• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
21 ناۋرىز, 2019

مىرزاتاي جولداسبەكوۆ: ەڭبەگى ولشەۋسىز ەرەكشە ادام

1080 رەت
كورسەتىلدى

ءبىز تاريحي وقيعانىڭ كۋاسى بولدىق. ەلباسى ءوزىنىڭ پرەزي­دەنت­تىك وكىلەتتىگىن توقتات­تى. ءسوي­تىپ كونستيتۋتسياعا ساي­كەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىگىن اتقارۋ سەنات توراعا­­­سىنا كوشەتىنى تۋرالى جارلىققا قول قويدى. اري­نە, بۇل جۇرت­تىڭ كوبىنە كەزدەي­سوق وقيعا بولدى دەپ ويلايمىن. بىراق شىنتۋاي­تىندا تاريحي وقيعا. نۇرسۇل­تان نازارباەۆ قازاق­ستانعا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. انىعىن ايتقاندا, ۇلى دالادا ەلدى تالاي ادام­دار باسقاردى. ولاردىڭ اراسىندا ۇلى حاندار دا, بيلەر دە, نەبىر باتىرلار دا بولدى. سولار ۇلى دالانى قورعاۋ ءۇشىن باستارىن بايگەگە تىكتى. بىراق امال نەشىك, ولاردىڭ ءبىرى دە, ءتىپتى ابىلاي حان دا تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزە المادى. ماسەلەن, مۇح­­تار اۋەزوۆ سەكىلدى, قانىش سات­­باەۆ سەكىلدى ءبىزدىڭ ۇستاز­­دارى­­­مىز, اعالارىمىز تاۋەلسىزدىكتى كورە العان جوق. تاۋەلسىزدىكتى ءبىز كور­دىك. تاۋەلسىزدىككە ءبىز جەتتىك. نۇر­سۇل­­تان نازارباەۆ جەتتى. ول ءوزىنىڭ حال­قى­مەن بىرگە, ەلىمەن بىرگە جەتتى.

ارينە, باستاپقىدا قازاقستان اتى بار دا, زاتى جوق, كەڭەس وداعى تارقاعاننان كەيىن قاڭى­راپ بوس قالعان, قيراعان مەملەكەت ەدى. سول قۇلاندىدان, قيران­دىدان مىقتى تاۋەلسىز مەملەكەت ورناتۋ ءۇشىن جۇرەك كەرەك ەدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ­ تاۋەكەلگە باردى. سول كەزدە جۇرت جالاقى, زەينەتاقى الا الماي جۇرگەن ىزى-قيقى زامان بولاتىن. زاۋىتتاردىڭ ءبارى توقتاعان ەدى. سونداي قيىنشىلىقتار­دى ەڭسەرە وتىرىپ, ەلباسى ەكو­نومي­كاسى زور مەملەكەت تۇرعىز­­دى. ونى ودان ءارى دامىتتى. الەم­­گە تانىت­تى. قازاقستان الەم­­دەگى وزىق ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا قوسىل­­دى. بۇل, ارينە, ايتۋعا عانا جەڭىل.  مەن تاۋەلسىزدىكتىڭ الدىندا, ەلەڭ-الاڭدا, سوسىن تاۋەلسىز­دىكتەن كەيىنگى جىلداردا, ياعني ەڭ اۋىر جىلداردا سول كىسىنىڭ جا­نىندا بولدىم. سول كەزدەگى بار اۋىرتپالىقتاردى كوزىممەن كور­دىم. نۇرەكەننىڭ ۇيقى­سىز تۇندەرىنىڭ, كۇلكىسىز كۇن­دەرى­نىڭ كۋاسى بولدىم. توڭىرەك­تىڭ ءبارى كوز تىگىپ وتىردى. بىراق سول قيىنشىلىقتارعا قاي­مىق­پادى. مەملەكەت ءىسىن ويداعى­داي ۇيىم­داستىرا ءبىلدى. دالەل­دەدى. ۇلى دالادا شىن مانىن­دە تاۋەل­سىز مەم­لەكەت ورناتتى. بۇگىندە قازاقستان الەم مويىن­داعان, ەسەپتەسەتىن, ساناساتىن مەملەكەتكە اينالدى.

العاشقى قولىنا بيلىك تيگەن كەزدەن باستاپ نۇرەكەڭ يادرولىق پوليگوندى جاپتى. 1991 جىلى جەل­توقساندا پرەزيدەنت ساي­لاۋى بول­دى. سايلانعاننان كەيىن 16 جەل­­توقساندا تاۋەلسىزدىك الدىق. سول تاۋەل­سىزدىكتى العاننان كەيىن بىر­دەن, نۇرەكەڭ مەنى شاقى­رىپ, قولى­مىزعا ءوز بيلىگىمىز ءتيدى, ەن­دى دۇنيە ءجۇزى قازاقتارىنىڭ  قۇرىل­تايىن وتكىزەيىك دەدى. سون­دا بايقاساڭىز, قازىنانىڭ ءتۇبى تەسىك ەدى. الايدا, ءبىز سول كەزدە قازاق­تىڭ تۇڭ­عىش قۇرىل­تايىن وتكىزدىك. سو­دان بەرى تالاي قۇرىلتاي ءوتتى عوي, بىراق العاشقى قۇرىلتايعا ءبىرى جەت­پەيدى. ول قۇرىلتاي ەلدىڭ اۋزىن­دا اڭىز بولىپ قالدى. 

ءبىز قالا سالعاندى كورگەن جوقپىز. زاۋىت سالعاندى, ءۇي سال­عاندى بىلە­مىز. ال ەندى ۇلكەن قالا سال­عان­دى دا كوردىك. ەلباسى استانانى اقمو­لاعا كوشىر­دى. جاسىرىپ, جاباتى­نى جوق, ول كەزدە مەن دە بۇل شە­شىم­گە قارسى بولدىم. ەلدىڭ جاع­دايى ناشار, نەگە كەرەك دەدىم. سون­دا بۇل كىسى بولاشاقتى ناقتى بول­جاعان ەكەن. ءبارىن الدىن الا ءبىلىپ­تى. تاۋ­بە. استانانى كوشىردى. بۇ­عان جۇرەك, ۇل­كەن اقىل كەرەك ەدى. ال­دا ۇلى ىستەر كۇتىپ تۇردى. ءبارىن ەڭ­­­سەر­دى. ادام تاڭعالاتىن, ىستەر­دى جۇ­­زەگە اسىردى. ەندى بۇل قالا ەۋ­را­­زيا­نىڭ استاناسىنا اينالىپ بارادى.

لاتىن الىپبيىنە كوشتىك. بۇكىل تۇركى دۇنيەسىنىڭ رۋحاني استا­ناسى – تۇركىستانعا وڭتۇس­تىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ ورتا­لى­عىن كوشىردى. ءسويتىپ ءبارىمىزدىڭ كو­كەيى­­مىزدە جۇرگەن ارمانىمىز­دى جۇزەگە اسىردى. سوڭعى كەز­دەرى رۋ­حا­نيات­قا ەرەكشە ءمان بەرە باس­تادى. ولار: «رۋحاني جاڭ­­عىرۋ», « ۇلى دالا­نىڭ جەتى قىرى» سەكىلدى ماقا­لالار. ەندى ءوزىنىڭ ورنىنا تاڭ­داعان ادامى ابدەن لايىقتى دەپ ەسەپتەيمىن. قاسىم-جومارت توقاەۆ اقىلدى, بىلگىر, تاجىريبەلى ديپ­لومات ادام. مۇنىڭ ءبارىن مەن وتە دۇ­رىس دەپ ەسەپتەيمىن.

مىرزاتاي جولداسبەكوۆ

سوڭعى جاڭالىقتار