ماجىلىستە وتكەن ۇكىمەت ساعاتىندا مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن ىسكە اسىرۋ بارىسى تالقىلاندى.
وتىرىستى اشقان پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گ.يسيمباەۆا مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياساتىنداعى باسىم باعىت ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, بيىلعى جىلدىڭ جاستار جىلى بولىپ جاريالانۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, جاستار اراسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەردى. سونداي-اق ءماجىلىس وتكىزگەن «جاستارعا ينۆەستيتسيا» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىندا 35 ەلدىڭ دەپۋتاتتارى قازاقستاننىڭ 2019 جىلدى جاستار جىلى دەپ جاريالاۋ تۋرالى شەشىمىن جوعارى باعالاعانىن اتاپ ءوتتى.
– جاستار جىلىن وتكىزۋ جونىندەگى جول كارتاسى بويىنشا 80-نەن استام ءىس-شارا وتكىزۋ جانە وعان تۇتاستاي العاندا شامامەن 130 ميلليارد تەڭگە جۇمساۋ بولجانىپ وتىر. جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ ماقساتىندا جول كارتاسىندا «جاس مامان», «جاس كاسىپكەر» باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ قاراستىرىلعان. 100 قاجەتتى ماماندىق بويىنشا مامانداردى دايىنداۋ جوسپارلانۋدا. ويتكەنى قوعامدا ءبىر جاعىنان, ماماندار تاپشىلىعى ورىن السا, ەكىنشى جاعىنان, جۇمىس تابا الماي جۇرگەن جاستار بارشىلىق, – دەدى ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
مىنە, سانداردىڭ اراسىنداعى سايكەسسىزدىك ءدال وسى جەردەن باستالادى. ماسەلەن, جاستار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق, رەسمي ستاتيستيكاعا سايكەس, بۇگىنگى كۇنى 82400 ادامدى قۇرايدى. ال ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى پورتالىندا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بويىنشا 34 مىڭنان استام بوس ورىن جانە جۇمىس بەرۋشىلەردەن 82 مىڭنان استام سۇرانىس ورنالاستىرىلعان. سوندىقتان تەك تسيفرلارعا سۇيەنسەك, بوس ورىندار جۇمىسسىز جاستاردان كوپ...
ۇكىمەت ساعاتىندا نەگىزگى بايانداما جاساعان قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان كالەتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاستار جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, جاستاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ, ءبىلىمدى, ۆولونتەرلىكتى, عىلىمي گرانتتاردى دامىتۋ, جاستاردىڭ الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ جانە جاس وتباسىلاردى قولداۋ, دەنساۋلىق جانە الەۋمەتتىك ينكليۋزيۆ قۇرالدارىن دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلەدى.
– ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا «جاس كاسىپكەر» باعدارلاماسى ارقىلى جىلىنا 100 مىڭعا جۋىق جاستى وقىتۋ, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» شەڭبەرىندە جاس كاسىپكەرلەرگە قوسىمشا گرانتتار ءبولۋ, جۇمىسپەن قامتىلماعان, وقىمايتىن جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا بارماعان جاستاردىڭ سانىن جىل سايىن 1 پايىزعا قىسقارتۋ, ءىرى بيزنەسپەن بىرلەسىپ جاستار ستارتاپتارىن قولداۋ قورىن قۇرۋ, «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە جۇمىس ىستەۋ جانە تۇرۋ ءۇشىن كەلگەن ماماندارعا بىرجولعى جاردەماقى مولشەرىن 100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن ۇلعايتۋ جانە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى كورسەتىلەتىن ماماندىقتاردىڭ ءتىزىمىن كەڭەيتۋ جانە باسقا دا تىڭ جوبالار بار, – دەدى قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى.
د.كالەتاەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان جاستار ءۇشىن جىل سايىن كەمىندە مىڭ پاتەرلىك جالعا بەرىلەتىن ءۇي سالىنادى. وسى ماقساتتا 2019-2020 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە كوزدەلگەن قارجىنى قايتا ءبولۋ كوزدەلگەن.
بۇل ماسەلەگە بايلانىستى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى مارحابات جايىمبەتوۆ: «شارشى مەترى 180 مىڭ تەڭگە, پاتەر اۋماعى 40 شارشى مەتر بولادى. قازىرگى كەزدە ءۇش قالانىڭ اكىمدىكتەرىمەن جوبانى پىسىقتاپ جاتىرمىز», – دەدى.
بايانداماشى د.كالەتاەۆ باستاۋىن ەلباسى تاپسىرمالارىنان الاتىن ءاربىر ءىس-شارانىڭ جوسپارىنا توقتالا كەلە: «جاس بۋىن جاستار جىلىنان كوپ ءۇمىت كۇتەدى. ساۋالناما جۇرگىزۋ ناتيجەسىنە سايكەس, جاستاردىڭ 76,6 پايىزى ءوز ءومىرى مەن وتباسى جاعدايى جاقسارادى دەپ ۇمىتتەنەدى. جاستارعا, ولاردىڭ پروبلەمالارىنا نازار اۋدارۋ ءبىر جىلمەن عانا شەكتەلىپ قالمايدى. ءبىز بۇل جىلدى جاستارمەن بەلسەندى جۇمىس جاساۋعا باستاۋ العان جىل دەپ قاراۋىمىز ءتيىس, سونداي-اق جاقسى ءىس جاساۋىمىز, كەلەشەكتەگى جۇمىستىڭ باعىتىن قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت» دەپ اتاپ ءوتتى.
ءداستۇرلى سۇراق-جاۋاپتاردان سوڭ, ماسەلەگە بايلانىستى ءسوز العان دەپۋتاتتار دا جاستاردى تولعاندىراتىن جاعداياتتاردى بارىنشا قامتىپ قالۋعا تىرىستى.
اتاپ ايتقاندا, گەننادي ششيپوۆسكيح جاستاردى جۇمىسشى ماماندىقتارىنا بەيىمدەۋ ءۇشىن, الداعى ۋاقىتتا ۇلكەن جۇمىس اتقارىلۋى قاجەت ەكەندىگىنە توقتالا كەلە:
– اتاپ ايتاتىن بولساق, ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وڭىرلەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ماماندارى, دانەكەرلەۋشى, كران جۇرگىزۋشىلەرى, قۇرىلىسشىلار جانە بىلىكتى مەحانيكتەر قاجەت. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن مەكتەپ قابىرعاسىنداعى ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ اراسىندا جانە اتا-انالارعا تۇسىندىرمە جۇمىستارىن كەڭىنەن جۇرگىزۋ, سونىمەن قاتار وندىرىستىك ورىندارعا اپارىپ كورسەتۋ كەرەك, – دەدى.
ال دەپۋتات ارتۋر پلاتونوۆ قۇمار ويىندارعا, ارزان اقشا تابۋعا ىنتالى جاستاردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەتكەندىگىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
– الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ويىنپازداردىڭ سانى 300 مىڭنان 1 ميلليونعا دەيىن جەتەتىندىگى تۋرالى سۇمدىق اقپاراتتار تارالۋدا. دەمەك, ءبىزدىڭ جاستاردىڭ 30 پايىزى قۇمار ويىنداردىڭ قۇربانىنا اينالىپ, بۋكمەكەرلىك كومپانيالاردىڭ قارجى اينالىمى 250 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. بۇل – ەلىمىزدىڭ جىلدىق بيۋدجەتىنىڭ 2,5 پايىزى, – دەدى ا.پلاتونوۆ.
ءوز كەزەگىندە دەپۋتات بەكبولات تىلەۋحان: «قازىرگى كەزدە ەلىمىزگە كورشىلەس مەملەكەتتەردەن ميگرانتتار كەلىپ ەڭبەك ەتۋدە, ال ءوزىمىزدىڭ 300 مىڭ جاس جۇمىسسىز وتىر. ولاردىڭ كوبى اۋىل ازاماتتارى. وسىلاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋدى ۇسىنامىن, مىسالى, جاڭا قۇرىلعان تۇركىستان وبلىسى سياقتى جەرلەرگە جۇمىسسىز جاستاردى تارتۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن», دەگەن پىكىرىن ورتاعا سالدى.
جاستار اراسىنداعى قىلمىستىق احۋالعا بايلانىستى دەپۋتات باقىتگۇل حامەنوۆا: «باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ دەرەگى بويىنشا, 2018 جىلدىڭ 6 ايى ىشىندە 14-29 جاس ارالىعىنداعى جاستار جاساعان 25 286 قۇقىق بۇزۋشىلىق تىركەلدى. نارىق قىسپاعىنا العان بۇگىنگى زاماندا اتا-انالاردىڭ دەنى جۇمىسباستىلىقتى جەلەۋ ەتەدى. بىراق, ءۇش تاعان – اتا-انا, ۇستاز, وقۋشى بىرلەسىپ جۇيەلى جۇمىستى جولعا قويۋ قاجەت. ۇلت ەرتەڭى – قىزدار تاربيەسىنە تاربيەلىك ءماندى كوبەيتسەك, رۋح ەرتەڭى – ۇلدارعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنۋى كەرەك. سايىپ كەلگەندە, ەلدىڭ ەرتەڭى, ۇلتتىڭ قالقانى – تاربيەلى قىز بەن رۋحتى ۇل بولماق», دەگەن تۇجىرىمىن ايتتى. ۇكىمەت ساعاتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ارنايى ۇسىنىمدار ازىرلەنەدى.
سەرىك ابدىبەك,
«Egemen Qazaqstan»