• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 02 ءساۋىر, 2019

ابىروي بيىگى

700 رەت
كورسەتىلدى

قاناپيا مىرزاعوجين­نىڭ ەسىن ەندى بىلە باس­تاعان بالالىق شاعى سۇراپىل سوعىس جىلدارىمەن تۇسپا-تۇس كەل­دى. ول ازداي جاسى ون­عا تولعاندا سۇزەكتەن اكەسى مەن شەشەسى بىردەي قايتىپ تۇل جەتىم اتاندى. دەگەنمەن, ول ءبىر «وكىمەت ولتىرمەيدى» دەپ حالىقتىڭ مەملەكەتكە ارقا سۇيەپ داعدىلانا باستاعان ۋاقىتى بولاتىن. اقىرى سولاي بولدى دا. اكە مەن شەشەدەن ايىرىلعان سوڭ اكەسىنىڭ تۋعان اعاسىنىڭ كەمپىرىنىڭ قولىندا تاربيەلەنگەن قاقاڭ ينتەرناتتا جاتىپ وقىپ, 1952 جىلى سەميوزەر (قازىرگى اۋليەكول) ورتا مەكتەبىن ءبىتىرىپ شىقتى.
بۇل قازاق جاستارىنىڭ جاپپاي جوعارى ءبىلىم الۋعا ۇم­تىلىپ جاتقان شاعى بولاتىن. قاقاڭ دا مەكتەپتەن كەيىن ءبىلىم ىزدەگەن ءوز زامانداستارى سياقتى ورال پەداگوگيكالىق ينس­تيتۋتى­نا وقۋعا ءتۇسىپ, مۇ­عا­لىم ماماندىعىن الىپ شىقتى. قولىنا ديپلوم تيگەن سوڭ تۋعان ەلىنە ورالىپ, جەتى جىلدىق مەكتەپتە ادەبيەت ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ ەڭبەك جولىن باستادى. ايتقانداي, قاقاڭ ورالدان ديپ­لوم عانا اكەلگەن جوق, بۇگىندە ومىرلىك قوساعى بولىپ وتىرعان كۇلاش جەڭگەمىزدى دە الا كەلدى. جيىر­ما جىلدان استام ۋاقىت ۇستاز بولعان ۋاقىتتىڭ ىشىندە مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى, مەكتەپ ديرەكتورى سياقتى جاۋاپتى جۇمىستاردى ابىرويمەن اتقاردى. بالكىم, زەينەت دەمالىسىنا شىققانعا دەيىن ءوزىنىڭ قالاعان ماماندىعى بويىنشا قىزمەت اتقارىپ جۇرە بەرەر مە ەدى, كىم بىلەدى... بىراق, ءبارى اياق استىنان وزگەردى. 

ءبىر كۇنى بۇعان اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنەن تەلەفون شالىپ, اۋدان باسشىسىنىڭ ءوزى­مەن سويلەسكىسى كەلەتىنىن, سون­دىقتان اۋپارتكومعا كەلىپ كەتۋى كەرەك ەكەندىگىن ايتتى. كەلدى. سويتسە, باسشىلىق قاقاڭدى اۋدان­دىق گازەت رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىنا لايىق دەپ تاۋىپتى. وسىنداي ويلارى بار ەكەنىن جەتكىزگەندە جازۋعا قاشاننان يكەمى بار, قولى قالت ەتكەندە ءتۇرلى تاقىرىپتارعا قالام تارتىپ تا جۇرگەن قاقاڭ ونشا قارسى بولا قويعان جوق, تەك پاتەر ماسەلەسى قالاي شە­شىلەدى ەكەن دەگەن عانا ساۋال قويدى. باسشىلار بولسا ول جاعىنان قام جەمەۋىن, پاتەردىڭ بولاتىنىن ايتتى. بۇل 1978 جىلدىڭ جازى بولاتىن.

وسى ورايدا ءبىر جايتقا ەرەكشە توقتالا كەتكەن ءجون. كەشەگى كەڭەستىك داۋىردە قوستاناي وبلىسىندا قازاق تىلىندە جارىق كورەتىن ءبىر دە ءبىر اۋداندىق گازەت بولعان جوق. جالعىز سە­ميوزەر اۋدانىندا عانا «جەڭىس تۋى», «زناميا پوبەدى» دەپ اتالاتىن گازەت ەكى تىلدە شىعىپ تۇردى. قاقاڭا, ياعني قاناپيا مىر­زاعوجينگە وسى گازەت رەداك­تورىنىڭ ورىنباسارى بولۋ ءمىن­دەتى جۇكتەلگەن بولاتىن. جوعارىدا ءوزىمىز ايتىپ كەتكەندەي, گازەت ەكى تىلدە باسىلاتىن بولعاندىقتان وعان ماتەريالداردى دا ەكى تىلدە دايىنداۋ قاجەت. كەيدە انا تىلىمىزدەگى كەيبىر كۇردەلى سوزدەردىڭ ءوزىن جازۋدا قاتەلىككە جول بەرىپ جا­تاتىنىمىزدى ەسكەرسەك, ەكى تىلدە ماتەريال دايىنداۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ونىڭ ۇستىنە سە­ميوزەر حالقىنىڭ سانى 70 مىڭعا جۋىقتايتىن وبلىستاعى ەڭ ءىرى اۋدان بولىپ تابىلادى. وڭتۇستىك وڭىرلەر ءۇشىن بۇل اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا تۇرار­لىق تا بولماۋى مۇمكىن, ال اۋدان­دار­داعى تۇرعىندار سانى 30-40 مىڭنىڭ و جاق, بۇ جاعىندا عانا بولاتىن سولتۇستىك وبلىس­تار ءۇشىن بۇل ۇلكەن كورسەتكىش. وسىنداي حالقى بار اۋداندا گازەت تيراجىنىڭ دا قوماقتى بولاتىنى وزىنەن ءوزى تۇسىنىكتى. ول ۋاقىتتاردا جۇمىس وتە قىزۋ جۇرەتىن. ايتالىق, قىستىڭ اياعىنداعى مال تولدەتۋدەن كەيىن, كوكتەم شىعا تۇقىم سەبۋ ناۋقانى باستالسا, ول اياقتالىسىمەن جۇرت ءشوپ شابۋ جۇمىستارىنا كىرىسەدى. قوي قىرقۋ سياقتى جۇمىستار ءوز الدىنا ءبىر بولەك. ءشوپ شابىلىپ, قورا باسىنا مايالانىپ بولعان سوڭ مال قىستاتۋ ناۋقانى قار­قىن الادى. مىنە, وسى جۇمىس­تاردىڭ ءبارى اۋداندىق گازەتتە ۋاقىتىندا كورىنىس تابۋى ءتيىس. ول ۋاقىتتىڭ تالابى سونداي. وقىرمانعا قاجەت پە, قاجەت ەمەس پە, سەن اۋداندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى گازەت بە­تىندە ۇنەمى كورسەتىپ وتى­رۋىڭ كەرەك. ارينە, اۋىلدا تۋىپ-وسكەن قاقاڭ ءۇشىن اۋداندا ءجۇ­رىپ جاتاتىن جۇمىستاردى جازۋ ونشا قيىنعا تۇسكەن جوق. سونىڭ ارقاسىندا از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ۇلكەن بەدەلگە يە بولدى, گازەت جۇمىسى دا جاندانا ءتۇستى. باعىنا قاراي سول كەزدەگى گازەت رەداكتورى سا­لىق مولداحمەتوۆ قازاق مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن وتە تاجىريبەلى باسشى بولاتىن. جاڭا قىزمەتكە توسەلىپ كەتۋىندە ول كىسىنىڭ دە ۇلەسى از بولعان جوق. 

ق.مىرزاقوجيننىڭ ءوزى جيىرما جىل­عا ۋاقىت قىزمەت ىستەگەن گازەت­تەن كەتۋى دە قىزىق. 90-جىل­داردىڭ باسىندا 60 جاسقا تول­عانىن اتاپ وتپەك بولىپ اۋدان باسشىلارىن, جورا-جولداستارىن شاقىرىپ توي جاسايدى. تويدا ارينە, گازەتتىڭ سول كەزدەگى رەداكتورى دا بولادى. اۋدان باسشىسىنان كەيىن ءسوزدى قوناقتاردىڭ جاستارىنا قاراپ بەرىپ وتىرعاندىقتان, رەداكتورعا ءسوز كەزەگى كەشىرەك ءتيىپ قالسا كەرەك. وسىنى كەك تۇت­قان رەداكتور ماعان اۋدا­ن باسشىسىنان كەيىن ءسوز بە­رۋىڭ كەرەك ەدى دەپ رەنىشىن دە ايتىپ سالادى. نە كەرەك, توي ۇستىندە قاقاڭدى ماقتاپ ءسوي­لەگەن باسشىسى, ەرتەڭىنە زەينەت جاسىنا جەتۋىڭىزگە بايلانىستى ءسىزدى قىزمەتتەن بوساتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىم دەپ قاراپ تۇر دەيدى. مىنەزى بىربەتكەي قاقاڭ دا ۇلكەن باسىن كىشىرەيتپەي, «جارايدى, سەنىڭ قالاعانىڭ-اق بولسىن» دەپ شىعىپ جۇرە بەرىپتى. بىراق كوپ ۇزاماي وبلىستىق گازەتكە باسشى بولىپ كەتكەن بۇرىنعى رەداكتورى اۋىس-تۇيىستەن سوڭ قايتىپ كەلىپ, قاقاڭدى قىز­مەتكە قايتا شاقىرادى... 

قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى جۋر­ناليسى, اۋليەكول اۋدانى­نىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتانعان قاناپيا مىرزاعوجين بۇگىندە قۇداي قوسقان قوساعى, قازاق كسر وقۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى كۇلاش كارىمقىزىمەن بىرگە قانات ەسىمدى بالاسىنىڭ قولىندا استانا قالاسىندا تۇرادى. قاقاڭ Egemen Qazaqstannyń ۇزاق جىلداردان بەرگى تۇراقتى وقىرمانى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تۇراقتى اۆتورلارىنىڭ دا ءبىرى. ول كىسىنىڭ ادامگەرشىلىك, ونەگەلىلىك تاقىرىپتارىن قوز­عاعان ماقالالارى گازەت بە­تىندە ۇنەمى جاريالانىپ تۇ­رادى. «كوزبەن كورگەنىم, كوڭىل­گە تۇيگەنىم» جانە «كىسىلىك كەل­بەتى» دەپ اتالاتىن ەكى كىتابىن شى­عارعان قاقاڭ ونەگەلى اكە. داۋلەتى دە, قايراتى دا, جۇ­پارى دا, قاناتى دا جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن. ءبارى دە ءوز ماماندىقتارى بويىن­شا قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. ما­عىنالى ءومىر ءسۇرىپ, ابىروي بيىگىنەن كورىنگەن دەپ قازاق ءسىرا, وسىنداي كىسىلەردى ايتسا كەرەك.

سەيفوللا شايىنعازى,

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار