رينات جۇماباەۆ پرەزيدەنتتى مەكتەپتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستىردى. «2013 جىلى اشىلعان مەكتەپتە قازىر 644 وقۋشى ءبىلىم الۋدا, – دەدى ر.جۇماباەۆ. – 60 وقۋ كابينەتىنىڭ 11-ءى زەرتحانا, ەكى سپورتزال, جاتتىعۋ زالى, 378 ورىندىق ءماجىلىس زالى, 305 ورىندىق اسحانا مەن كىتاپحانا, پسيحولوگتىڭ كابينەتى, ءباسپاسوز ورتالىعى, مەديتسينالىق بلوك, مۋزىكالىق جانە حورەوگرافيالىق كابينەتتەر بار. مۋلتيمەديالىق جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بارلىعى 131 پەداگوگ جۇمىس ىستەيدى».
مەكتەپتىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ديار تولەنوۆ نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنە 7-سىنىپتا وقۋعا تۇسكەنىن ايتتى. «يندونەزيادا, رەسەيدە, پورتۋگاليادا, ۆەتنامدا جانە اۋستراليادا وتكەن حالىقارالىق ءپان وليمپيادالارىنىڭ ءجۇلدەگەرى اتاندىم, – دەدى ول. – بۇل – مەنىڭ ۇستازىمنىڭ, جاتتىقتىرۋشىمنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ جانە مەكتەپتەگى بۇكىل قولداۋدىڭ ناتيجەسى. فيزيكادان وليمپيادا – مەن ءۇشىن ءوزىن ءوزى دامىتۋدىڭ ءتاسىلى جانە مەنىڭ بولاشاق ماماندىعىم. بولاشاقتا فيزيكا سالاسىنىڭ عالىمى بولسام دەيمىن».
پرەزيدەنتكە وبلىس ورتالىعىنداعى №34 مەكتەپتىڭ فيزيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى جاسۇلان مەڭدىباەۆ وڭىردەگى ءبىلىم سالاسىندا قانداي جاڭاشىلدىقتار قولدانىلاتىنىن ايتىپ بەردى. «كوبى فيزيكانى قيىن ءپان دەپ ويلاعانمەن, مەن ءۇشىن ولاي ەمەس – دەدى پەداگوگ. – ساباقتارىمدا شىنايى ومىردە بولعان جاعدايلار ارقىلى تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن تاسىلدەردى قولدانامىن. سوندىقتان «فيزيكا ينفوگرافيكاسى» كومەكشى قۇرالىن جاسادىم. ول وقۋشىلارىما فيزيكانى قىزىقتى جانە كۇندەلىكتى ومىردەگى تانىمدىق عىلىم رەتىندە قابىلداۋعا كومەكتەسەدى».
مۇعالىمدى تىڭداي وتىرا, ق.توقاەۆ اۆتوردان فيزيكادان ەسەپتەر جيناعىن تارتۋ ەتۋىن ءوتىندى جانە بوس ۋاقىتىندا ونىڭ ەسەپتەرىن شىعارۋعا ۋادە بەردى. ق.توقاەۆ «قازىرگى زامانعى قازاقستان» كابينەتىمەن تانىستى. وقۋشىلار وزدەرىنىڭ عىلىمي جۇمىستارى تۋرالى باياندادى.
– ءبىلىم – ەڭ قىمبات قازىنا, – دەدى پرەزيدەنت. سوندىقتان تالماي, شارشاماي ىزدەنىپ, ءبىلىم الۋ كەرەك. بۇل – ەڭ تاڭداۋلى مەكتەپتەردىڭ ءبىرى. ساپالى ءبىلىم الۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىك جاسالعان. پاۆلودار وبلىسى