ح عاسىرداعى اتاقتى اراب جاعرافياتانۋشىسى, ءال-يدريسي سىرداريا بويىنداعى عۇنداردىڭ (وعىزداردىڭ) قالالارىنىڭ كوپتىگىن جازا كەلىپ, ولاردىڭ ىشىندە «ساۋران, سۇتكەنت, سىعاناق قالالارى ءىرى قالالار ەدى. ال سىعاناق ناعىز ساۋدانىڭ قايناعان ورتاسى», دەپ ەرەكشە اتاپ كورسەتكەن. ال زەرتتەۋشى ا.ياكۋبوۆسكي ابۋ ار-رەزعاقتىڭ دەرەگىنە سۇيەنىپ بۇل ۋاقىتتا سىعاناقتا ورىس حاننىڭ ءتۇرلى قۇرىلىس جۇيەلەرىن, عيماراتتار سالدىرعانىن ءوزىنىڭ جازبالارىندا قالدىرادى.
ق.ا. ياساۋي اتىنداعى حقتۋ ارحەولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور سايدەن جولداسباەۆ «سىعاناق قالاسى اسپان استىنداعى ۇلتتىق مۇراجايعا اينالۋدا» اتتى عىلىمي ەڭبەگىندە ءحVى عاسىرداعى اتاقتى تاريحشى فاززاللاح يبن رۋزبيحاننىڭ سىعاناق قالاسىنىڭ جانىنان دەشتى قىپشاق باستالادى», دەگەن دەرەگىن كەلتىرەدى.
باسقا دا زەرتتەۋشىلەر وسىنداي قۇندى دەرەك كوزدەرىنىڭ مول بولۋى سىعاناق قالاسىنىڭ قازاق تاريحىنداعى وزىندىك ورنى بار ەكەندىگىن ايرىقشا اتايدى. وسىنداي تەرەڭ تاريحى بار سىعاناق قالاسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ مەن سىعاناق قالاشىعىنان تابىلعان قۇندى جادىگەرلەردى حالىق يگىلىگىنە اينالدىرۋ ماقساتىندا 2017 جىلدىڭ 18 مامىرىندا حالىقارالىق مۋزەيلەر كۇنىنە وراي, حالىقارالىق ەكسپو-2017 كورمەسى اياسىندا «سىعاناق تاريحي-مادەني قورىق مۇراجايى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن, ياعني ونىڭ توراعاسى رىسبەك اسقار ۇلىنىڭ قولداۋىمەن جاڭاقورعاندا «سىعاناق تاريحى» مۋزەيى اشىلىپ, بۇگىنگى كۇنى مەكتەپ وقۋشىلارى مەن جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا قىزمەت اتقارىپ كەلەدى.
ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا اتالىپ وتىلگەن «تۋعان جەر» باعدارلاماسىنا ارنايى ورايلاستىرىلعان «تاريحتا قالعان سىعاناق» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنتسياعا (18 مامىر 2017 جىل) ماسكەۋدەن, استانا, الماتى, شىمكەنت, تۇركىستان, قىزىلوردا, ت.ب. الىس-جاقىن جەرلەردەن كەلگەن عالىمدار سىعاناق شاھارىنىڭ تاريحىنا, ارحەولوگيالىق جۇمىستارىنا, نۋميزماتيكالىق جادىگەرلەرگە قاتىستى تولىمدى باياندامالار جاسادى.
ەلباسى « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى تاريحي-تانىمدىق ەڭبەگىندە ء«بىزدىڭ جەرىمىز ماتەريالدىق مادەنيەتتىڭ كوپتەگەن دۇنيەلەرىنىڭ پايدا بولعان ورنى, باستاۋ بۇلاعى دەسەك, اسىرا ايتقاندىق ەمەس», دەپ بۇكىل تۇركى دۇنيەسىنىڭ تۇپقازىعى بولعان جەردى ەرەكشە اتاپ وتكەن بولاتىن. بۇل دەگەنىڭىز ەلىمىزدىڭ ۇلى قالالارى مەن مادەني وشاقتارىنا قۇرمەتپەن قاراۋدىڭ دارا جولى ەمەس پە؟
وسىنداي اسا قۇندى قاسيەتتى ورىندى ۇلىقتاۋ ءۇشىن, جاڭاقورعان اۋدانىنىڭ اتى «سىعاناق اۋدانى» دەپ وزگەرتىلسە, بۇل يگىلىكتى شارا حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولار ەدى. مۇنى تۇركىستان وبلىسىنا قاراستى وتىرار اۋدانى سياقتى ەلدىڭ مەرەيىن كوتەرىپ, تاريحىمىزدى جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا سارا جولى دەپ باعالاۋعا تۇرارلىق.
تاريحى تەرەڭدە جاتقان سىعاناق شاھارىنىڭ اتاۋىن ءبىر اۋدانعا بەرىپ جاتسا, تاريحىمىزدىڭ رۋحىن جاڭعىرتىپ, بۇگىنىمىزدىڭ جارقىن كورىنىسى بولاتىنىنا سەنىم مول.
اسان سارقۇلوۆ,
مادەنيەت قايراتكەرى
قىزىلوردا وبلىسى